James (Arthur) Baldwin dina caritana "Notes of a Native Son" nyaritakeun waktu dirina aya di hiji desa di Swiss, dirina teh sabenerna geus opat kali ngulampreng kadinya, geus jadi tamu anu dipikawanoh ku urang dinya sok sanajan tara silih tanya, urang dinya nyahoeun manehna tamu anu kaciri kulitna hideung lestreng jeung buukna galing murintil leutik asalna ti Amerika. Urang dinya percayaeun manehna ti Amerika sok sanajan meureun dina hatena mah nanya naha geuning urang Amerika teh bet kulitna hideung, apan nu hideung mah sakuduna ti Afrika. Urang dinya kalan kalan togmol nanya hal eta, jujur ari kituna mah. Baldwin ngarasa eungeuh, geuning sajarah teh nyieun faksi-faksi, nyieun hiji rohangan ekslusif anu aya unsur ras jeung biologi. Teu paduli padahal dirina geus wanoh jeung tatanggana urang dinya, Baldwin ngarasa tetep aya diluar sajarahna jalma kulit bodas nu aya di eta kampung, tetep aya hahalang (sekat), manehna ngarasa aya atawa dianggap diluar sajarah budaya Eropa, nu kungsi ngajajah ka Afrika, nu kungsi aya "perbudakan". "Nu pangbodona malah nu teu bisa maca ge diantara maranehna eta urang dinya tetep ngarasa aya hubungan jeung Dante, Shakespeare, atawa Michelangelo, Da Vinci,Rembrandt, Racine, anu bakal moal aya di diri kuring. Kathedral di kota Chartres siga nu mere nyaho ka maranehna, nu moal kadenge ku kuring. Kitu deui gedong Empire State New York, lamun tea mah diantara maranehna aya nu kungsi ningali. Ti mimiti lalaguan jeung tari terus mubus nepi ka Beethoven jeung Bach. Malikan deui ka mangsa katukang, sababaraha abad nu geus kaliwat mangsa maranehna keur jaya, keur nanjung, sedengkeun kuring keur aya di Afrika bari colohok ngajeueung nu daratang kalawan maksud rek nalukkeun". Baldwin sadar tur siga nu teu walakaya dina nyanghareupan hal siga kieu, padahal inyana teh pangarang anu geus moyan anu hirup diantara taun 1924-1987, nu dilahirkeun jeung digedekeun di Harlem, New York City. Sajarah geus mere identitas ka dirina, sanajan hirup geus jauh tina waktu kajadian eta sajarah, pedah dirina boga kulit hideung jeung buuk galing muruntil. Padahal basa anu dipake ku Baldwin teh meleg meleg basa Inggris. ------------ Waktu kuring (kuring didieu nya kuring nu nulis ieu email) nohonan panitah dunungan supaya ulin ka Amerika dina taun 1991, basa keur dina kapal udara keneh mah asa can ngarasa nenggang ti batur da loba keneh "orang sebangsa dan setanahair", tapi barang nepi ka bandara di LA, mimiti pungak pinguk, ningali nu harelung jangkung, ningali nu mancung bengkung, ningali nu ngagayabag badag, naha bet jelema teh loba nu bule?. Ieu meureun Lenteng Agung pakulonan teh.....!! Lantaran nepi teh geus peuting da Garuda mah biasa elat, nya kapaksa kudu meuting heula didinya, waktu bus kana taksi, kuring ditanya ku supir taksi teh majarkeun kuring ti Filifina, nya kuring ngaheueuhkeun yen kuring Filifino (teuing naon atuh alesanana bet kuring harita ngaku kitu), tapi enya didinya geus nyampak yen ciri ciri awak siga kuring ceuk pamikir eta supir taksi moal jauh ti urang Filifina. Sahenteuna identitas kuring geus dibaca. Risiko kuring ngaku Filifino, meureun kuring kudu nyaho naon jeung kumaha ari urang Filifina, kitu deui lamun kuring ngaku urang Indonesia, saheunteuna kuring kudu nyaho Indonesia. Isukna kuring miang deui make kapal udara nu leutik ka Santa Maria, rek ngajojo ka pausahaan nu nyieun alat komunikasi satelit nu geus make tehnologi TDMA (kuring diajar ngan ukur semet ka TDMA teu nepi ka CDMA, kaburu pindah pileumpangan tina ngurus murni teknis ka nu pagaliwota jeung jalma). Di Santa Maria meunang tilu bulan, nepi ka kungsi wawuh jeung hiji awewe tukang jaga pom bensin nu ti Indonesia, gawena paruh waktu, barang kuring nyahoeun jolna ti Indonesia, na da teu era deui manehna menta roko keretek (identitas nu teu bisa dipopohokeun). Maca dina buku panduan keur turis (ieu mah turis enyaan lain batur tiris), maca sajarahna kota, maca sajarahna gedong nu ngajegir gede, maca sajarahna urang dinya, kitu deui waktu kuring dahar di restoran Cina, biasa sanggeus dahar sok dibere kue garing nu kudu dipeupeuskeun dijerona aya tulisan dina salambar keretas, eusi tulisan biasana ramalan keur nu mukana (sanajan aya di Amerika jajauheun ti nagara Cina, ari identitas Cina nu resep kana jeung percaya kana sabangsaning ramalan mah tetep teu dipopohokeun). Maca sajarah eta kota, nu dibangun geus puluhan taun, kalan kalan nanyakeun ka si Jagong ( kuring poho deui ngaranna ngan nu inget buukna semu beureum siga bulu jagong), kuring ukur unggut-unggutan, asa euweuh emosi nu marengan, teu kabawa palid dina lulurung waktu, euweuh geter nu sumarambah, sajarah eta kota aya dina sekat luar diri kuring, identitas diri kuring lain didinya ( duka teuing Abah Joe nu geus puluhan taun malah geus jadi warga NYC, naha kamana geterna,naha tetep ka Cicalengka atawa ka WTC) Lain deui waktu kuring supaya ngadongeng kumaha sajarahna Bandung, tempat kantor pusat pausahaan kuring digawe, kuring naggorolang nyaritakeun legenda Sangkuriang, nyaritakeun kumaha heroikna waktu Bandung Lautan Api, nu kagambarkeun dina ingetan teh waktu tentara APRA ngabedilan jalma di sabudeureun JL Braga, pedah we kungsi maca, kungsi ningali komikna, kungsi ngadenge dongeng bapa. Sajarah Bandung asa aya dina kongkolak mata, asa aya dina jero dada, eta sajarah kuring eta sajarah identitas kuring. Si Jagong nanya sababaraha kecap basa Indonesia, alesanana mah bisi jadi ka Indonesia, kuring giak ngabejaan kecap kecap anu mideng dipake (basa Indonesia identitas kuring), palebah kecap duit, kuring nyebut salah saurang nu ngajar, ngaranna Wang, urang Cina Kanada, wang hartina duit ngan ejaanana uang, na da eta mah si Jagong ngagakgak seuri...heueuh si eta mah beuki pisan kana duit cenah. Pas poe Saptu, poe pere, isuk-isuk di buruan hareup perumahan, kuring make baju olah raga, niatna mah rek lulumpatan, katingali aya budak leutik lalaki kira-kira umur 4 taun, keur diuk dina korsi anu rada ngadayagdag, lucu budak teh, kasep, teu jauh tidinya aya bapana keur ngumbah mobil, lantaran kaliliwatan, kuring nanya ka budak..."keur naon jang....?", jawabna bari ngabelenyeh "catching the sun shine..", kuring unggut bari nyebut oh,...dina hate narjamahkeun euh..keur moyan meureun..., tah didinya kuring kakara sadar yen kuring mikir teh make basa Sunda (lamun Seno Gumira Ajidarma ceuk pangakuanana mikirna make basa Jawa, ). ------------------------ Dina novel Mang J, Louisiana Louisiana, waktu gunem catur Dedy satpam di Kedubes Indonesia di Denmark jeung Randy mahasiswa satengah playboy, aya kecap " ...dasar Indonesia..", kecap ti Randy ka Dedy nu teu ngaku seubeuh ari can ngadahar sangu, sanajan geus diteteg ku roti. Eta identitas budaya nu teu bisa leupas, sok sanajan geus lila di nagri deungeun nu jauh melamelu ti asalna. ------------------------ Kuring digawe teh lain bae di kota Bandung, di Bandung mah ukur sataun satengah tina masa kerja nu meh 31 taun, lolobana aya di luar Jawa, ti mimiti Pontianak Kalimantan, Jambi, Palembang di Sumatra, Fakfak di Papua, Mataram Lombok, Denpasar Bali, Ende Flores, Jakarta, Surabaya. Dina waktu keur teu digawe sok babarengan jeung babaturan nu urang Makasar, ulin di sisi walungan Batang Hari, resep ningali gurilapna cahaya panonpoe nu nojo kana beungeut walungan nu ombakna nirilik leutik katebak angin, naha bet ingetan teh ka Walungan Cikidang nu aya di lembur kuring, inget keur nyeuseuh, inget keur mandi, inget keur ngala beunteur. Waktu neng Aya (urut kabogoh urang Jambi, teu tulus jadi da kaburu direbut ku Camat), ngobrolkeun kumaha sajarahna pangna pasar di Jambi disebut Angso Duo. Waktu jang Umar Boiratan nyaritakeun kumaha sajarahna teluk anu jalan ka bandara disebut Tambaruni di Fakfak jeung waktu ngadongengkeun Raja Fatagar anu Islami, atawa waktu si Jang Moh Desa jeung Ambrosius nu rada bisa neluh batur di Ende, ngadongeng naon pangna Kelimutu warna caina aya tilu. Eta kabeh dongeng, mitos, legende, sajarah, teu pati nyerep, ngan ukur nempel dina kulit luar, didinya aya basa basa nu asli basa urang dinya boh ngaran boh istilah. Euweuh deui keur kuring mah iwal ti nambah kanyaho, nambah kaweruh. Teu beda jeung Mikihiro Moriyama urang Jepang nu paseh basa Sunda, nu ngarti sajarah literer urang Sunda, nyahona lantaran kabutuhan dirina sacara akademis, lain intuisi nu nyeceb jero dina lulurung hate. Identitas kuring lain didinya lain dina dongeng dongeng batur, aya sekat, aya hahalang nu mindingan, sanajan kuring dihiji tempat teh rada lila aya nu nepi ka lima taun, sakeudeungna dua taun, KTP ge geus jadi urang dinya, tapi hate keukeuh resep maca buku basa Sunda, keukeuh resep ngadenge Cianjuran, keukeuh resep tari merak (lain pedah pamajikan bareto keur ngorana sok tari Sunda).Identitas nu dikeukeuweuk. Ceuk Prof Kimani Njogu pupuhu CHIKITA-Kenya (via HW Setiawan Cupumanik 41 Nop 06) "Merjoangkeun kalumangsungan hirupna basa daerah teh raket patalina jeung perjoangan nu leuwih jembar enggoning ngawujudkeun demokrasi, kaadilan, hak, kamerdekaan katut karaharjaan". Sajarah kasang tukangna pangna aya pernyataan kitu kulantaran dijajah ku bangsa Eropah nu meh ngaleungitkuen basa daerah ==================== Kuring digawe teh dina widang transmisi satelit, ngagugulung Stasiun Bumi meh salila 20 taun, ti taun 1975 nepi ka taun 1995, geus jadi kacapangan ari digawe dina widang teknis operasional mah, disebut gawe alus lamun urang ukur ngobrol, ngaroko, maca koran, maca buku, kalan kalan maen gapleh, pangna kitu disebut gawena alus kusabab sakabeh alat kaayaanana keur hirup kalawan luyu jeung spesifikasina, kabeh peralatan transmisi keur normal.kabeh normal, up-link jeung down-link, ti mimiti antenna cassagrain-LNA-downlink equipment-multiplex-taillink nepi ka nyantolna di sentral telepon, kitu deui taillink-multiplex-uplink equipment-HPA-antenna (nu disebut teh masih FDMA keneh, tangtuna ayeuna mah geus ganti). Sabalikna lamun aya karusakan, kudu pakepuk, buru buru nu ruksak diganti (buruk buruk papan jati nu korupsi buru buru ganti....ceuk kang MGT eta mah), diomean, teu nyaho diwayah, sanajan keur kerek tibra hukumna wajib dihudangkeun, sanajan keur bobogohan kabogoh wajib ditinggalkeun, tong boro ngaroko jeung maen gapleh, tong boro chating jeung macaan email dalah narik napas ge kalan kalan susah. Jadi sah sah sajah anu ngiluan milis, anu silih kirim email, anu chating lantaran teu ngaganggu gawe, da gawena transmisi keur alus, keur normal tea. Bener teu bisa disakompet daunkeun. Kiriii mang.....(supir angkot ngartieun supaya eureun, jeung supir angkot ngartieun lamun aya nu nyebut kiri hartina meunang duit)
MSasmita ruruntuk pagawe TELKOM

