Para wargi assalamualaikum,….
Nyanggakeun dongeng kampung ngeunaan dewi pohaci. Dikotret keun meungpeung aci
nuju ditahan dipengkek (puasa), sugan kaginuluran bagja kenging kasinugrahan
kasumpingan Pohaci utusan sunan Ambu sinelir di papada jajaran
tangtung…hung…ahung.
Nyanggakeun sun
Baktosna
Eddy Nugraha
=====
POHACI:
NYUGUH POHACI MEUNGPEUNG PUASA, POHACINA POHACI SANG HYANG DEWEK
Eddy Nugraha
Panganteur
I
Dina babasan kampung Pohaci asalna tina pwah jeung aci. Ari pwah unsur daya
rido ti nu Maha kawasa supaya Jadi/mangrupa. Ari aci dina babasan sapopoe
nyatana sari pati (nu alusna) tina dat contona nu teu bireuk nepi ka ayeuna
nyaeta ngaran aci - tipung nu asalna tina sari pati sampeu. Aci oge mangrupa
sari tina puji sabab hasil pagawean/olahan nu jadi kapujian hartina
dipikaresep/dipikabutuh ku nu makena.
Jadi, pohaci dina babasan kabiasaan urang kampung mah nunjukkeun aci-aci ning
dat nu dibarengan ku daya ti nu Maha kawasa nu murbeng alam supaya
ngajadi/ngabantuan kaperluan/kabutuh/karesep jalma/mahluk.
Matak indung beurang lamun arek ngubaran budak nu gering atawa nu ngadat/ceurik
wae, sok biasa ngaheungheum beas cikur atawa panglay, tuluy lamun geus karasa
rasa aci-aci/sarina ku anjeuna –da diasupkeun kana bahamna- cikur atawa
panglay the diburakeun atawa kadang saukur dilepehkeun bari terus ditempelkeun
kana tarang nu gering/nu ngadat wae bari tuluy ngucap
…PUAH (pwah) CAGEUR siah!
Eta kabeh lir ibarat aci ngahiji jeung doa/itikad/program ti indung berang
neneda ka nu maha kawasa make kecap Pwah....nya jadi Pwah kana aci….jadi
Pohaci….nya tuluyna mah, nu ngan saukur cikur atawa panglay the boga daya
mangfaat lain pakeun nyagerkeun atawa ngarepehkeun budak, sabab lain saukur aci
cikur atawa panglay tapi jadi kaselir ku pohaci (na) cikur atawa panglay nu
boga maunat nulung jelema.
Matak kangaranan pohaci diterapkeun oge kana sari rupa-rupa barang nu aya
didunya. Kayaning- pare/ibu ngarana pohaci sang hyang sri, inten Pohaci terus
patala, emas pohaci maya herang, barang dagangan pohaci wenis jati, Perak
pohaci maya putih jrrd.
Malah geus kawicara dina tulisan bujangga oge, ayana tingkatan (pakeun
ngabedakeun) tina sesebutan aci nepi kana pohaci, yen misalna wae; pikeun
nyebutkeun sel sperma disebutna Aci putih maja herang aci putih tunggang
herang (teu make pwah-atawa teu disebut pohaci tapi cukup aci); sel telur Aci
putih maja hening aci putih tumpang lenggang; karek lamun geus ngajadi
pembuahan/zygote disebutna ningkat jadi Pohaci nyatana Pohaci impun larang nu
aya di gunung kembar.
II
Tangtu wae dina bag-bagan ulikan mah, engke dibagian satuluyna bakal leuwih
katingali, yen aya bedana tingkatan nerapkeun sesebutan aci jeung pohaci -Sabab
moal aya ngaran lamun euweuh barangna, moal aya ngaran mun teu boga sifatna
moal aya ngaran mun teu boga usik/guna/manfaatna- antara aci acining barang nu
aya di dunya jeung pohaci nu leuwih dijelaskeun ayana di alam kahyangan nu
turunka dunya sasat saukur dipiwarang (Ngabdi-ibadah) ka Sunan Ambu.
Kapanggihna alam katut panta-panta aci tepi ka pohaci the –saperti nu bakal
kailo dina bagian satuluyna- lamun geus rajin daek wekel mutih, ngabeuti,
ngalalab, ngatah, niis jrrd latihan meruhkeun aci supaya manjing jadi pohaci.
Leuwih jero deui Dina ulikan kasundaaan eusi. Pohaci the nu ngawarnaan RASA. Ku
kawasana, Pohaci jadi panghurip nu nimbulkeun nyawa. Tuluyna, pohaci jadi SIR
nyatana rupa rupa rasa nu jadi pangrasa.
Ari pangrasa nyatana nu jadi pangawasa nu hirup. Pangrasa matak jadi pangawasa
sabab usik malikna jelema jeung sakabeh nu kumelip kumaha pangrasana. Nya
pangrasa ieu jadi pangawasa dat na, pangawasa sifat jeung tingkah polahna.
Ieu dadaran…pun sapun….
Rek nganepikeun yen kabiasaan sapopoe nu aya hubungana jeung kapercayaan kana
pohaci di kampung, nu beuki kaayeunakeun beuki arang katarima ku jalma-jalma nu
ngarasa ‘ngota’ jeung ‘educated’ ku ala barat jeung ala Arab, teh asal muasalna
bijil tina falasifah kapercayaan sunda baheula nu empirik.
Para pohaci the ayana lain ngan saukur dongeng memeh sare tapi boga falasifah
nu nuduhkeun kana ulikan tangtung jeung masih nerap dina babasan jeung
kabiasaaan sapopoe nu boga ‘nilai aplikasi’/kagunaan nu alus tur daya guna
malah tepat guna, kayaning dina metoda ngubaran, nyuguh, nyieun tumbal, teknik
neluh & nolakna, jeung ngomean awak katut ngomean lingkungan, malah isik
sering dipake pakeun nganteur pamaksudan dina usaha jrrd.
Ieu dadaran… pun sapun….
Rek ngajelaskeun ngeunaan Pohaci utusan sunan Ambu nu heubeul nulung seuweu
siwi tedak pajajaran….nu ayeuna mah geus diapi lainkeun/dianggap
pamusrikan/bidah jrrd ku kalolobaan urang sunda kiwari sabab bisa jadi bijil
tina heureutna kanyaho inohong sunda –nu make jalan Arab (lain saukur jalan
Islam) - dina masalah ageman, jeung heureutna kamampuh inohong sunda nu saukur
ngarasa nyunda tapi teu tapis ngeunaan pamahaman Islam nu rahmatan lil alamin
(nu lain saukur pamahaman Arab) oge teu wanoh kana kamajuan paradigma jaman.
Wah…siah…..
….timana asalna wani dodongeng jeung nyebut kitu? ….Naha saukur kirata wae
….dinyata-nyata ku kira-kira? Naha saukur ka teupuas kaum marginal?
Tapi,….Cik atuh kumaha enyana mun enya-enya enya mah enyana?
Ngan kade euy bisi neunggar pangrasa batur….
…. Hayoh matak kabur pang ACIan!
puah…pwah!
Hung…ahung!
(Bagian salajengna Urang teraskeun upami pareng)
