Jalma Miskin
Nu kumaha satemenna jalma miskin teh? Urang Baduy, sanajan imahna cenah --
tina bilik, hateupna tina injuk, teu ngarasa miskin. Sabalikna, urang Toraja,
mun can boga munding, sanajan imahna ngajegreng sagede Gedong Sate, kebonna
ngembat ti Cisitu nepi ka Ciater, ngarasa can boga nanaon. Pon kitu deui urang
Bajawa atawa Kelimutu, Flores, mun teu boga babi ngarasa jadi jalma miskin.
Sawatara urang Kabantenan, Bekasi, baheula, ngarasa can nanaon mun can ka
Mekah atawa boga motor. Kajeun imahna teu dipelur-pelur acan ge.
Tetela ukuran miskin teu miskin teh, sipatna subyektif. Sewang-sewangan. Pon
kitu deui beunghar heunteuna hiji jalma. Babaturan kuring ngarasa jadi jalma
pangbeungharna sadunya alatan bisa ngiridit laptop. Antukna, ka mamana
ijigimbrang ngagegembol laptop. Sabalikna, hiji juragan kembang di Cipanas,
Cianjur, ngarasa merenah jeung tumaninah hirup sapopoe di saung butut titinggal
ramana sanajan kebon kembangna hektaran, imah jeung apartemenna ngajengjreng di
Kemang jeung Kebon Jeruk, Jakarta. Da eta kabeh, pajarkeun teh, kagungan Gusti.
Bapa mah ngan katitipan wungkul, saur anjeunna, teuneung. Rada beda jeung
Nyoman Nuarta, urang Bali nu bubuara jeung kurenan ka urang Bandung: Kalau dia
belum punya pohon yang umurnya puluhan tahun, dia masih miskin, ceuk manehna,
sawatara taun ka tukang.
Ku alatan sewang-sewangan ukurannana eta, meureun, Juragan Syaifullah Yusuf
siga euweuh gawena. Kita tidak mau gegabah. Selama ini, kita terus melakukan
riset. Data yang satu kita bandingkan dengan data yang lain, ceuk salah sahiji
stafna, bulan tukang. Maksudna, maranehna can wani prak gawe alatan sieun
salah ngawangun daerah tertinggal.
Satemenna, kaharti teu kaharti eta jawaban teh. Kahartina, Syaifullah
saparakanca siga nu rek nawarkeun paradigma anyar, tapi heubeul, dina kahirupan
materialisme kiwari: Ngaragap lelembutan (kahayang jeung kaperluan) rahayat
saencan prak barang jieun. Beh dituna, ngukur kabagjaan atawa karaharjaan lain
ngan saukur ku pakaya atawa nu sipatna materi. Tapi, oge ngawengku ajen inajen
jeung hal-hal nu sipatna imateri. Itangible asset tea, meureun, paribasa nu
kawilang keur in kiwari mah.
Teu kahartina: Naha bener kitu? Boa-boa, ngan saukur alesan wungkul keur
tunana karep jeung gawe. Sabab, nu kaharti ku kuring, matak aya Kementrian
Daerah Tertinggal ge, nya kumaha supaya eta daerah teu tertinggal. Asa piraku
mun eta kamentrian tugasna ngaronjatkeun jeung ngamumule ketertinggalan nu
aya. Jeung deui: Di mana enya Juragan Syaifullah rek ngawawun ku cara nu
holistik kitu, ku naon eta paningal teh teu diterapkeun dina pangwangunan nu
leuwih lega? Maksud kuring, ku naon bet kamentriannana wungkul nu boga
filsafat siga kitu teh? Naha teu leuwih hade Bappenas, PU, Depperindag
malah Depag oge boga tangtungan siga kitu? Neuleu (oge) sarupaning nu teu
kadeuleu ku panon. Hehehe...
Ngacapruk nepi ka beh dinya teh, pedah bae tadi beurang panggih jeung
babaturan di Setiabudi Building. Pasanggrok di lawang tempat dahar. Kuring rek
ka luar, manehna asup. Bari teu weleh kumetap ningali kuring bisa ngabringkeun
barudak pabeubeurang lain dina poean pere, manehna nyebutkeun karek
nganggeuskeun hiji survai ngeunaan miskinna karyawan di Jakarta. Bukan hanya
yang gajinya Rp 3 juta. Yang Rp 10 juta pun merasa miskin, ceuk manehna.
Hanjakal, ngobrol teh teu bisa laju. Si bungsu teu weleh noelan. Hayang geura
gura-giru ka toko buku. Atuh, sawatara patanyaan pating garantung: Karyawan
siga kumaha satemenna nu jadi subyek eta survai? Sabaraha jalma? Persisna
Jakarta beh mana nu disurvaina? Caricingna di mana? Sabaraha sungut nu jadi
tanggungjawabna? Kumaha persisna patanyaan nu disodorkeun eta survai teh? Kabeh
kapengpet, teu kaburu kedal.
Satemenna mah, siga nu disebutkeun ku eta batur, survai eta rek nembrakkeun
kumaha mahalna kahirupan di Jakarta kiwari. Eta bae, nu gajihna jauh luhureun
UMR ge masih ngarasa miskin. Atawa, boa-boa, jumlah UMR eta nu geus teu luyu
jeung kaayaan? Kukituna, mun tea mah UMR nu aya geus teu luyu jeung pangabutuh
atawa kaayaan, sakumaha satemenna UMR nu pantes keur ukuran kota siga Jakarta?
Siga nu disebutkeun ku eta batur, merasa, oge bubuka pangacaprukan ieu,
miskin heunteuna hiji jalma leuwih mangrupa rarasaan atawa subyektif tea
meureun. Pan di urang, di Sunda, aya paribasa saeutik mahi, loba nyesa.
Malah, beh dituna mah, konsep miskin teh lain pituin boga urang. Mun teu
salah mah eta kecap teh tina basa Arab. (Hanjakal KBBI keur aya nu nginjeum,
can diparulangkeun. Kuring teu bisa ngecek bener heunteuna sangkaan kuring
ieu). Sabab, di urang mah, asana, konsepna lain miskin atawa kaya. Tapi,
cukup jeung teu cukup. Boga jeung teu boga. Aya jeung teu aya.
Sanajan, keur nyebutkeun jalma nu walurat pisan, dibasakeunnana teh teu boga
uyah-uyah acan. Ari ieu, boga panghasilan nepi ka yutaan? Matak helok urang
Malaya, nu nganggap duit urang sarua jeung duit maranehna.
Enya. Tetela, kahirupan urang teh geus materialistis. Ugeran hirup lain
ditangtukeun ku cukup jeung teu cukup. Tapi, ku miskin atawa beunghar.
Sanajan, dua babasaan nu beda eta teh aya pakaitna. Kukituna, panuhun ka elmu
matematik jeung elmu statistika. Ku eta elmu alat, subyektfitas ngeunaan
karaharjaan teh lain bae bisa dikuantifisir. Diangkakeun. Tapi, oge
diobyektifkeun. Urang jadi boga ugeran, ukuran, atawa udagan nu leuwih
kongkrit. Sanajan, sakapeung, sering oge nyasabkeun. Da, sagala diukur ku
angka. Teu ngaragap hate. Teu neuleu (oge) sarupaning nu teu kadeuleu ku
panon.
Tapi, kitu ge, meureun...
Salemba, 19 Agustus 2006
Maman Gantra
Jalan Salemba Tengah 51,
Jakarta 10440.
0812-940-5441
---------------------------------
Ahhh...imagining that irresistible "new car" smell?
Check outnew cars at Yahoo! Autos.