|
ZA PRAVOSLAVNE VERNIKE
Danas je Sveti Nikola
Naj�e��a srpska slava posve�ena za�titniku
vere, putnika i mornara
Dana�nji dan u crkvenom kalendaru ozna�en je crvenim slovom i posve�en
je svetom Nikoli �udotvorcu, arhiepiskopu mirlikijskom. Ovaj nepokretni
praznik svrstan je, prema rangu i zna�aju, u drugu od �est grupa praznika
- �to zna�i da je obele�en crvenim krsti�em ogra�enim crvenim horizontalno
postavljenim polukrugom - koji se nazivaju Srednji prve vrste. Nikoljdan,
kako se u srpskom narodu naziva dana�nja slava, pripada grupi nepokretnih
praznika, �to zna�i da se slavi uvek istog datuma 6. decembra po starom,
odnosno 19. po novom kalendaru.
U �ivotopisu ovog svetitelja - revnosnog za�titnika hri��anske vere,
putnika i mornara - koji se upokojio na dana�nji dan 343. godine, zapisano
je da je bio sin bogatih roditelja iz grada Patare u Likiji. Bio je
jedinac pa je, kad su mu roditelji umrli, svoju veliku imovinu razdelio
kao pomo� siromasima, ni�ta ne zadr�av�i za sebe. Jo� za �ivota postao je
slavan i poznat kao �udotvorac, zaustavljaju�i, recimo, buru na moru i
spasavaju�i brodove kojima je priticao u pomo�, nestaju�i iznenadno kao
�to se i pojavljivao.
O njegovoj iskrenoj i nepokolebljivoj veri ostalo je zapisano da se,
u�estvuju�i kao arhiepiskop mirlikijski na Prvom vaseljenskom saboru u
Nikeji 325. godine, nije uzdr�ao slu�aju�i besedu jeretika Arija, pa ga je
o�amario. Zbog tog �amara udaljen je sa Sabora i oduzeto mu je episkopsko
dostojanstvo, ali se te no�i Bogorodica javila nekolicini arhijereja u snu
rekav�i im da vrate Nikolaja mirlikijskog na Sabor i vrate mu episkopski
�in, �to su oni poslu�ali.
 |
|
Ikona Svetog Nikole
|
Sveti Nikola je najve�a srpska slava, jer ga najve�i broj porodica
slavi kao krsnu slavu. Ovom svetitelju na podru�ju pod jurisdikcijom
Srpske pravoslavne crkve posve�eno je vi�e od 600 crkava i manastira, koji
Nikoljdan slave kao hramovnu i manastirsku slavu. Uz izreku u na�em narodu
"da je o Nikoljdanu svaki Srbin na slavi: ili kao doma�in, ili kao gost",
postoji jo� jedna koja ka�e da ovaj svetac "uvek dolazi na belom konju".
Izreka istovremeno zna�i da nema Nikoljdana bez snega (�to je nekad
obavezno i bilo), ali podse�a i na verovanje na�ih predaka da je Nikolaj
�udotvorac no� uo�i ove slave, ja�u�i na belom konju, dolazio u posetu
deci koja su prethodne godine bila dobra, daruju�i ih raznim poklonima.
Zato su mnogi mali�ani uo�i Svetog Nikole ostavljali o�i��enu obu�u u
prozore, da bi u njima sutradan na�li poklone. Ovaj obi�aj se u prethodnih
�est decenija gotovo izgubio, jer su mali�ani u pravoslavnim zemljama
nau�eni da se raduju Deda Mrazu, iako je sveti Nikolaj stariji od njega
�itavih 13 vekova.
Kako je dana�nja slava uvek u vreme Bo�i�nog posta, to se za nju
obavezno sprema posna hrana. Duhovnici povodom toga pou�avaju da "nikakve
duhovne koristi od slave ne�e imati oni sve�ari koji Nikoljdan slave uz
pe�enje, torte i ostala mrsna jela". Za Nikoljdan se od jela tradicionalno
sprema riba, kako i prili�i za�titniku voda, sarma sa pirin�em, prebranac
ili tu�eni pasulj, pita sa pirin�em i razni posni kola�i: suva pita,
baklava, kuglice od suvog gro��a, smokava i oraha... Va�nije, me�utim, od
vrste jela i njihove koli�ine jeste ono bez �ega nema slave, a to su
sve�a, slavski kola�, �ito, vino i ikona svetitelja kome je praznik
posve�en, ispred koje je zapaljeno kandilo, jer oni �ine su�tinu
hri��anskog pravoslavnog proslavljanja krsne slave.
|
