Interesantia Imanol. Ez dozu blogean jarriko? oier. 2012/6/5 IMANOL TREVIO-MARIA JESUS ARTETXE <[email protected]>
> > > Ignacio Zuloagan pentsakera aztertu gura izan dot. Nahiko karta > idazten zittuan, ez guk mezu elektronikuak beste, baina nahiko, bai. Eta > hainbat liburutan daoz argitaratua berari eta berak igorrittakuak. Hor > nunbaitt ikusten da Regoyos-ekin nahiko ondo moldatzen zala (Zuloaga > aberatsa eta Regoyos pobrea) eta bixok itzelezko herra zetsela Sorolla-ri, > baina izugarrixa. > > ****** > > Libururik interesantiena eibartarron ikuspegittik “Correspondencia de > Ignacio Zuloaga con su tío Daniel”, Mariano Gómez de Caso Estrada-k > paratua, eta Segoviako diputaziñuak atarata 2002xan. 600 orrittik gorako > liburua, ixa danak Ignaciok bere tio Danieli idatzixak, Ignacion 500 karta > inguru. > > **** > > Konklusiñorik, ez bakarrik liburu horretan funtsatuak: > > **** > > - Azken liburu honetan 1898-1921 tarteko kartak daoz, Ignaciok > 28 eta 51 urte izan bittartian. Ordurako, lehenagotik ez bada, *guztiz > kastillanizauta* zeguan, sarri aittatzen dau berak maitte dabena Castilla > dala, eta Euskal Herrixa (País Vasco) tira…, gitxixeago edo ezebez. > “Nosotros hemos nacido para vivir en Castilla rodeados de aquello que nos > gusta” (1907, Doc. 110, or. 150). Donostian dagoala diño “Esta es una > tierra (Donostia?, Euskal Herrixa?), chico, sin ningún carácter. ¡Viva > Castilla!” (1907, dok. 116, 156 or.), “Aquí [Eibarren] un tiempo > hermosísimo pero ha cambiado hoy y creo que va a llover. A mí que me den > Castilla” (1907, dok. 141, 178 or.). “La Bretaña me deja muy frio; es un > país que no entra en mi temperamento. Que me den Castilla!!! Ese es el país > más hermoso del mundo.” (1912, dok. 298, 350 or.). Parisen daguala: “Todos > los días sueño con Castilla (es el único país del mundo)” (1914, dok. 330, > or. 388).**** > > ** ** > > - *Eibartik sarri pasatzen zan*, Parisen bizi eta Segoviara > askotan juan (udan?), eta bidian Eibarren geldittu, nahiz eta egon-egon, > Eibarren gitxitxo. Aittatzen dabena da Eibarrera doiala eta Eibartik > datorrela. Nahiz eta 1907an sukaldari bat kontratau gura dabenian “habría > que advertirle que pasamos 7 meses en París y 5 entre Eibar y otros puntos” > (dok. 109, 149 or.). Gero karten zihar garbi ikusten da dexente gehixago, > eta gustorago, dagoala Segovian Eibarren baino.**** > > ** ** > > - Eibarrez diñuena (oso gitxi) gauza bi: a) herri zatarra dala, > keia ta usaina-eta (ordurako industria oso zabaldua): “Aquí todos bien > excepto la pequeña que siempre está algo delicada; yo creo que esto depende > algo de la gran mierda que existe en este puñetero pueblo” (+- 1905, dok. > 66, 93 or.) edo “nos despedimos de Eibar para siempre pues está visto que > aquello es muy malsano” (1907, dok. 136, 173 or.); Segoviatik > Saint-Medard-en-Jalles-era juaten Eibarren gelditzen dira: “fuimos a comer > a Durango parando en San Antonio de Urquiola, que es archimonumental, y de > allí a Eibar, de donde salí pitando en cuanto vi que la casita seguía sin > novedad, pues ya no puedo pasar allí ni horas, y seguimos hasta San Juan de > Luz…” (1908, doc. 178, 218 or.); eta b) Eibarko biharginak maitte dabela, > okasiñon batian manifestaziño bat edo egin dabela bere alde, berak kuadru > bat oparittu egin zetsela eta.**** > > ** ** > > - *Dudatan nago euskaraz be bazekixanik*. Bere tiua Madrilen > jaixo eta hasitta, bere aitta be oso Madrildardua. Eta bera… itturrixak ez > dira oso garbixak ume denbora Eibarren egin ete eban. Ez jata garbi > geldittu. Euskaltzalia behintzat ez da agertzen, baina batek daki, On > Toribion lanak euskaraz dira ya zahartuta dagonian.**** > > ** ** > > - Kuriosidade bat, bere aittak 70 urte zittuala 40 urteko neska > batekin ezkondu zan. Kon-txo! Eta familixakuak, bera tartian, ez zeguazen > oso pozik, edo hobeto esanda, guztiz kontra zeguazen. Ai, herentzixa > tartian sartuta…**** > > ** ** > > - *Diruduna* zanik ez dago dudarik. Eta dakana, berak > dinuanangaittik, gastatzeko daka. Oso bizimodu altua daroia, biajiak pila > bat (“Esta tarde salimos para Madrid … y allí a Granada, Málaga, Tánger, > etc.” (1907, doc. 117, 156 or.), baina ahorrau… ez hainbeste itxuria. Eta > sei hilabete saldu barik dagoenian, larri.**** > > ** ** > > - Ideologixan, alde batetik* guztiz-guztiz-guztiz espainola*agertzen > da. Makina bat bidar esaten detsa bere tioari bera baino > espainolagorik ez dagoela: “Bien sabes que español soy tanto como el que > más, así es que estoy dispuesto a todo” (1914, dok. 354, 406 or.). “A los > catalanes les daba yo enseguida la independencia y les ponía una frontera > para que vieran luego lo que es bueno. Chico, a mí me dan asco esas cosas > del separatismo. Soy vascongado como cualquiera, pero ante todo y por > encima de todo soy español” (1918, dok. 478, or. 537).**** > > ** ** > > - Eta esker-eskuma kontuaz ez dihartu bere tioarekin harik eta > I. Gerra Mundiala hasi arte. Orduan guztiz aliadozalia agertzen da > (Frantzia eta Inglaterran alde eta Alemanen kontra) eta *sozialismuan alde > *: “Los ideales del socialismo se fueron a la m… La fraternidad murió y > las creencias quedan muy quebrantadas. … Es indudable que la culpa de todo > lo tiene ese déspota rey del egoísmo llamado Káiser” (1915, dok. 399, 455 > or.). Beste gauza bat da jakittia zer zan sozialismua Ignacio Zuloagantzat. > Ignacio eta bere familixa gehixenbat, esan leike, jauntxo batzuk zirala: > “Pienso ir a ver al ministro personalmente esta semana …” (1911, dok. > 256, 309 or.), beste batian diño ez dabela ezagutzen inor (1914, dok. 354, > 406 or.). Sozialista izatia espaniarzalia izatia da, iraultza soziala > eibarko biharginak gura zeben lez? Baaa, biharbada: “El socialismo > colectivo viene a pasos agigantados, y bien venido sea. … Creo que se > llegará a limitar el capital, es decir, que nadie podrá poseer y todo lo > que exceda de eso será repartido entre los necesitados, cosa absolutamente > urgente en España en donde no hay más que archimillonarios o miseria, pues > la clase media no existe” (1917, dok. 443, 505 or.).**** > > ** ** > > - Horregaittik danangaittik *arrarua gero Espainiako Gerra > Zibillian Francon alde* agertzia. Bere sasoian horretaz berba egitten, > nik Ignacio Zuloaga nahiko pinttore gartronomikua ikusten neban, hau da, > pagau ezkero berak erozer pinttatzen zebala. Asko ta asko dittu berak > erretratuak klase altuko jendiana, aizu, enkargatzen badetse eta ondo > pagatzen badetse, batere problemarik ez.**** > > ** ** > > - Ezagutzen neban nik haren Francoren kuadrua, horrez gain > badittu beste bi koadro “frankista”, bat Millan Astrayrena, eta bat rekete > napar batena. Bere gogoz egin dittuela edo pagau egitten zetselako? Pagau > egitten zetselako ziur baietz, horrez gain bere gogoz… ezin dogu esan > (kontra be garbi dago ez zeguala). **** > > ** ** > > - Frankok opari zetsan Hitlerri Zuloagan hiru koadro. Ohittura > ei zan sasoi hartan. Erregimenak ondo zaintzen zeban gure Ignacio. Gerra > zibilan ostian Ignaciok hainbat sari jaso zittuen, baina danak Espainia > faszistan eta Italia faszistan. Lehenago, 1930 edo aurretik Estatu Batuetan > eta, baina horrek bere sasoian.**** > > ** ** > > - *Diruan arduria* daka Ignaciok. Asko irabazten dau baina asko > gastau. Eta horregaittik pinttatziaz gain, arte tratante lez be badihardu. > Espainiar pinttore klasikuen kuadruak erosi berriro saltzeko. Kontutxo bat > azaltzen dosku: aukera etorri jakon Grekon kuadru bat erosteko, fotografixa > bat zakan eta horrekin bere tiori esan zetsan erosteko, baina kontuz, > bazirudixen aurpegixa ikututa zekala… eta tiori agindu zetsan erosi > aurretik ondo beittu zeixala. Tioak erosi zeban, ona zalakuan, eta Ignaciok > eskuratu zebanian, susmua zakan lez, ikusi zeban, bai, aurpegixa ikututa > zeguala eta firmia be ikututa edo aldatuta-gehittuta, “Grecus” edo jartzen > zeban eta pinttore horrek sekulan ez zebala horrelaxe firmau, bere benetako > izenaz baino. Kuadrua berriro saltzeko gura zeban, eta Ignacio bere tiori > kontatzen detsa, berak zuzendu zetsala aurpegixa eta izenpia aldatu. Saldu, > eta pakia, allacuidaos (1911, dok. 253-255, 307-308 or.).**** > > ** ** > > - Pena 1930tik aurreragoko kartarik ez topatzia. Ez dot topau > argitaraturik. Ummm, igual ez da kasualitatia.**** > > ** ** > > Eta bukatzeko Juan San Martinen artikulu bat aittatu gura dot, > gai honen gainian, hamar bat orrittakua: “Zuloaga ta gu”, sasi batuan > idatzixa, batua jaixo baino lehenagokua dalako. Egan aldizkarixan atarata, > 1962 julixo-abenduan, 20. zenbakixa, 173-183 orrialdietan. Datuetan ez dau > inondik inora ukatzen nik Ignacion korrespondentzixan ikusittakua, are > gehixago, oso arrua zala dino, baina Eibar herrixa bihotzez maitte zebala > dino (ez dot nik hori ikusi) eta Zuloagan defentsa sutsua egitten dau. > Ikusten da urte háretan be ez zala eibartarren oso gogokua eta San Martin > bere alde jartzen da. Eritzixetan bat etorri edo ez, maitte dot San Martin > eta maitte dot bere idazteko modua. > > > > Ala, danok hondartzara. > > Trebi. > > > > > > _______________________________________________ > Harpidetza eteteko, bidali mezua hona: [email protected] > izenburuan jarriz 'unsubscribe' (horixe bakarrik, komatxo barik) > > Ondoren konfirmazio mezua jasoko duzu harpidetza-etetea berresteko. > -- Oier Araolaza Arrieta - [email protected] <[email protected]>
_______________________________________________ Harpidetza eteteko, bidali mezua hona: [email protected] izenburuan jarriz 'unsubscribe' (horixe bakarrik, komatxo barik) Ondoren konfirmazio mezua jasoko duzu harpidetza-etetea berresteko.
