Tempat ditimukeun layon Kang Deden teh sabenerna mah lain di jurang, tapi di "lembah" (naon basa sundana nya?), diantara dua pasir. Ieu pasir teh geus dibukbak leuweungna, kai nu aralusna diarala, ari nu goreng jeung dahan-dahan kai disurungkeun ku dozer kana lembah, Jadi weh "lembah" teh jadi tumpukan kai. Terus diduruk deuih. Tapi maklum kai baseuh, teu beak. Kuring oge kungsi ngaliwat ka lebah dinya, tapi sarerea oge teu wani "motong kompas", nincakan kai nu pasolengkarh kitu. Kajeun teuing nguliring rada jauh. Nu teu ngarti, kunaon Kang Deden wani motong kompas kitu, nepi ka manehna, tikurusuk ke jero tumpukan kai, nu jerona leuwih ti opat meter. Naha manehna teh rurusuhan kitu nyusul UDin, pedah menta izin heula, balik ka kemah, waktu istirahat beurang? Kuring tepi ka ayeuna oge teu meunang jawaban, da teu aya nu nyaksian kumaha kajadian nu sabenerna.
Anu mimiti nimukeun, pasukan SAR ti pulisi. Ceuk pulisi, pulisi curiga, waktu pasanggrok jeung meong congkok, terus diudag, meong congkok teh lumpat kana tumpukan kai ieu. Kaangseu siga bau mayit. Nya dipariksa, breh weh kapendak. Di Kalbar aya meong congkok, tapi warnana bulu hiris, henteu koneng jiga diurang. Ngareungeu dongeng pulisi nu nimukeun, kuring ngahuleng, inget peutingna samemeh layon ditimukeun, aya panon sato, nu hurung kasorot ku senter, di kolong kemah. Kuring nyangka eta meong congkok, sabab panon nu hurung teh siga panon ucing nu kasorot lampu. Moal eta sato teh "ngabejaan"?, wallaahua a'lam bisawab ..... Layon Kang Deden Sanggeus ditimukeun, teras dipetian, dicandak ka Darmaga paragi eureun parahu. Di Darmaga, kuring ditanya rek dikuburkeun dimana, Di Bandung, ceuk kuring teh. Nya disiapkeun Long boat, peti layon disimpen di hateup long-boat. Ari kuring saparakanca, tumpak dijerona. Harita teh geus jam satengah tujuh sore. Geus poek. Geuleuyeung, long-boat maju, mapay-mapay walungan Sambas. Dihareup juru mudi dibantuan kunu mawa senter, nyorot walungan, bisi nabrak catang anu palid. Di jero, euweuh nu ngomong sakemek-kemek acan. Kuring rada nundutan, bakating ku cape. Satengah teu sadar, kuring nempo kaluar. Hah .... ieu teh dimana, di sisi-sisi walungan baranang "lampu" laleutik, reup-bray. Kuring ngagisik panon, terus disidik-sidik ....Ya, Allah, sisi-sisi walungan teh pinuh ku cika- cika! (kunang-kunang). Sapanjang sisi walungan ti Satai ka Sambas, dina rungkun-rungkun pinuh ku cika-cika, aya jutaan. Walungan katempona siga jalan raya, disisina dibatesan ku cahaya reup-bray nu oge dipantuleun ku cai walungan. Kuring ngusap beungeut sababraha kali, nempo kaendahan alam ieu. Cika-cika teh siga nu nganteurkeun layon kang Deden ... Jam 11 peuting, long boat badarat di Sambas, layon diasupkeun kana ambulan, langsung dibawa ka rumah sakit di Singkawang. Di Singkawang geus aya nu nyambut, jeung ngurus. Layon rek diibakan jeung dishalatkeun. Terus rek dipetian. Kuring neangan panginepan. Poe Kemis isuk-isuk, tgl ....... 1982, ambulan nu mawa layon, jeung mobil nu mawa kuring saparakanca ngageuleuyeung nuju Bandara Supadio Pontianak. Kuring harita dibekelan surat ti Bupati Sambas keur ka Garuda. Tepi ka Bandara Supadio, kuring langsung ka lapor ka Garuda. Tapi pagawe Garuda di Bandara kalahka nyereng, kudu lapor heula ka kantor Garuda di Kota Pontianak. Atuh kuring teh gura-giru ka ka Kota, cul weh layon mah jeung nu sejen. Di Garuda Pontianak, nu ngalayanan teh mani judes, teu seuri-seuri acan. Pinuh cenah pesawatna, aya oge saurangeun. Kuring jeung Azmir ngaharuleng, da tadina mah mawa jenazah teh rek dua urang, kuring jeung Azmir. Sanajan ditembongan surat ti Bupati Sambas, eh ....keukeuh we ngan saurangeun. Nya kapaksa, kuring wungkul anu nganteurkeun jenazah teh. Tiket pesawat dijieun, tiket keur layon oge dijieun. Rada ngajenghok nempo tulisan dina tiket keur jenasah, tulisanana teh HUMAN REMAIN, arga tiketna tilu kali ti harga tiket panumpang. Kuring nyemprung deui ka Bandara. Di Bandara kasampak teh babaturan keur ngaragajian peti mati! Ceuk maranehna, tadi geus dicobaan diasupkan kana panto bagasi pesawat ( Fokker-28), tapi teu asup. Jadina kudu dileutikkeun. Kuring ukur ngurut dada, nepi ka kieu, musibah teh. Kuring ngan saukur bisa istigfar sababaraha kali. Tapi akhirna beres, peti mati bisa asup kana pesawat, kuring ge akhirna asup kana kabin pesawat. Samemeh hiber, panumpang gigireun kuring ngomong :" Pak, pesawat ini, membawa jenazah", siga nu hariwang. "Oh begitu?", ceuk kuring pura-pura teu nyaho, "Saya mah tidak tahu ..." Di pesawat, kuring kakara inget, kuring teu nelepon ka Bandung atawa ka Jakarta. Teu inget saeutik-eutik acan. Alah ...ieung, ari engke turun di Kemayoran rek kumaha. Tapi ras inget ucapan aktris dina film "Gone With The Wind", "pikirkeun we engke, isuk!", kuring meureumkeun panon, teu karasa sare. Hudang-hudang, waktu karasa gururudugan, kapal geus badarat. Kapal parkir, kuring mikir, ieu jenazah rek dititipkeun heula, kuring rek neangan ambulan keur mawa ka Bandung. Bray panto pesawat dibuka, panumpang tarurun, kuring mandeurikeun maneh, pangakhirna. Pas kaluar, rek nete pisan tangga, katingali Pa Salahudin Wahid jeung istrina keur ngajanteng dihandapeun tangga. Kuring tuturubun turun kahandap, langsung sasalaman jeung anjeunna sareng ka istrina. Pa Saluhudin nyarios : "Peti sedang dimasukkan ke ambulans", cenah. Plong teh hate. Sihoreng si Azmir nelepon ti Pontianak ka Pa Salahudin. Untung aya nu hideng. Pa Salahudin oge nyarios yen kulawarga Deden geus dibejaan. Kulanataran terang Pa Salahudin Wahid teh ti kalangan Nahdiyin kitu oge istrina, putri mantan Menteri Agama, kuring naroskeun naha peti teh kedah dibuka heula atawa henteu, sabab aya pesen ti pihak Rumah Sakit di Singkawang, peti ieu teh teu kenging dibuka, da cenah parantos dipasihan taneuh, tinggal nguburkeun. Istrina nu ngajawab: "Ah, kalau sudah dikasih tanah, enggak usah dibuka, langsung saja bisa dikuburkan". Ambulan geus siap, peti geus diasupkeun. Kuring pamitan ka Pa Solahudin, langsung miang ka Bandung. Tiluan we, kuring, supir ambulans jeung nu marengan supir ambulan. Harita teh keur libur nasional, teuing libur naon, poho deui. Ngaruntuy ti Poe Kemis, jumaah. Atuh Puncak teh macet kacida, matak kesel ... Datang ka Bandung jam satu peuting. Asup ka jalan Padasuka, rada hemar-hemir, kumaha lamun acan nyarahoeun. Tapi kuring ningali dibumi Ua Endang, Imahna kolotna Kang Deden geus loba jelema. Sreg, ambulans eureun. Rob jelema kana ambulans. Kuring lalaunan muka panto ambulans, terus kaluar. Ua Istri ngagabrug, ngagalentoran, dulur- dulur kuring nyangkeh kuring mawa ka imah Ua, nu digigireun imah Ua Endang. Hate kuring teger ..... kuring geus di Bandung deui, dilariung ku dulur-dulur kuring. PANUTUP. Ieu dongeng kajadian nu sabenerna. Sabenerna kuring keuna ku trauma ku kajadian ieu. Kuring tara daek nyaritakeun kajadian ieu, salila 24 taun. Nu nanya ukur dijawab saperluna, lolobana mah ngabetem we. Nu loba nyaritakeun, anak buah kuring nu harita ngilu. Tapi ayeuna geus 24 taun, meureun geus waktuna kuring nyaritakeun kajadian ieu, ti kuring sorangan. Keur pangeling-ngeling ka Kang Deden Muharam, nu kuburanana aya ditonggoheun imah kuring ayeuna. Namina dijieun aran jalan di Lokasi Transmigrasi Satai, Kabupaten Sambas Kalimantan Barat. Mudah-mudahan anjeunna kenging katenangan sareng Iman Islamna ditampi ku Allah Swt. Cag ...... Baktos, WALUYA ------------------------ Yahoo! Groups Sponsor --------------------~--> Great things are happening at Yahoo! Groups. See the new email design. http://us.click.yahoo.com/SktRrD/hOaOAA/yQLSAA/0EHolB/TM --------------------------------------------------------------------~-> Komunitas Urang Sunda --> http://www.Urang-Sunda.or.id Yahoo! Groups Links <*> To visit your group on the web, go to: http://groups.yahoo.com/group/urangsunda/ <*> To unsubscribe from this group, send an email to: [EMAIL PROTECTED] <*> Your use of Yahoo! Groups is subject to: http://docs.yahoo.com/info/terms/

