http://www.glas-javnosti.co.yu/clanak/feljton/glas-javnosti-06-09-2008/hitlerov-plan
Hitlerov plan
Glez fon Horstenau: između Hitlera i Pavelića
Hitlerov plan
Dok su trajali nemačko-jugoslovenski pregovori, Glez Horstenau
se ponudio Vrhovnoj komandi Vermahta da izvrši potrebne
vojno-diplomatske zadatke. Hitler je obećao Jugoslaviji Solun
kao nagradu za prijateljsku neutralnost prema silama Osovine
Kada je 28. oktobra 1940. Italija napala Grčku, istočni deo sredozemnog
prostora živnuo je i postao poprište vojnih operacija. Grci su uspeli da
zaustave italijanski napad i da odbace Italijane ponovo na početne
pozicije, u Albaniju. Britanski bombarderi bili su stacionirani na
ostrvu Kritu, odakle su mogli da stignu do rumunskih nalazišta nafte.
Britanci su stigli na to ostrvo kako bi pomogli Grčkoj. Rumunija je
pristupila Trojnom paktu, a malo kasnije i Bugarska, 1. marta 1941.
Posle toga Hitler je pokušao da prisili i Jugoslaviju da pristupi
Trojnom savezu. On je obećao Jugoslaviji Solun kao nagradu za
prijateljsku neutralnost prema silama Osovine.
Dok su trajali nemačko-jugoslovenski pregovori, Glez Horstenau se
ponudio Vrhovnoj komandi Vermahta, kao što vidimo iz njegovih dnevnih
beležaka, da izvrši potrebne vojno-diplomatske zadatke. Jugoslavija je
25. marta 1941. pristupila Trojnom paktu. Međutim, već u noći između 26.
i 27. marta 1941. izvršen je vojni prevrat u Beogradu. Istina, nova
Simovićeva vlada izjavila je svoju neutralnost i obećala da će poštovati
ugovor. No, Hitler se bojao da je time ugroženo desno krilo nemačke
armije, koje je bilo stacionirano u Rumuniji i Bugarskoj, a istovremeno,
Nemačka se pripremala da napadne Grčku. Britanske trupe već su se
iskrcale u Grčkoj.
*NDH sve do Drine*
Dr Pavelić postaje novi šef Nezavisne Države Hrvatske (NDH). Pored
Hrvatske, toj državi pripali su Srem i Bosna i Hercegovina, i ona se
prostirala sve do reke Drine. U pregovorima sa Ćanom, u LJubljani 25.
aprila 1941. i sa Musolinijem u Monfalkoneu 7. maja 1931, Pavelić je
morao da prihvati zahteve Italije u pogledu Dalmacije. Posle toga, u
„Rimskim protokolima“ od 28. maja 1941, utvrđena je granica između
Italije i Hrvatske. Vojvodi od Spoleta ponuđena je hrvatska kruna, koju
je on prihvatio, ali Hrvatsku nikada nije posetio.
*Nemačka kreće u napad*
Nemačka 12. armija (pod komandom general-feldmaršala Lista) krenula je u
napad protiv Grčke i Jugoslavije sa šesnaest tenkovskih, pešadijskih i
brdskih divizija. Nemačka 2. armija (pod komandom general-feldmaršala
Frajhera fon Vajksa) napala je sa formacijama koje su, delimično, bile
spremne za napad na Sovjetski Savez. Vajks je krenuo sa svojom armijom
iz Štajerske i Mađarske.
Nemačke jedinice sukobile su se sa jugoslovenskim vojnim jedinicama, gde
proces mobilizacije još nije bio dovršen, kao i sa vojnicima hrvatske
nacionalnosti, koji delom nisu hteli da se bore, a delom su izmakli
kontroli svojih oficira. Već 11. aprila 1941. godine nemačke trupe
umaršile su u Zagreb. Nemačka tenkovska grupa jedan prodrla je 13.
aprila 1931. u Beograd, a 17. aprila jugoslovenska armija je zamolila da
se obustave vojne operacije.
Preko radija je, 10. aprila 1941. u Zagrebu proklamovana Nezavisna
država Hrvatska, i to od strane nekadašnjeg generalštabnog potpukovnika
austrougarske vojske Slava Kvaternika, predstavnika radikalne
desničarske „ustaške stranke“. Ovoj proklamaciji prethodili su tajni
pregovori od 30. marta 1941, a vodio ih je predstavnik ministarstva
spoljnih poslova Nemačke i specijalista za osnivanje „petih kolona“ dr
Edmund Fezenmajer, sa predstavnicima najjače političke snage u
Hrvatskoj, sa Hrvatskom seljačkom strankom
*Maček za Jugoslaviju*
NJihov vođa, dr Vlatko Maček, posle vojnog puča od 27. marta 1941.
stavio se na raspolaganje novoj jugoslovenskoj vladi. I pored
naglašavanja hrvatske samostalnosti, Maček je bio privržen opštoj
jugoslovenskoj misli. Sve što je od njega moglo da se postigne bilo je
sledeće: da predstavnicima „ustaša“ i Kvaterniku da javnu izjavu lojalnosti.
Velikonemački rajh stvorio je u Srbiji vojnu vlast. Nemačka je takođe
preuzela privremenu upravu nad Banatom, dok se ne nađe neko rešenje koje
je bilo neizvesno. Oko tog područja sporile su se Rumunija i Mađarska.
Nemačka je sa Hrvatskom uspostavila međunarodno-prave odnose. Za
nemačkog poslanika u Zagrebu imenovan je SA-obergrupefirer Zifrid Kaše.
Pre toga, 12. aprila 1941. u Hrvatsku je stigao „poslanik za vezu između
okupacionih trupa i hrvatske vlade“.
Nastaviće se
Autor:
Ekipa Glasa javnosti <http://www.glas-javnosti.co.yu/autor/106>
