Printzea, Nikolas Makiavelo-rena, eta Juan Martin Elexpuru Arregi-ren
itzulpena, Limes saila, EHUk 2008an aterata.
Ez neukan asmorik hau ere leitzeko baina behin baino gehiagotan
gertatu zait ezustea onerako izatea, ez nago hain lotua nire aurreikuspenei,
eta euskal bertsioa Elexpuruk egina zela ikustean gogoa bizitu zait. Juan
Martinen "Bergara aldeko hiztegia" ezagutzen nuen eta hango jakinduriaz
hornituta lan honetan behar polita egin zezakeela pentsatu nuen, grazia
aparteko itzulpena egin zezakeela. Ba ez, kontua ez da batuaz egitea, hori
normaltzat jotzen dut, baina Elexpuruk honetan, nire gustorako, oso erregistro
estandar-estandar erabili duela, bai, erosoa irakurtzeko, baina alegria
gutxikoa. Alde horretatik, tira, beste itzulpen bat, edonorena izan zitekeena.
Egin da lehenago liburu honen beste euskaratze bat eta baliteke nik
ere irakurria izana hor galdutako denboraren batean. Liburu bat, atzerriko
liburu bat, euskarazko itzulpen bi izatea ez dut uste hain arrunta denik.
Liburu horrek neuronaren bat ikutzen die euskal letragizonei harrera hori
izateko. Bai klasiko bat da, baina zer dauka klasiko honek beste batzuek baino
atentzio gehiago merezi izateko? Sarreran, Iñaki Vazquez Larreak egindako
horretan, ondo azaltzen dala uste dut eta nik nire berbekin kontatuko dut.
Horri horiek 1513an idatzi ziren, bostehunean, ez seirehunean, ez
zazpirehunean, pentsa noiz, eta Erdi Aroa beti erlijioarekin lotu dogula hara
non honetan fedea, kristau etika... ez dira agertzen. Ez, kontua, inporta dena,
poterea eskuratzea da, bideek ez diote ardura, ez bada ondorioa eskuratzeko
tresna moduan. Asmua agintea lortzea eta hari eustea da, nola? Makiavelo plan
gaizto eta korapilatsuekin lotzen da gaur egun, horixe da makiavelikoa izatea,
eta ez, liburua irakurrita ikusten da hori ez dela egilearen mezua. Sinplea da
gizona, ez katramilatsua. Baliteke inor hil, hondatu, izorratu behar, baina
gure Nikolas zaharrak askotan gomendatzen du onena jendea zintzo, artetsu
zaintzea dela, horrelaxe egon litezkeelako pozik printzearekin.
Makiavelo bere bizitzan lanbidez "printzeen" aholkulari izan zen,
eta liburuari bere burua saltzeko, bere jakinduria nabarmentzeko traza hartzen
diot, "kontrata nazazue" dio azken batean. Eta kontatzen duena gaur egun film
eta liburu askotan jasotzen dena da: goikoak behekoak izorratzen dituztela,
gaiztoak irabazi dezaketela, agintariei menpekoak bost ardura diela, tranpak
egin egiten direla... Gaur egungo teleberrien eta fikzioen eguneroko mezua,
baina bostehun urte lehenago idatzita. Ehundaka eta ehundaka urtetan kaleko
gizajoek erlijioaren izenean "fedegabeak" akabatu dituzte "errekonkistetan" eta
kruzadetan (eta euren lurrak eta diruak ohostu), terrorismoaren kontrako gerren
kontura pobreak bidali dituzte heriotzara (eta poteretsuak petrolio putxuak
eskuratzera), komunismo maltzurraren gerra horietan dirudunek beren
propietateak zaindu dituzte frontean besteak hiltzen ziren artean.
Hori guztiori agintariei aholkatuta zuriaren gainean beltzez jarri
zuen Makiavelok orain bostehun urte. Baina bera ez zen, inondik inora, beste
asko eta asko baino zitalagoa, dongeagoa. Izatekotan garbiagoa zen, berak
idatzi zuelako beste askok ixildu eta egiten zutena, egiten dutena.
Imanol.
_______________________________________________
Harpidetza eteteko, bidali mezua hona: [email protected]
izenburuan jarriz 'unsubscribe' (horixe bakarrik, komatxo barik)
Ondoren konfirmazio mezua jasoko duzu harpidetza-etetea berresteko.
