Awi
   
  Kamari mah narima email ti babaturan nu gawe di hiji pausahaan 
komunikasi/marketing di Hong Kong, nu salah sahiji klienna pabrik peripheral 
jeung memori di Shenzen jeung Guangdong. Eusina, nawarkeun flash disk jeung 
sarupaning memory card. Kaitung murah: USB flash disk 128 mega ngan Rp 30 rewu, 
pesenan minimal 500 siki. Kaonjoyan lianna: Ngaran pausahaan atawa lembaga  nu 
mesen bisa dicitak dina eta (cangkang) flash disk. "Bisi aya pausahaan nu rek 
promosi," ceuk eta batur.
   
  Enya. Eta flash disk generik teh bisa jadi suvenir atawa merchandising. 
Malah, mun daek, urang bisa ngajual flash disk ku merek sorangan. Karep daek, 
jeung boga modalna. Ngan, nu  matak kuring kataji mah beja lianna: pabrik 
peripheral nu jadi klien manehna ngaluarkeun monitor, key board, jeung mouse nu 
dijieun tina ... awi! Heueuh, tina awi. Lain tina mantega atawa ulen. Tangtu 
bae, nu dijieun tina awi teh cangkangna.  Lain jerona. 
   
  Ningali gambar nu ditangkodkeun ku eta batur, kacirina eta produk teh alus. 
Kasawang awi teh lemes jeung leuleuy, lentur. Teu beda jeung plastik. Sanajan, 
kuring sorangan teu pati resep kana kelirna. Kurang natural. Jadi jiga kai, 
deukeut ka coklat. Mun deukeut ka bodas atawa koneng saheab, sigana leuwih 
alus. Teu matak heurin kana panon.
   
  Sanajan kitu, kuring reueus ningali kamotekaran urang Cina teh. Kurang ti 5 
taun saprak maranehna ngayakeun reformasi ekonomi, cocoan budak nu kualitasna 
sarua jeung Lego merul ka nagara urang. Taun 90-an ahir nepi ka kiwari, giliran 
motor, kaen, jeung barang elektronik. Antukna: Urang tangtu masih inget 
sawatara mangsa ka tukang, waktu nu nyarieun imah harookeun pedah harga beusi 
apung-apungan. Bari,  rada hese neangannana di matrial. Da, eta: 20% produksi 
beusi dunya harita diborong ku urang Cina, nu keur tihothat nyieunan pabrik 
jeung gedong jangkung di nagarana.
   
  Tihothat ngawangun pabrik teh dibarung ku ngawangun "iklim yang kondusif". Di 
antarana,  merangan korupsi kalayan suhud. Sakur jalma nu kanyahoan nyalikong 
duit nagara diberok atawa dihukum pati pisan.  Antukna, lian ti dipikaajrih 
dina soal merangan korupsi, Cina jadi pangjugjugan investor. Komo, sawatara 
pemdana kaitung aktif jeung motekar dina neang jeung ngolo nu baroga duit teh. 
Maranehna, sakumaha swasta-swastana, teu mangmang nyewa pausahaan-pausahaan PR 
jeung biro iklan gede keur narik investor. Hiji batur kungsi nyaritakeun 
pangalamannana waktu nedunan ondangan hiji pemda di Cina. "Kita dijemput mulai 
dari atas pesawat, secara personal. Begitu turun,  karpet merah terhampar. Kita 
bagai tamu kehormatan," ceuk manehna.
   
  Hasilna: Lain bae Gus Dur kungsi nyodorkeun koalisi ekonomi 
Indonesia-Cina-India, tapi urang Patrol, urang Wanayasa,  urang Pameungpeuk, 
atawa urang Cibingbin, jeung Cidaun, bisa meuli DVD player nu hargana teu 
leuwih ti Rp 200 rewu! Bari kualitasna, asana, teu eleh-eleh teuing ku buatan 
Jepang. Atuh, lain bae kontraktor urang nu pating gorowok. Nu baroga pabrik 
tinun jeung produsen barang elektronik ge sarua pating koceak. Teu kuat 
nandangan maceuh jeung murahna barang-barang ti Cina -- boh nu asupna legal, 
boh nu salundupan.
   
  Balik deui kana perkara monitor tina awi, kuring jadi inget ka hiji batur, 
Tionghoa, urang Serang, nu kiwari geus almarhum jeung Pa Anang Sumarna, manten 
Kepala Dinas Pariwisata Jabar. Pa Anang, alumni senirupa ITB, konsisten dina 
ngaropea awi. Studiona di Cibeureum, Bandung, pinuh ku sarupaning kamonesan 
tina awi. Sanajan, keur kuring, desainna kitu-kitu keneh. Ngan, nu kuring 
nyatujuan, pamendak anjeunna, waktu diwawancara ku hiji majalah -- mun teu 
salah taun 97. Anjeunna rumahuh pedah urang teu pati mirosea potensi awi. 
   
  Kateupadulian urang kana awi kabuktian oge ku batur kuring nu kiwari geus 
almarhum tea.  Harita, taun 87-an, manehna nyodorkeun proposal riset ngeunaan 
mangpaat awi pikeun bahan wangunan jeung produk industri lianna. Euweuh hiji 
oge instansi, kaasup swasta, nu kataji ku eta proposal. Nepi ka maotna, taun 
2000,   eta proposal teh euweuh nu ngawaro saurang-urang acan.
   
  Padahal, keur kuring, eta proposal riset teh kawilang "aheng" jeung 
"futuristik". Harita, dasawarsa 80-an, urang  keur ceuyah ku kayu lapis 
(triplek). Bob Hasan tihothat nyewa (jeung ngadegkeun) pausahaan PR keur 
merangan opini nu digorowokeun ku kalangan lingkungan ngeunaan pentingna 
mulasara leuweung tropis, nu museur dina kampanye boikot produk industri kai 
urang.
   
  Ari awi, nepi ka kiwari, teu jauh tina saukur bahan bilik, pager,  jeung 
parabot dapur. Kitu ge parabot dapur tina awi teh geus loba kasilih ku plastik. 
Paling, siga nu dilakukeun ku urang Rajapolah jeung Pa Anang ti taun 70-an, 
jadi craft atawa karajinan tangan. Kituna teh, ceuk tadi ge: Desainna teu jauh 
ti nu geus aya -- teu matak narik nu rek meuli. Aya oge, sih, sawatara parabot 
tina awi nu kaitung motekar, saperti korsi jeung tempat hees. Tapi teu jadi 
mainstream. Dibandingkeun desain produk hoe, misalna, awi jauh tinggaleun.
   
  Kuring sorangan teu inget, sabaraha persisna potensi awi di Tatar Sunda 
harita nu dicatet ku eta batur -- oge nu ditaksir ku Pa Anang dina wawancarana. 
Pon kitu deui dina mangsa kiwari. Sigana mah kawilang gede. Pan, di urang mah, 
teu sirikna aya di unggal lembur kebon awi teh? Malah, di sawatara wewengkon 
mh, awahing ku lega, lain deui kebon awi. Tapi, leuweung awi. 
   
  Tah, eta batur boga kahayang: Kumaha sangkan awi pasipatannana nu regas bisa 
leuwih kuat, leuwih leuleuy, nepi ka bisa jadi bahan produk-produk industri. 
Naha jadi bahan utama atawa ngan sakadar bahan tambahan. Produk-produk atawa 
bahan bangunan nu dierong ku manehna ti mimiti tehel,  panel, nepi ka kusen. 
Malah, cenah, manehna oge mikiran kumaha carana sangkan awi bisa jadi bahan 
nyieun kertas, lawon, pangdiukan korsi, setir mobil, jeung parahu. Kumaha 
ngolah awi nepi ka bisa siga fiber plastik atawa tapas kalapa nu kiwari sok 
dijarieunan bemper mobil jeung nu lianna. "Sangkan urang bisa nyieun barang 
tina awi nu desainna alus, bari -- mun ditakol -- ngabelentrang siga beusi 
atawa plastik, kuat puluhan taun," ceuk manehna, harita.
   
  Ku pikirna, mun urang bisa ngaronjatkeun jeung mekarkeun mangpaat awi, 
tangtuna leuweung kai, nu jadi panyicingan atawa panyangked cai jeung taneuh, 
bisa leuwih kajaga. Sanajan, ceuk manehna, tangkal awi oge bisa jadi sengked 
keur nahan erosi. Malah, dina hal sengked ieu,  tangkal awi leuwih alus manan 
tangkal kai. Nu harita manehna can nyaho, kakuatan tangkal awi salaku 
panyangreud cai. "Nu jelas, lian ti leuwih murah, melak awi leuwih gampang. 
Jati karak bisa dipanen umur 5 taun. Kitu ge kaitung ngora. Da, nu alusna mah 
nu 10 taun ka luhur," ceuk manehna. Ari awi? "Bisa jadi sarua. Bedana jeung 
kai, melak awi cukup sakali".
   
  Enya. Pan awi nu umum aya di urang mah sok ngadapur. Sabibit teh sok 
sirungan, baranahan, nepi ka jadi belasan atawa leuwih ti 20  leunjeur -- 
ngadapur tea. Nu dipanen nya nu diperlukeun wungkul. Naha ngan nu ngorana, naha 
nu kolotna wungkul. Teu kabeh dibabad.
   
  Siga disebut di luhur, nepi ka nu boga alpukahna maot, eta proposal teh 
euweuh nu malire. Karak dua atawa tilu taun ka tukang kuring manggihan tehel 
(parket) tina awi, nu meh deukeut jeung naon nu diimpleng ku almarhum. Ngan, 
nyakitu, kelirna teu matak narik ati. Meulah jeung motongna ge teu rata. Siga 
nu dibebek ku bedog kitu bae, teu make mesin. Kitu deui beungeutna. Teu lemes 
siga nu kasawang ku kuring waktu ningali foto monitor buatan Guandong tea.  
Dalah jeung triplek atawa parket jati ge, eta beungeut tehel awi teh karasa 
garinjulna. 
   
  Lian ti eta, kuring kungsi ngadenge aya dosen UGM nu keur nalungtik awi 
salaku bahan bangunan. Utamana bahan partisi atawa panel, gaganti triplek atawa 
bilik. Ngan, kuring can ningali kumaha hasilna. Naha lemesna sarua jeung asbes 
atawa gipsum? Atawa siga multiplek atawa hardboard? Oge kuat jeung liatna. 
Tapi, kumaha-kumaha ge kualitasna, nya sukur pisan. Lain bae pedah implengan 
almarhum bisa kabuktian, tapi urang bisa ngamekarkeun mangpaat awi keur 
kahirupan nu leuwih jembar, merenah jeung raharja.
   
  Hotel Mesra, 3 Agustus 2006


Maman Gantra
Jalan Salemba Tengah 51,
Jakarta 10440.
0812-940-5441
 
---------------------------------
Access over 1 million songs - Yahoo! Music Unlimited.

Kirim email ke