LAS PALABRAS QHIPA Y NAYRA
QHIPA NAYRA ARUNAKA
Como Están Hermanos Y Hermanas de aymaralist .mi nombre es frank ticona.y yo
estoy recuperando mi idioma aymara.
Aymaralist jilatanaka kullakanaka kunjamasiptasa.nayan sutijax frank ticonawa
.nayax amtasisktwa aymar arujata.
Funcionamos en idioma castellano viendo el futuro como adelante y el pasado
como atras .esto es incongruente en aymara. En idioma aymara el futuro esta
atrás y nuestro pasado delante de nosotros.
Kastillanu arunxa qhipax nayranki, nayrax qhipanki. Ukata janiw walkiti. Ukata
pantjatawa .aymara arunxa qhipax qhipanki, nayrax nayranki. Ukata janiw
pantjatakiti
Literalmente tenemos.-
Qhipax nayranki= el de atrás esta adelante: incongruente
/janiwwalkiti
Qhipax qhipanki= el de atrás esta atrás:
correcto/walikiwa
Nayrax qhipanki= el de adelante esta atrás: incongruente
/janiwwalkiti
Nayrax nayranki= el de adelante esta adelante: correcto/walikiwa
Por lo tanto el futuro esta atrás y el pasado delante de uno .
Nayrax nayraqatanki qhipax qhipaqatanki
Por eso el significado de nayra es ojo, tambien es adelante y se usa para
señalar el pasado.
Ukhamaw nayra aru jisnawa nayrawa, ukata nayraqata, ukata jiwasaxa nayra
nayraru untanxa.
Algunos ejemplos:
Nayratimpu jaq’inaka walja maranak jak’asipxaritayna
Antiguamente los personas artos años vivian.
Nayrasti kunjamirïtasa
Y antes como eras?
Iwija nayrata jark’añita
De adelante ve a atajar la oveja
La palabra qhipa significa atrás, y se usa para señalar el futuro.
Qhipa aru jisnawa qhipankiwa ukata jiwasax qhipa nayraru untanxa.
Algunos ejemplos:
Qhipata nayraru sartañataki
Despues nos encaminaremos hacia adelante.
Frank qhipüru jakisiñani
Frank otro dia nos encontramos
Qhipat sarauxata
Despues te vas
Qhipa tayka
Madrastra
Qhipankiri = el que viene atrás, el que está detrás.
Qhipankiri nayraru jutataynawa =el que esta atrás adelante se ha venido
Qhipararaña= atrasarse, retrasarse.
Frank qhipartañani = frank hay q atrasarse
Qhiptaña =atrasarse
Qhiptaniwxataytwa =había llegado tarde
Jilatanakax irnaqaña utaru qhiptanipwxataynawa
Ellos llegaron tarde a su centro de trabajo
Atentamente Frank Ticona.
¡Todo sobre la Liga Mexicana de fútbol! Estadisticas, resultados,
calendario, fotos y más:<
http://espanol.sports.yahoo.com/
[Non-text portions of this message have been removed]