PRAVOSLAVNI NARODI KOJI POŠTUJU JULIJANSKI KALENDAR DANAS SLAVE NOVU GODINU
Srećna Srpska nova! Pravoslavni narodi koji poštuju bogoslužbeni julijanski kalendar danas će proslaviti početak nove 2009. godine, koja se u našem narodu naziva Srpska nova godina ili Mali Božić. Doček Srpske nove godine organizovan je na trgovima u Kragujevcu, Čačku, Nišu, Jagodini, Aranđelovcu, na Zlatiboru, gde su građane zabavljali popularni pevači, bendovi i orkestri, a u ponoć je, po tradiciji, bio priređen vatromet. Doček Nove godine po julijanskom kalendaru u Beogradu nije organizovan na trgovima, već samo u brojnim restoranima i klubovima. U prestonici Srpsku novu godinu su obeležila i zvona sa Hrama Svetog Save i veliki vatromet na Svetosavskom platou. Doček pravoslavne Nove godine, zbog štednje, izostao je u više mesta. Tradicionalni doček Srpske nove godine na gradskom trgu Šumadija u Kosovskoj Mitrovici nije bio organizovan zbog političko - bezbednosne situacije, ali se zato u lokalima dobro zabavljalo. Milankovićev kalendar Na Svepravoslavnom kongresu u Carigradu 1923. godine doneta je odluka o izradi „savršenog“, novog kalendara koji bi bio tačniji od julijanskog i gregorijanskog i koji bi prihvatile sve pravoslavne crkve. Taj zadatak poveren je našem slavnom naučniku, profesoru nebeske mehanike Beogradskog univerziteta Milutinu Milankoviću. On je takav kalendar i sačinio. I dok je julijanski kalendar kasnio za jedan dan svakih 128 godina, gregorijanski na 3.300 godina, Milankovićev bi odocnio za jedan dan tek posle - 43.000 godina! Taj kalendar, naime, potpuno osigurava propis zajedničkog praznovanja novozavetne Pashe svih pravoslavaca prema odluci Prvog vaseljenskog sabora - posle prolećne ravnodnevice, posle punog meseca i u nedeljni dan. Ovaj kalendar važio je sve do 1923. godine. Da jedna godina ima 365 dana prvi su ustanovili stari Egipćani, i to na osnovu ciklusa izlivanja reke Nil. Ovakav način računanja vremena prihvatio je rimski car Julije Cezar (po kome je kalendar i dobio ime), čime ga je zapravo usvojilo veliko Rimsko carstvo. Tako je Nova godina, umesto u martu, kako je do tada važilo, otpočinjala 1. septembra, kako je bilo sve do osamnaestog veka, kada je taj datum pomeren za prvi januar. NETAČNOST U praksi se ispostavilo da julijanski kalendar ima jednu veliku netačnost. Tokom godina uočeno je da kalendar zaostaje za stvarnošću ravnodnevice zbog toga što tropska godina ne traje 365 dana i šest sati, već nekoliko minuta i sekundi manje, što za 128 godina iznosi - ceo jedan dan. Navedena netačnost uočena je u Pravoslavnoj crkvi, te je odatle i potekla inicijativa za njegovom revizijom i ispravkom. Papa Gregorije (po kome novonastali „gregorijanski“ kalendar i dobija naziv) određuje posebnu komisiju sastavljenu od stručnjaka sa naredbom da sastave kalendar koji će nastalu vremensku razliku (od čitavih deset godina) ukloniti, a smanjenjem broja prestupnih godina učiniti da razlika od jednog dana nastane posle 3.300 godina. Hrišćanska crkva prihvatila je ovaj kalendar, s početkom „indikta“ ili Nove godine od 1. septembra. Pitanje revizije julijanskog kalendara nastalo je zbog različitih termina praznovanja najvećeg hrišćanskog praznika - Vaskrsa. Maloazijski hrišćani praznovali su Vaskrs 14. dana jevrejskog meseca nisana, bilo koji dan u nedelji, dok je Zapad isti praznik priznavao u istom periodu, ali isključivo slaveći ga u - nedelju. To je značilo da dok jedni priznaju veliki praznik i slave, drugi su još u žalosti i postu. Zato je na Prvom vaseljenskom saboru 325. godine određeno da sve crkve slave Vaskrs prvog dana u nedelji posle prolećne ravnodnevice i posle punog meseca. Sabor je takođe odredio da datum Vaskrsa ubuduće izračunava i određuje najupućenija Aleksandrijska crkva, da bi potom obavestila i ostale. Stari problem Na samom početku Pravoslavna crkva nije prihvatila gregorijanski kalendar i zbog starog nerešenog problema - neusklađenog proslavljanja Vaskrsa. Po ovom novom kalendaru Vaskrs može da se slavi i pre ravnodnevice, zajedno sa jevrejskom Pashom, što je kanonskim propisima zabranjeno, a samim tim za pravoslavlje neprihvatljivo. Stoga se početkom 20. veka, 1902. godine carigradski patrijarh Joakim Treći obratio poslanicom svim autokefalnim crkvama da se po pitanju kalendara međusobno dogovore i objasne, ali je usled bojazni da vernici pogrešno ne protumače moguće promene u kalendaru ovo pitanje odloženo. Autor: <http://www.glas-javnosti.rs/autor/106> Ekipa Glasa javnosti http://www.glas-javnosti.rs
