VAART-bericht van: "Simon J. de Waard" <[EMAIL PROTECTED]>
Ik schreef:
Ik ben 42 nieuwe luiken aan het maken,
en daar kwamen gelukkig heel wat leerzame ervaringsreacties op. Ik
verzamel ze nu even, want ik ben twee dagen de deur uit geweest vecht nu
weer met een vastlopende desktop (schijf vol) maar heb gelukkig altijd
nog een laptop om m'n mails op te halen.
Hans: Zoek iets in de kunststof sfeer lijkt mij.
Daar zie je gelijk het verschil met iemand die voor z'n brood vaart,
waar efficientie halszaak is, en iemand als ik die voor z'n plezier met
een historisch bedrijfsvaartuig vaart. Hubert sloeg de spijker opz'n
kop. Zie hieronder.
Hans: Mare...... mag bruine teerr ook niet meer????
Wist ik niet, wel van koolteer
Ik moet op die andere computer terugzoeken waar het staat, maar uit m'n
hoofd sinds begin dit jaar. Niemand die er acht op slaat, maar zo gaan
die dingen. Na verloop van tijd is de voorraad op en blijkt de
leverancier zelf ook niet meer geleverd te krijgen. Dan merk je dat pas.
Hubert: Ik ben een erge voorstander van kunststoffen maar niet in dit
geval. Ik vermoed dat Simon zijn schip in de oude staat van vroeger
wil bewaren.
Precies. Opgenomen in het Nationaal Register van Varende Monumenten
onder klasse A2. Ook wij kennen bij de Federatie Oud Nederlandse
Vaartuigen een keuring waar altijd wel weer verschil van mening over
ontstaat. Niets nieuws onder de zon. Ik ga voor de staat van ongeveer 50
jaar geleden.
Hubert: Als je nog oude luiken met pressenigs maakt is het de
bedoeling dit zo veel
mogelijk te doen zoals dat vroeger was. Olie- of teerpapier had zo
zijn reden.
Het is zoals hout een natuurlijk ademend materiaal. Als er vocht
tussenkomt kan het altijd
weg door verdamping of damp doorlatend, met kunststoffen is dat niet
het geval
condens blijft er tussen zitten wat op termijn negatief kan uitdraaien.
Verderop worden nog meer redenen gegeven, leuk..
Lilian: Ooit hoorde ik van de directeur van het textielmuseum in
Tilburg dat zij presennings maken voor schepen die in de oude staat
worden > teruggebracht. Wellicht kunnen ze daar je vragen beantwoorden…
Inderdaad. Die gebruik ik dan ook, geleverd door de Salvator in de
Leuvehaven. Net zoals wij het leuk vinden om met oude schepen met zeer
oude motoren te varen, vinden musea het leuk om oude machines weer aan
het werk te zetten. Zo hebben we er allemaal baat bij.
Hubert nog eens: Het papier onder de pressenings sneden wij vroeger
zelf uit teerpapier. Gaat ook met dik tekenpapier, eventueel in de
lijnolie zetten. In stroken > snijden. Tekenpapier is 70 x 100 cm.
Stroken van 3 x 100 cm, aflopend een stukje over elkaarinleggen. De
reden van dat papier is enkel maar dat de teer er niet door zou >
lopen en naar onder druipen. Eénmaal het presseningdoek verzadigd is
met teer loopt er niets meer door.
Dat je het zelf maakte kwam ik vandaag ook achter. Ik vond een
leverancier van rollen oliepapier en die vertelde mij dat die van 3cm
breed nooit bestaan hebben. Dan kan het niet anders dan dat jullie dat
zelf maakten. Ik heb een rol meegenomen en op een strip je aluminium
snij ik met een scalpel probleemloos stroken van een meter en drie
centimeter breed. Niets in de weg.
Ik dacht dat koolteer in de pressenings af te raden is omdat het te hard wordt
en de rug van het doek op termijn gaat breken wat bijna niet gebeurd met bruine
teer. Om de luiken er langer mooi zwart uit te laten zien deden wij er alleen
op de vlakke stukken een beetje koolteer bij in de teerbeurt juist voor het
ingaan van de winter (van de toen veel
langer strenger).
Heb nog een paar rolletjes persenningdoek liggen als je er iets aan
hebt, doe ik het voor een aardigheidje wel weg.
Groeten
e. visser
Met dank voor het aanbod, maar als het goed is moet ik voldoende hebben.
Henk schreef:
Als de presennings toch op de rug gescheurd zijn en incidenteel kun je
daar
op wachten.
Dan neem je een oud laken, scheur er een reep af in de breedte van de
pressenning , zo dat alles in de pressenning blijft en niet op de plank
komt.
Nu het kapotte stukje wel met koolteer insmeren[vaar even naar
belgie,daar
mag dat nog]
Het reepje laken nat maken, even met de hand uitknijpen.
Dan op de royaal geteerde plek leggen en onder teren met koolteer.
Waar de planken over de denneboom heen steken, aan onderkant lijnolie.
Juist, die was ik nog vergeten. Staat gelijk op het boodschappenlijstje.
Merkels koolteren, in Belgie weer dus.
Bij mij aan boord zijn het gewoon hoeklijnen. Rood gelakt.
Randen van de luiken koolteren,onderkant een paar centimeter meenemen.
Wat ik mis bij jou is het regengootje. Het uitgefreesde richeltje waar
door het afdruipende water niet over het luik kruipt, maar in de merkel
valt.
Onderkant luiken de klampen koolteren met een rand van een paar
centimeter
op de planken.
Al die koolteer weer in Belgie natuurlijk.
De overblijvende stukken onder de luiken, waar dan nog niets op zit ,
daar
smeerden we vroeger afgewerkte machienolie met gasolie, tegen het
uitdrogen
Daar heb ik zat van. Mijn tweetakt gebruikt de olie maar 1x en als ik
niet dagelijks aftap gaat de motor erdoor op hol.
Dat moet met warm weer, dan trekt het beter in.
Merkelkoppen in de zilverbrons zetten, daarna rood lakken.
Scheurtjes in luiken kun je van beneden vandaan zo'n miniscuul klein
golfplaatje intikken.
Scheuren in de luiken die hoger in de planken zitten , kan op de boven
omschreven manier met laken.
Als je zegelkleppen aan de luiken hebt hangen, die stonden vroeger in de
zilverbrons, als je erg precies was.
Nog zoiets. Nooit geweten. Er zit bij mij geen spoortje verf op,
volstrekt blank (geroest). Gaan we zeker ook doen.
Theo schreef:
Leuke hobby.
Hoort erbij als je zoveel mogelijk origineel wilt blijven varen. Kost
tijd en geld.
ik moest dat altijd ,s winters doen.
Voor olie papier en presenings kan je ook kunstof gebruiken.
Het is te koop. presenigband gemaakt van dekzijl.
Dit koop je in bruin of zwart. Hoef je niet meer te teren.
Kan je met een nietmachiene vaszetten.
Oef. Kan wel, maar doe ik niet om al aangegeven reden.
Het oliepapier is bedoelt om als het warm weer is de teerdruppels niet
naar beneden vallen.
Bruineteer of karlteer is noch wel te koop in het buitenland.
Ik heb nog voorraad en gebruik dat om in een open busje te doen als er
veel bezoek aan boord verwacht wordt. Mensen snuiven dat en je hebt
gelijk een uitstekend gespreksonderwerp op een reunie of havendagen.
Voor het juiste hout voor luiken zal je even moeten zoeken.
Ik gebnruik Plato hout. Oftewel gewoon waaibomenhout, maar dan is eerst
onder hoge druk en temperatuur (en waarschijnlijk een katalysator, het
geheim van de smid) de eigen hars van het hout omgezet in een kunststof.
Daar merk je helemaal niets van, maar het hout wordt wel veel duurzamer
en, belangrijk, ook iets lichter. Ik ben meestal alleen aan boord en met
de jaren zal het openleggen van het ruim wel zwaarder worden.
Van te voren werden eerst de planken in de bruine teer gedaan.
Ook de zijkanten. Dan kon er geen vocht intrekken.
Dan hadden we zwart teerdoek. knipte we in stroken.
Die keefde dan wel een beetje vast.
Presenings er in vouwen en spijkeren.
,k hep er nog zere duimen van.
Als je de kopspijkers verkeerd beet pakt, denk ik. Ik doe ongeveer 20
miniten over een presenning van 1,85 meter. Dat ga je wel aan je rug
voeklen.
Jos schreef:
Er speelt blijkbaar nog een derde probleem: Als je 2 originele materialen
niet meer kunt of mag gebruiken, heeft het dan nog zin, om presennings te
gebruiken van natuurlijk materiaal, of pak je presennings van kunstvezel.
(soort zeildoek).
Een tussenvorm, noodgedwongen. Het in Tilburg vervaardigde
presenningband is deels jute, maar er zit ook een kunststorf garen in.
Als je goed kijkt een witte draad.
Je zou het tegen rot kunnen beschermen met (drogende)
anti-rust olie of een andere drogende olie-soort, maar die willen nogal
eens wit uitslaan bij vocht.
Op aangeven van de Salvator ga ik er Hydroline op smeren, een dekkledenvet.
Ik weet niet, of het houtbescherminsprodukt,
wat je gebruikt, zich met een olieproduct laat mengen, voor de kleur.
Dat is niet nodig. Ik was al eens gewezen op Tokoleum Zwart van
Koopmans. Dat is te koop bij de Gamma en het trekt iets in het hout. In
het gebruik lijkt het een beetje op petroleum, net zo dun. Na de eerste
laag is het luik als min of meer zwart, na de tweede laag helemaal en na
drie lagen zie je een prachtig mat zwart luik. Ik moet nu eerst maar
afwachten hou het zich houdt in weer en wind. Maar het aanbrengen is
buitengewoon simpel. Verf maar eens ergens petroleum op.
Welke functie had trouwens dat oliepapier? Tijdens dit soort werk, bij
mijn vader aan boord, gingen de presennings rechtstreeks op het hout, ALS
we ze al vervingen en niet repareerden met stroken linnen, jute of iets
anders. Er waren kunststof-presennings op de markt, die hier speciaal voor
gemaakt
waren.
Hubert schreef over het ademen van het hout, maar of dit nog ademt, als er
een paar lagen "teer" op zit? Hij beantwoord overigens, als vakman, wel
gelijk mijn vraag over het oliepapier!
Ben je al eens wezen kijken op de antieke werf in de
Scheepmakershaven in Rotterdam?
De Koningswerf. Ik lag van 1969 tot 1972 aan de andere kant van de Jan
Kuitenbrug. Het heeft weinig gescheeld of ik had het contragewicht
(broodjes) naar mij aan boord verplaatst, die tijd werd de brug niet
meer bediend en er stond een luik naar de machinekamer open. Toch maar
niet gedaan. Dat slaapt veel rustiger.
en tenslotte Johan:
Heel lang geleden woonde mijn vader naast een bekend Maasbrachts
timmerbedrijf, recht achter de bok.
Hier werd onder de prsenning oliepapier gelegd en daarna de ingevette
presenning gespijkerd.
Na een experiment met gegalvaniseerd staalstrip werd overgegaan op een
plastic presenning, maar wie het wilde kon ook nog de originele
uitvoering krijgen/kopen.
Allemaal professionele oplossingen, gericht op minder werk en meer
verdienen. Prima.
Nu we het toch nog over de constructie hebben. Ik spijker met
kopspijkertjes op 3 cm, de overkant versprongen. Dan zit het band het
beste vast, dacht ik. En de luikenboutjes versprongen:
X ----- X ----- X
X----- X ----- X
X ----- X ----- X
X ----- X ----- X
X ----- X ----- X
X ----- X ----- X
Met dank voor de goede raad. Ik zal er in de komende weken een fotoserie
van maken en ergens op het web zetten. Voor commentaar en om voor het
nageslacht vast te leggen hoe het gedaan werd en waar afgeweken werd van
de oude praktijk en waarom.
Simon
03011455
* Imagoschade door 'Keulen'? Je eigen mening op www.vaart.nl/peiling
* Het adres voor reacties en nieuwe berichten: [email protected]
* Afmelden op: [EMAIL PROTECTED] met tekst: unsubscribe VAART-L
