AMERIČKI VOJNI PLANOVI NA
BALKANU
SAD žele baze u Srbiji
Administracija u Vašingtonu predložila da na
rok od 99 godina zakupi radarsku stanicu na Kopaoniku i aerodrom u Sjenici
Brisel, 29. jula (Beta)
Administracija u Vašingtonu je vlastima u Beogradu predložila da na rok
od 99 godina zakupi neke vojne baze i postrojenja, kao što su baza
američkog kontingenta u Kforu, "Bondstil", na Kosovu, radarska baza VJ na
Kopaoniku, kao i vojni aerodrom kod Sjenice i prateći objekti na
Pešterskoj visoravni, rekli su za agenciju Beta dobro obavešteni
diplomatski izvori u Briselu.
Američka administracija je, prema tim izvorima, predočila Beogradu da
želi "neposrednu saradnju Vojske SAD i Vojske Jugoslavije, prvenstveno na
području Kosova i juga Srbije".
Kontrola petrolejskih puteva
Pentagon i američki vojni vrh su predložili, a Stejt department i Bela
kuća prihvatili, da se "sa Srbijom, a u vidu specifičnog vojnog sporazuma
o saradnji, potpiše ugovor o davanju na korišćenje, i to na rok od 99
godina, na Kosovu već izgrađene američke vojne baze Bondstil, koja se sad
još proširuje novim objektima.
Vlasti u Vašingtonu su zainteresovane i za "olakšice", odnosno zakup na
isti rok i radarske baze na Kopaoniku, u kojoj je VJ ugradila mahom
britansku tehnologiju, što je sasvim kompatibilno i sa američkim, odnosno
NATO standardima, i vojnih postrojenja na Pešterskoj visoravni, "a posebno
vojnog aerodroma u Sjenici".
Aerodrom Sjenica, koji koriste jugoslovenski vojni avioni, mogao bi da
bude preuređen, ojačan i osposobljen i za sletanje težih američkih i NATO
transportnih aviona, a služio bi i za sve druge potrebne akcije.
Visoke diplomate u Briselu tvrde da su zamisli o bilateralnoj,
direktnoj vojnoj saradnji prenesene prilikom nedavnog susreta
potpredsednika srpske vlade Nebojše Čovića, šefa diplomatije SRJ Gorana
Svilanovića, generala VJ Ninoslava Krstića i generala policije Gorana
Radosavljevića s komandantima američkih snaga u Evropi, u bazi Ramštajn u
Nemačkoj.
Pored strategijskih razloga kontrole rovitog bliskoistočnog područja i
Kavkasko-kaspijskog regiona, dakle i "petrolejskih puteva", Amerikanci se,
kako navode izvori u Briselu, rukovode i namerom da američka vojska ostane
na Kosovu i Balkanu i da pruža svu neophodnu pomoć evropskim saveznicima u
Kforu (i Sforu) sve dok to bude nužno, "odnosno dok se stanje u regionu ne
stabilizuje, obnovi i oporavi privreda tih zemalja, a njihove demokratske
ustanove budu učvršćene i ceo region čvrsto uključen u saradnju s
Evropskom unijom".
To bi značilo, i poklopilo bi se sa razmišljanjima, da se deo ogromnog
i, posle nestanka sovjetskog bloka, strategijski nepotrebno velikog broja
američkih vojnika i instalacija u Nemačkoj, prebaci drugde, gde bi bili
potrebniji. Zapovedništvo, direktan "lanac komandovanja" za sve operacije
NATO na Balkanu je, recimo, sa vrhovne vojne komande u Monsu, u Belgiji,
već prebačeno na Južnu komandu NATO u Napulju.
Američka inicijativa dovodi se u Briselu u vezu i sa planovima nekih
ključnih američkih i evropskih petrolejskih kompanija o izgradnji
naftovoda koji bi naftu (i gas) iz kaspijskog basena, preko Bugarske,
južne Srbije i Kosova, Makedonije i Albanije, prebacivao u Zapadnu Evropu.
Zalog kaspijske nafte za SAD, Rusiju, pa i Kinu, opštepoznata je stvar.
Utoliko pre, ako je tačno da američke procene govore da će rezerve nafte u
Saudijskoj Arabiji i na području Zaliva u roku od 50 godina biti osetno
iscrpljene.
Amerikanci, kako navode izvori u Briselu, pripremaju neku vrstu
"strategije izlaska" iz regiona kada je reč o "običnim" borbenim vojnim
trupama, što se podudara sa stavom administracije da američke borbene
trupe nisu potrebne za "policijske zadatke" u čisto regionalnim krizama.
Amerikanci su, međutim, spremni da ostanu na Balkanu sa
visokokvalitetnim vojnim osobljem i opremom koju nemaju evropski
saveznici, a koja je nužna evropskim partnerima u NATO za ostvarenje
mirovne misije i misije stabilizacije regiona. Reč je prvenstveno o
jedinicama iz sektora satelitsko-obaveštajnih zadataka i logistike za
masovni vazdušni transport. To su i sektori vojnih snaga u kojima su
evropski NATO partneri daleko slabiji u odnosu na SAD.
Procene NATO
U izvorima bliskim NATO se prenose i zamisli da bi Amerikanci, kad
povuku "obične" borbene trupe s Kosova (pa i iz Sfora), tamo mogli poslati
američku nacionalnu gardu koja bi imala zadatak da štiti američku "vojnu
elitu" u Bondstilu i drugde gde budu ugruženi od eventualnih
neprijateljskih akcija lokalnih elemenata.
Važan element je takođe i činjenica da je logistika Kfora dovedena u
pitanje zbog krize u Makedoniji. Dosad su luka Solun, železnica i putevi
preko Makedonije, uz pomoć "pozadinskog Kfora" na makedonskoj teritoriji,
bile glavne linije snabdevanja snaga Kfora na Kosovu.
Sukobi u Makedoniji, kontrola područja Tetova i Kumanova od strane
"krajnje nepouzdanih, a potencijalno i delom neprijateljskih albanskih
naoružanih grupa" su doveli do toga da su nemačke, odnosno belgijske i
druge trupe "pozadinskog Kfora" morale biti izvučene na bezbednije
položaje, mahom na području Skoplja.
Sada logistiku Kfora uglavnom obezbeđuje 1.300 većinom italijanskih
vojnika u Albaniji. Ali to je loše i neodrživo rešenje.
Ako bi se potpisao sporazum o saradnji s Vojskom Jugoslavije, a imajući
u vidu i strategijski interes, koji je generalni sekretar NATO Džordž
Robertson izneo nedavno prilikom susreta ambasadora u Savetu NATO s
Čovićem, Svilanovićem i generalima Krstićem i Radosavljevićem, da "Srbija
pomogne izgradnji multietničkog Kosova", onda je jasno da bi, takođe,
moglo da se zamisli da linije snabdevanja Kfora delom ubuduće idu i preko
juga Srbije (Preševa).
Iz izjava posle posete jugoslovenske delegacije Ramštajnu jasno
proizilazi interes i procena da su Srbija i njena armija i policija mogući
i poželjni čvrsti oslonac i parnter Vašingtonu i NATO u rešavanju krize na
Balkanu i dugoročnoj stabilizaciji i razvitku regiona.
U NATO se izuzetno visoko cene profesionalnost, obučenost i snaga
jugoslovenske vojske i policije i smatra se da su to verovatno najmoćnije
bezbednosne snage na Balkanu.
Bivši američki savetnik za nacionalnu bezbednost Zbignjev Bžežinski je
uoči raspada bivše Jugoslavije predlagao da se za strategijske potrebe
američke armije na duži rok "zakupe veliki jugoslovenski prostori i baze".
D. Blagojević
