ieu nyanggakeun éditan kahiji UUD 1945 Basa Sunda (hasil lokakarya dinten Saptu, 16/9/2006)
UNDANG-UNDANG DASAR NAGARA REPUBLIK INDONESIA TAUN 1945 BUBUKA Preambule) Saéstuna kamerdékaan téh hak sakumna bangsa. Ku sabab kitu, penjajahan di saalam dunya kudu dimusnahkeun, lantaran teu luyu jeung peri-kemanusiaan jeung peri-keadilan. Sarta perjoangan pergerakan kamerdékaan Indonésia geus cunduk kana waktu nu rahayu kalawan berekah salamet santosa nganteurkeun rayat Indonésia ka gapura kamerdékaan Nagara Indonésia, nu merdéka, ngahiji, kawasa, adil, jeung ma'mur. Ku berkahna rahmat Alloh Nu Mahakawasa kalawan dijurung ku angen-angen anu luhur sangkan ngahontal kahirupan kabangsaan nu bébas, ku kituna rayat Indonésia nétélakeun kamerdékaanana. Saterusna, pikeun ngawangun hiji Pamaréntah Nagara Indonésia nu nangtayungan sakumna bangsa Indonésia katut sakuliah lemah cai Indonésia sarta pikeun ngamajukeun karaharjaan umum, nyerdaskeun kahirupan bangsa, jeung milu ngalaksanakeun katartiban dunya dumasar kana kamerdékaan, karépéhrapihan abadi jeung kaadilan sosial, nya disusun éta Kamerdékaan Kabangsaan Indonésia téh dina hiji Undang-Undang Dasar Nagara Indonésia, winangun Nagara Republik Indonésia nu rayatna miboga kakawasaan dumasar kana Katuhanan Nu Maha Esa, Kamanusaan nu adil jeung beradab, Persatuan Indonésia, sarta Karayatan nu dipingpin ku hikmah kawijaksanaan dina Permusyawaratan/Perwakilan, kalawan ngawujudkeun Kaadilan sosial pikeun sakumna rayat Indonésia. UNDANG-UNDANG DASAR BAB I WANGUN JEUNG KADAULATAN Pasal 1 (1) Nagara Indonésia téh Nagara Kesatuan dina wangun Republik. (2) Kadaulatan aya dina cangkingan rayat sarta dilaksanakeun nurutkeun Undang-Undang Dasar. ***) (3) Nagara Indonésia téh nagara hukum. ***) BAB II MAJELIS PERMUSYAWARATAN RAYAT Pasal 2 (1) Majelis Permusyawaratan Rayat diwangun ku anggota Déwan Perwakilan Rayat jeung Déwan Perwakilan Daérah nu dipilih dina pemilihan umum nu diatur saterusna ku undang-undang. ****) (2) Majelis Permusyawaratan Rayat ngayakeun sidang sakurang-kurangna sakali dina lima taun di ibukota nagara. (3) Sagala putusan Majelis Permusyawaratan Rayat ditetepkeun ku sora panglobana. Pasal 3 (1) Majelis Permusyawaratan Rayat boga wewenang pikeun ngarobah jeung netepkeun Undang-Undang Dasar. ***) (2) Majelis Permusyawaratan Rayat ngistrénan Presidén jeung/atawa Wakil Presidén. ***/****) (3) Majelis Permusyawaratan Rayat ngan bisa ngeureunkeun Presidén jeung/atawa Wakil Presidén dina mangsa jabatanana nurutkeun Undang-Undang Dasar. ***/****) BAB III KAKAWASAAN PAMARENTAHAN NAGARA Pasal 4 (1) Presidén Républik Indonésia nyekel kakawasaan pamaréntahan nurutkeun Undang-Undang Dasar. (2) Dina ngalaksanakeun kawajibanana Presidén dibantu ku saurang Wakil Presidén. Pasal 5 (1) Presidén boga hak ngajukeun rarancang undang-undang ka Déwan Perwakilan Rayat. *) (2) Presidén netepkeun aturan pamaréntah pikeun ngajalankeun undang-undang sakumaha mistina. Pasal 6 (1) Calon Presidén jeung calon Wakil Presidén kudu warga nagara Indonésia ti barang lahir jeung teu kungsi jadi warga nagara séjén lantaran kahayang sorangan, teu kungsi hianat ka nagara, mampuh boh rohani boh jasmani pikeun ngalaksanakeun tugas jeung kawajiban salaku Presidén jeung Wakil Presidén. ***) (2) Sarat-sarat pikeun jadi Presidén jeung Wakil Presidén diatur saterusna ku undang-undang. ***) Pasal 6A (1) Presidén jeung Wakil Presidén dipilih papasangan sacara langsung ku rayat.***) (2) Pasangan calon Presidén jeung Wakil Presidén diusulkeun ku partéy pulitik atawa gabungan partéy pulitik pamilon pemilihan umum saméméh dilaksanakeun pemilihan umum. ***) (3) Pasangan calon Presidén jeung Wakil Presidén nu meunang sora leuwih ti lima puluh persén tina jumlah sora dina pemilihan umum kalawan sakurang-kurangna dua puluh persén sora di saban propinsi anu sumebar di leuwih ti satengah jumlah propinsi di Indonésia, diistrénan jadi Presidén jeung Wakil Presidén. ***) (4) Upama teu aya pasangan calon Presidén jeung Wakil Presidén nu kapilih, dua pasangan calon nu meunang sora panglobana kahiji jeung kadua dina pemilihan umum, dipilih deui ku rayat sacara langsung; pasangan nu meunang sora rayat panglobana diistrénan salaku Presidén jeung Wakil Presidén. ****) (5) Tata cara ngalaksanakeun pemilihan Presidén jeung Wakil Presidén saterusna diatur dina undang-undang. ***) Pasal 7 Présidén jeung Wakil Présidén nyangking jabatan lilana lima taun, sarta sabadana bisa dipilih deui dina éta jabatan, ngan keur sakali mangsa jabatan. *) Pasal 7A Presidén jeung/atawa Wakil Presidén bisa dieureunkeun dina mangsa jabatanana ku Majelis Permusyawaratan Rayat dumasar kana usul ti Dewan Perwakilan Rayat, boh saupama kabuktian ngalanggar hukum, mangrupa hianat ka nagara, korupsi, nyogok, atawa milampah tindak pidana beurat lianna, milampah codéka, boh saupama kabuktian teu nyumponan pasaratan deui salaku Presidén jeung/atawa Wakil Presidén. Pasal 7B (1) Usul ngeureunkeun Présidén jeung/atawa Wakil Présidén bisa diajukeun ku Déwan Perwakilan Rayat ka Majelis Permusyawaratan Rayat kalawan ti anggalna kudu ngajukeun heula pameredih ka Mahkamah Konstitusi pikeun mariksa, ngadilan, jeung mutuskeun pamanggih Déwan Perwakilan Rayat yén Presidén jeung/atawa Wakil Presidén geus ngalanggar hukum mangrupa hianat ka nagara, korupsi, nyogok, tindak pidana beurat lianna, atawa milampah codéka; jeung/atawa sawangan yén Presidén jeung/atawa Wakil Presidén geus teu nyumponan pasaratan deui salaku Presidén jeung/atawa Wakil Presidén. ***) (2) Pamanggih Déwan Perwakilan Rayat yén Presidén jeung/atawa Wakil Presidén geus ngalanggar hukum atawa geus teu nyumponan pasaratan deui salaku Presidén jeung/atawa Wakil Presidén téh nyaéta dina raraga ngalaksanakeun fungsi pengawasan Déwan Perwakilan Rayat. ***) (3) Ajuan pameredih Déwan Perwakilan Rayat ka Mahkamah Konstitusi ngan bisa dilaksanakeun upama meunang pangrojong ti sakurang-kurangna 2/3 jumlah anggota Déwan Perwakilan Rayat anu hadir dina sidang paripurna nu dihadiran ku sakurang-kurangna 2/3 jumlah anggota Déwan Perwakilan Rayat. ***) (4) Mahkamah Konstitusi wajib mariksa, ngadilan, jeung mutuskeun saadil-adilna kana éta pamanggih Déwan Perwakilan Rayat saelat-elatna salapan puluh poé ti saprak pameredih Déwan Perwakilan Rayat téa katarima ku Mahkamah Konstitusi. ***) (5) Upama Mahkamah Konstitusi mutuskeun yén Presidén jeung/atawa Wakil Presidén kabuktian ngalanggar hukum boh saupama kabuktian ngalanggar hukum, mangrupa hianat ka nagara, korupsi, nyogok, atawa milampah tindak pidana beurat lianna, milampah codéka, boh saupama kabuktian teu nyumponan pasaratan deui salaku Presidén jeung/atawa Wakil Presidén,Déwan Perwakilan rayat ngayakeun sidang paripurna pikeun neruskeun usul marénkeun Présidén jeung/atawa Wakil Présidén ka Majelis Permusyawaratan rayat. ***) (6) Majelis Permusyawaratan Rayat wajib ngayakeun sidang pikeun mutuskeun éta usul Déwan Perwakilan Rayat saelat-elatna tilu puluh poé ti saprak éta usul katarima ku Majelis Permusyawaratan Rayat. ***) (7) Putusan Majelis Permusyawaratan Rayat dumasar kana usul ngeureunkeun Presidén jeung/atawa Wakil Presidén kudu diputuskeun dina rapat paripurna Majelis Permusyawaratan Rayat nu dihadiran ku sakurang-kurangna 3/4 jumlah anggota kalawan disaluyuan ku sakurang-kurangna 2/3 jumlah nu hadir, sabada Presidén jeung/atawa Wakil Presidén dibéré kasempetan pikeun méré penjelasan dina rapat paripurna Majelis Permusyawaratan Rayat. ***) ---------------------------------------------- >>> Nembe dugi ka dieu ngabahasna <<<< ---------------------------------------------- Catetan ti nu nyemplungkeun: Basa lokakarya UUD '45 Basa Sunda (nu tacan réngsé téa) teu wudu matak pakungkengan. Nu rada hésé téh: UUD '45 Basa Sunda kudu "nyunda" tapi teu ngaganggu kontéks komo ngarobah substansi mah. Atuh kadangkala mah ngahunted heula dina hiji kecap; cék itu kitu, cék ieu kieu. --------------------------------- ... peri-kemanusiaan jeung peri-keadilan. (Bubuka aliné kahiji) --------------------------------- cék Kamus Besar Indonésia mah "peri" téh hartina "hal; sifat". Mun disundakeun jadi "hal-kamanusaan jeung hal-kaadilan" asa rancu cenah. Mun kecap "peri" dileungitkeun jadi "kamanusaan jeung kaadilan" hartina bisa jadi béda. Tungtungna ditulis aslina, ngan nulisna dicondongkeun. --------------------------------- ... Sarta perjoangan pergerakan (Bubuka alinéa kadua) --------------------------------- boa engké mah rarangkén "per an" jeung "pe an" téh baris diasupkeun kana basa Sunda. Dina basa Sunda mémang teu ilahar aya kecap nu maké rarangkén "per an" saperti pertanian, pertambangan, perkebunan, perumahan, perusahaan, perkomputeran, pengawasan, jsté. Tapi mun éta kecap disundakeun asa ningnang deuih, piraku jadi patanian, patambangan, pakomputeran; pan asa teu ilahar. Dina UUD '45 Basa Sunda, cenah rarangkén "per an" rék diasupkeun. Tapi duka kétang engkéna mah, da can final. --------------------------------- ... dumasar kana Katuhanan Nu Maha Esa (Bubuka alinéa kaopat) --------------------------------- >> cik, kumaha numutkeun wargi Kusnét? --------------------------------- ... Nagara Kesatuan dina wangun Republik (Pasal 1 ayat 1) --------------------------------- >> "kahijian" teu ilahar; "kabeungkeut" mah piraku; "kamanunggalan" arhaik pisan; "kasatuan" apan "satu" téh basa Indonésia. Tungtungna "Nagara Kesatuan" mah (engkéna) rék dianggap ilahar dina basa Sunda; siga "Déwan Pertimbangan" henteu jadi "Déwan Tinimbangan". --------------------------------- .... dipilih dina pemilihan umum (Pasal 2 ayat 1) --------------------------------- "pemilihan umum" gé rék dihiap kana basa Sunda. Mun diganti jadi "pamilihan umum" hartina jadi "sésa umum" sabab "pamilihan" dina basa Sunda hartina "sésa". Aya nu ngusulkeun "pilihan umum" tapi cenah can pati ilahar. --------------------------------- .... saupama kabuktian ngalanggar hukum, mangrupa hianat ka nagara, korupsi, nyogok, atawa milampah tindak pidana beurat lianna (Pasal 7A) --------------------------------- "nyogok" cék kamus Sunda hartina "ngasupkeun barang nu panjang kana liang". Naha mun "nyogok" liang paralon kaasup tindak pidana? Kungsi ngasongkeun pamanggih yén dina basa Sunda aya kecap "ngongkos" nu hartina sawelas-duawelas jeung korupsi. Teu ilahar cenah. Bisa jadi ayeuna mah kecap "nyogok" téh hartina ngalegaan jadi "sabangsaning korupsi". --------------------------------- ...mariksa, ngadilan, jeung mutuskeun pamanggih (Pasal 7B) --------------------------------- "ngadilan" bisa jadi can pati ilahar; hartina "mengadili". Mangga, bilih aya kamandang ti nu sanésna (meungpeung teu acan disahkeun). ---Dadan Sutisna--- Komunitas Urang Sunda --> http://www.Urang-Sunda.or.id Yahoo! Groups Links <*> To visit your group on the web, go to: http://groups.yahoo.com/group/urangsunda/ <*> Your email settings: Individual Email | Traditional <*> To change settings online go to: http://groups.yahoo.com/group/urangsunda/join (Yahoo! ID required) <*> To change settings via email: mailto:[EMAIL PROTECTED] mailto:[EMAIL PROTECTED] <*> To unsubscribe from this group, send an email to: [EMAIL PROTECTED] <*> Your use of Yahoo! Groups is subject to: http://docs.yahoo.com/info/terms/
