Privatna država po mjeri mafije
Imunitet je spriječio pokretanje postupka protiv crnogorskog premijera i lidera DPS-a Mila Đukanovića pred sudom u Italiji, zbog optužbi za međunarodni šverc duvana, bez ozbira da li je to bilo planirano ili ne, objavila je austrijska Politička akademija (POLAK). Ovaj institut iz Beča, blizak Austrijskoj narodnoj partiji, objavio je na osnovu istraživačkog rada Sabine Šiftar i Kristijana Pasina opširan izvještaj o Crnoj Gori, koji se može pogledati na vebsajtu POLAK-a. Pokrivene su skoro sve društvene teme - od politike, kriminala, do načina uređenja države, istorije, kulture... Analitičari iz Austrije smatraju da Crna Gora napreduje na putu ka EU i NATO, ali da se na samoj granici evropskog bloka, dešavaju određene stvari koje nijesu u skladu sa deklarativnim reformskim obećanjima, a na koje najčešće upozoravaju opozicione stranke, neki mediji i NVO sektor. - Dešavanja sa privatizacijom KAP-a od strane kompanije Olega Deripaske su tokom 2008. godine izazvale buru kritka iz opozicije, medija i nevladinog sektora. Govorilo se o poslovanju sa licem koje je opytuživano za korupciju, nepotizam, pranje novca velikih razmjera i veze sa mafijaškim grupama, a najvažnije, da se te stvari dešavaju praktično na granici EU. Članovi Vlade su negirali da imaju veze sa ruskom oligarhijom, tvrdeći da se KAP polako oporavlja. Ipak, domaća javnost je jako kritična, a najčešća tvrdnja je da se razvojni procesi u Crnoj Gori usmjeravaju ka interesima nekoliko porodica i uticajnih crnogorskih političara. Zvanični Brisel će definitivno izvući zaključke, i biće posljedica, zato što se standardi Evropske Unije moraju poštovati - kaže se u izvještaju POLAK-a. Kada se govori o organizovanom kriminalu u Crnoj Gori, nezaobilazna tema je istraga o švercu duvana Direkcije za antimafiju, operativnog centra iz Barija, pod rukovodstvom tužioca Đuzepe Šelzija. Time se, naravno, u svom izvještaju bavi i POLAK. - Između drugih stvari, tokom 90-ih godina prošlog vijeka, Crna Gora je bila centar međunarodnog šverca cigareta. Crnogorska opozicija smatra da je umiješanost premijera Mila Đukanovića u šverc bila razlog za kampanju koja je dovela do nezavisnosti Crne Gore od Srbije. U vezi sa tim, premijer Đukanović, nakon što se vratio na državnu funkciju, dobrovoljno se javio tužilaštvu u Bariju, u Italiji, gdje je saslušan. Ispitivanje se sastojalo od 80 pitanja. Dogovor koji je postignut sa sudskim vlastima, uz Đukanovićevo dobrovoljno javljanje, spriječio je da se objavi sadržaj saslušanja. Đukanović je bio zaštićen imunitetom, a o okončanju istrage obaviješten je u junu 2007. godine. Imunitet je stekao vraćanjem na funkciju premijera, na kojoj je zamijenio partijskog kolegu koji je, uz obrazloženje da ima zdravstvenih problema, podnio ostavku nakon maltene godinu od stupanja na dužnost - navedeno je u izvještaju austrijskog POLAK-a. Što se tiče ostalih detalja o problemu organizovanog kriminala u Crnoj Gori, POLAK ističe da u Crnoj Gori postoji veliki broj nerasvijetljenih ubistava funkcionera države, novinara a i pripadnika kriminalnog miljea. Ukazuje se i da EU stalno insistira na preglomaznom državnom aparatu, koji uprkos veličini još ne daje željene rezultate. - Crna Gora je, po mnogim podacima, i dalje važna ruta za šverc narkotika, oružja, duvana, ljudskih bića i ukradenih vozila sa prostora EU, a takođe se govori i o naručenim ubistvima za potrebe organizovanog kriminala. Među nerasvijetljenim ubistvima je i smrt Duška Jovanovića, urednika i direktora opozicioniog lista "Dan", maja 2004. godine. Prvo suđenje jedinom osumnjičenom krajem 2006. godine, završeno je oslobađajućom presudom. A ubistvo Jovanovića, kao i atentate na policijske funkcionere Gorana Žugića i Darka Raspopovića, istraživao je inspektor Slavoljub Šćekić, koji je i sam stradao 2005. godine. Štaviše, Evropska unija stalno upozorava na probleme sa korupcijom u Crnoj Gori, ali i glomaznim aparatom države koji je naslijeđen od komunističkog sistema - naglašava se u izvještaju austrijske Političke akademije. Ono što je, takođe, zanimljivo jeste i ocjena da Crna Gora treba da riješi pitanje korišćenja eura kao službene valute, s ozbirom na to da je tu odluku donijela 2002. godine, a da nije ispunjavala nikakve uslove. - Od referednuma 2006. godine, nije se desila katastrofa ekonomije, kao što su predviđali zagovornici ostanka u zajedničkoj državi sa Srbijom, ali ni neki specijalni procvat. Može se reći i da Crna Gora samostalnu državu ima nakon raskida sa režimom SPS-a i Slobodana Miloševića, krajem 90-ih godina prošlog vijeka. Između ostalog, jugoslovenski dinar je zamijenjen kao sredstvo plaćanja njemačkom markom, ali je 2002. godine donijeta odluka da euro postane valuta, iako Crna Gora nije članica eurozone. Na taj način, Crna Gora koristy euro na račun država članica EU, pri tom nije ispunila nijedan uslov za korišćenje ove valute, a što je vrlo česta primjedba zvaničnog Brisela - kaže se u izvještaju. Takođe, izvještaj se bavi i bezbjednosnim aparatom Crne Gore, uz ocjenu da je od bivše srpsko-crnogorske vojske stvorena vojska samostalne države, čiji se Generalštab nalazi u Podgorici. Zbog troškova, smanjuje se obim naoružanja a smanjen je i broj aktivnih pripadnika. - Policija u Crnoj Gori imala je specifičan razvoj, jer je od Vlade Crne Gore u jednom periodu bila organizovana skoro kao paravojna struktura. U jednom trenutku 1999. godine, crnogorska policija je brojala i do 15.000 ljudi pod oružjem. Danas je taj broj vrlo značajno smanjen i kreće se oko 5.000 zaposlenih - zaključeno je u izvještaju austrijske Političke akademije. Ukazano je da Crna Gora u narednom periodu mora izvršiti niz reformi da bi postala punopravna članica Evropske unije. M.VEŠOVIĆ Ekonomija na rubu kolapsa Crnogorska ekonomija suočena je sa velikim problemom koji je proizvod bivšeg komunističkog sistema - njena metalna industrija, brodogradnja, rudarstvo, drvoprerada i energetski sektor su u teškoj situaciji, ističe se u izvještaju POLAK-a. - Većina kompanija iz navednih sektora ili su zatvorene, ili su u veoma teškom stanju. Turizam je ključni sektor, a odmah nakon njega aluminijum, s obzirom na to da KAP čini značajan dio u ekonomskom sistemu. Usred takvih problema, pojavio se "spasilac" - ruski tajkun Oleg Deripaska koji je kao partner Vlade u procesu privatizacije KAP-a preuzeo veliki dio crnogorskog izvoza. Dio medija i opozicija kritikovali su privatizaciju, ocjenjujući da ima koruptivne elemente, dok je jasno da je fabrika u teškoj situaciji i da joj treba modernizacija, a posebno je važno ojačati sistem zaštite životne sredine. Ruski vlasnik je tužio Vladu zbog neispunjenja obaveza iz ugovora - navodi se u izvještaju POLAK-a. Sporni Drljevićevi stihovi Iz ugla analitičara POLAK-a, Demokratska partija socijalista počinje da dominantno jača u političkom prostoru Crne Gore nakon parlamentarnih izbora 2002. godine. Važna politička priča je i oko državnih simbola Crne Gore, ističe se, i dodaje da je 2004. došlo do značajnijih izmjena. - Nekadašnja zastava zamijenjena je tradicionalnom, a uvedena je i nova himna, koja je posebno izazvala tenzije zato što se tvrdi da je dio stihova dopisao kontroverzni Sekula Drljević 1937. godine - smatraju u POLAK-u. Ukazano je da je nakon referenduma o državnoj nezavisnosti, Ustav trebalo da riješi pitanja sa kojima se suočava nova država, ali da se to nije desilo u punoj mjeri. - Ipak, evidentno je da je polazna tačka za izradu novog Ustava bila potreba da mlada država krene u evropske i evroatlantske integracije, a riješeno je i pitanje koji je jezik službeni a koji su u službenoj upotrebi, s tim da je pri tom definisan i set prava za nacionalne manjine u Crnoj Gori - ističe se u izvještaju POLAK-a. Od rata do referenduma Vlada na čijem čelu je Milo Đukanović učestvovala je u ratnim operacijama na pordučju bivše SFRJ, da bi nakon 15-ak godina uspjela da na referendumu odvoji Crnu Goru od Srbije, navodi se u izvještaju POLAK-a. - Bez ozbira na ušeće u ratnim operacijama, premijer Đukanović se izvinio Hrvatskoj zbog akcija vojnika iz Crne Gore, i dogovoreno je plaćanje ratne odštete - ističe se u izvještaju. Noviju političku istoriju u Crnoj Gori, međutim, obilježio je referendum o nezavisnosti, koji je organizovala ista vlast koja je učestvovala u ratnim operacijama. - Referendum o crnogorskoj nezavisnosti održan je 21. maja 2006. godine. Sporenja uoči organizacije referenduma između partija vladajućeg bloka i opozicije bila su stalna. Na kraju, svi su prihvatili predlog EU da je za nezavisnost potrebno uvesti cenzus od 55 odsto, sa minimalnom izlaznošću 50 odsto od ukupnog broja upisanih birača. Sa izlaznošću od 86,93 odsto, cilj je ostvaren - cenzus od 55 odsto je zamalo pređen, i tako je većina podržala nezavisnost. Za ostanak u zajedničkoj državi glasalo je 44,51 odsto građana. Prvi koji su čestitali nezavisnost nakon održanog referenduma bili su Vlada Hrvatske i Ujedinjene nacije. Sve je ozvaničeno 3. juna 2006. godine, kada je u parlamentu donijeta deklaracija o nezavisnosti. Referendumski proces pratili su članovi posmatračke misije OEBS-a, koji su kasnije saopštili kako "je glasanje, uz manje nepravilnosti, proteklo u skladu sa međunarodnim standardima". Ipak, referendum su obilježile mnoge optužbe, posebno od strane opozicije, koja je tvrdila da je bilo značajnih neregularnosti, ali da je uskraćivanje prava glasa velikom broju državljana koji žive van teritorije Crne Gore, najveća - navedeno je u izvještaju POLAK-a. http://www.dan.co.me/?nivo=3&rubrika=Politika&datum=2010-02-20&clanak=220391
