(III) SASAKA SAKAWAYANA: 
SAKAWAYANA KAMI  SAKUMAHA EUY?  DIMANA SASAKANA?
Eddy Nugraha

IV

Sabab teu cukup ukur ku bukti ulikan nu ngan ukur dumasar kana tulisan sastra 
(kawas buku “Sangkakala pajajaran” (H. Setia Hidayat & N. Syamsuddin Ch. Haesy 
numutkeun Ajip Rosidi).  Komo nu diluhurmah ukur tina papatet nu pondok 
(saeutik),  dina ieu bagian urang buka lalangse sabagian ulikan sunda ngeunaan 
ka-sakawayana-an. 

Dihandap ieu, mimitina rek ditepikeun, panganteur ayana ulikan kasakawayanaan 
di sunda  ti babaheula nepikeun ka ayeuna kawariskeun ku cara make warna 
post-positivis.  Dibagian ahirna insya  alllah  kailo yen ayana  ieu ulikan 
bisa oge kadongkang dumasar wanda empirik kaom positivis.

Dina hal elmu/realm ulikan kasundaan, kecap sakawayana aya dina tiap 
bacaan/du’a/’trigger’ kapribadian ngeunaan tangtungan kasundaan, diantarana wae 
 : Sahadat sunda, Kasumedangan, Karatu adilan ti gunung sunda.

Trigger-trigger ulikan dihandap ieu teu disalin lengkep (punten dihapus 
sabagian) sabab katimbang lengkepna mah ngan ukur perlu pakeun  partisipant 
observer. 

 1. Sahadat Sunda, 

…………..
………….
…………. ya isun  saseuweu sasaka sakawayana… satunggal….
………. jst

Ngeunaan sahadat sunda, jeung sahadat-sahadat lain (aya waktu jaman mimiti  
asupna islam di tatar sunda)- nu poko sahadat galuh, cirebon, banten, sancang, 
pajajaran, sahadat siliwangi - mangrupakeun metoda/teknik dina ulikan 
kapribadian nu nga-trigger - make artikulasi rajah-rajah pasword- rincikan rasa 
supaya mampuh nyaksi, ngabuktikeun, nyahadahkeun, ngalahirkeun, nganyatakeun 
lahir batin jiwa raga ayana hiji ‘tapak/memori/ upload program  baheula dina 
clipboard kitab dunya supaya  ka dowload nepikeun ka sah dat na  kalawan enya 
lain saukur euceuk da ka install dina komputer jiwa raga sorangan. 

Formulasi-formulasi ‘sahadat’ ieu masih aya dipake  kaayeunakeun pakeun 
ngagampangkeun dina ngalelempeng  proses browsing koordinat (alamat) eta upload 
program dina kitabin mubin.  Ayana  warna sahadat ieu -banten, cirebon, 
sancang, pajajaran, siliwangi -  pakeun metakeun jeung mere ‘benang merah’, 
mainstream tangtungan kasundaan harita (baheula) ku mimiti diaranggona jalan 
(sareat)  Sang Rahmatan lil alamin di tatar sunda  ngalangkungan inovator anu 
mulya Kean Santang Gagak Lumayung Sang Garantang Setra. Supaya seuweu siwi  teu 
kapalingan deuleu dina aslamtu. 

Update  rajah trigger jiwa eta ku cara payungna nganggo bismillah dipasieup ku 
sahadat rasul ari detail rincikan trigger rasana nganggo kecap kecap sunda asal 
(leuwih jelasna (atawa leuwih  teu jelasna he..he..) tingali tulisan: sahadat 
kami: nyahadatan saha? Naha enya jadi sahadat?)

Dina ieu ‘sahadat’ sunda, seuweu sunda angger diajarkeun ka-sakawayana-an. 
pakeun bisa memener tangtungan yen salaku pribadi –saha wae- rumasa saseuweu  
(nu sing mampuh) JADI tihang sakawayana. Nyukupan ngauban kabutuh kabetah hirup 
hurip sa mahina sacukupna nu dimimitian  ku nyaho ukuran  kawayana sakawayana. 

Lain  ari di sareat  sang khataman Nabiyyin  sareng nabi-nabi sateuacana ge 
ngajarkeun umatna teh sing  boga sifat Rabbaniyah (ka Allahan)  jadi 
Rabbaniyyun?..lai ari akhlak teh kudu nurutan Allah?  Ari Allah teh lain sasaka 
nu nyakupan ngauban kawaya mahluk satungkebing langit satangkaraking jagat?… 
jadi lamun diajarkeun supaya jadi sasaka sakawayana teh lain sarua diajarkeun…. 
supaya boga sifat rabbaniyah? Supaya boga akhlak sepertos nu diwulangkeun ku 
Kangjeng Nabi saw? (tingal, Islama dan Peradaban, Dr. NUrcholish 
Madjid)He..he.he masih keneh boga sifat hanif kawas Sang Khalililullah Ibrahim 
daek nyungsang nyungsang tangtung make metoda luluhur supaya leuwih bisa 
merenah nangtung nempatkeun karabbaniyyahan??

Meureun ari  sa kabutuhna mah moal kadedemes keleuleuwihi. Sakabetahna mah moal 
asa hirup kapaksa. Hirup teu asa ngumbara da di bali geusan ngajadi di banjar 
karang pamidangan sorangan nu sorangan keur sorangan mawa jeung bawa sorangan. 
Rek nanonan sirik kabita ku kaboga batur da masing masing ge boga kawayana 
sorangan moal bisa injeuman bagja…jrrd…jrrd…(klise lamun dituluykeun). 

Pek telek jeung tetek dimana deui di islam nu ngajarkeun ka-sakawayana-an lebah 
lebahna??? 



      

Kirim email ke