*Hoxhallarët dhe besimtarët Justinian Topulli * Varësia që krijohet ndërmjet një besimtari të thjeshtë dhe hoxhës të tij, krijon një nyje e cila mund të trashet së tepërmi dhe është me pasoja për të dyja palët. Në njërin krah qëndron besimtari i thjeshtë i cili kthehet në një mekanizëm deri diku të varur apo edhe plotësisht të varur nga hoxha i tij dhe në krahun tjetër hoxha i cili jo vetëm tejkalon cakun e rolit që duhet të ketë, por edhe nuk ka nivelin për ta bërë këtë. Besimtari i thjeshtë bie pa e kuptuar në një robëri intelekti ku për çdo gjë duhet të pyetet hoxha, deri edhe në imtësi më të vogla të jetës së përditshme, si rrjedhim një njeri i tillë nuk do të ecë me këmbët e veta, më së paku për sa i përket çështjeve të fesë, por `jeta dhe vdekja e tij' është e lidhur me `jetën dhe vdekjen' e hoxhës së tij. Dashur padashur kjo gjendje varësie e plotë apo gjysmë e plotë sajon një lloj shirku që në doktrinën islame quhet si shirku i bindjes. Duket pak si e habitshme pasi ne jemi mësuar të lexojmë nëpër libra apo edhe të dëgjojmë nëpër mësime se një shirk i tillë lind kur bindja ndaj dikujt arrin deri atje sa të pranohet hallalli për haram dhe harami për hallall. Dhe këtu na vjen në ndihmë ndodhia e Adij ibn Hatimit, që më parë kishte qenë i krishterë, me Profetin (salallahu alejhi ue selem) kur Adiji iu drejtua atij për ajetin: Në vend të Allahut, ata kanë zgjedhur për zot rabinët dhe murgjit e tyre... Duke i thënë: O i dërguari i Allahut ne nuk i konsideruam ata si zotër! Dhe Profeti tha: Posi jo! A nuk jua bënin haramin hallall dhe ju e konsideronit të tillë dhe po kështu edhe hallallin haram dhe ju e pranonit për të tillë? Dhe Adiji i përgjigjet: Po. Atëherë Profeti i thotë: Pikërisht kjo ishte adhurimi i tyre.
Tani unë pyes veten edhe ju, a vallë këtu bëhet fjalë vetëm për çështje madhore, për të cilat qartazi janë sqaruar verdiktet në shpalljen e Allahut? Natyrisht që mendoj se jo. Këtu futen edhe dhjetëra e dhjetëra çështje për të cilat nuk ka tekst të drejtpërdrejtë dhe për të cilat është shumë e lehtë të manipulohet dhe të biesh preh e devijimit të hoxhallarëve sesa për ato madhoret. Dhe për rrjedhim të bëhesh preh e pranimit të hallallit si haram dhe haramit si hallall. Bindja e verbër apo gjysmë e verbër të shtyn ta bësh këtë! Dhe ky është një lloj shirku. Kush mund të thotë me siguri se hoxhallarët janë të ruajtur nga pozita të tilla?! Po jua shpjegoj sesi ndodh kjo: Në radhë të parë duhet ditur se jo çdo hoxhë mund të japë përgjigje për çdo gjë, nuk mjafton të kesh mbaruar një shkollë apo fakultet apo të kesh lexuar filan libër dhe X libër, duhet të kesh veç të tjerash siç thonë dijetarët aftësinë e ixhtihadit, sepse si hoxhë duke dhënë një fetva po bën një nënshkrim në emër të Zotit, siç e quan këtë Ibn Kajimi, dhe afërmendsh që hoxha nuk e di gjithmonë vendimin e Zotit. Jo në të gjitha rastet kur njerëzit kërkojnë fetva, ka ngjashmëri të plotë me ato çka ne dimë nga fetvatë e mësuara, dhe jo gjithmonë mund të bëhet analogji me fetvatë e të tjerëve, dhe raste të tilla janë të shumta. Veç kësaj, hoxha duhet të ketë një përvojë e mjeshtëri të përfituar nga koha e gjatë dhe njohja e realitetit, por jo duke u përplasur i vetëm me të, drejtpërdrejt, por duke e përfituar atë nga vetëstudimi dhe vëzhgimi i vazhdueshëm i ngjarjeve dhe i situatave, i librave dhe teksteve fetare, i njerëzve më të ditur se ai, i dijetarëve të mirëfilltë. Sepse kjo punë nuk është si ajo e një mekaniku apo një marangozi, i cili mëson dhe perfeksionohet në profesion e tij dhe korrigjon gabimet e tij sa më gjatë dhe sa më shumë të punojë. Puna e hoxhës i ngjan deri diku profesionit të mjekut, i cili për dhjetë vjet studimi, ushtron edhe praktikën në terren dhe ku ai asnjëherë për këto dhjetë vjet, nuk është ai që ka frenat e mjekimit të pacientit, ai vetëm vëzhgon, pyet dhe mëson. Por mjeku mund të mësojë edhe nga gabimet, përvoja dhe eksperimentet e tij që mund të shkaktojnë pasoja deri edhe në vdekje, sepse ai e ka të lehtë psikologjikisht ashtu si edhe marangozi dhe mekaniku që t'i perfeksionojë me kalimin e kohës teknikat e fshehta të profesionit, ndërsa me hoxhën kjo gjë është shumë më e vështirë në disa drejtime: E para: askush nuk mund të thotë përfundimisht se kjo fetva e dhënë ka qenë më e mira dhe se nuk mund të jepej një tjetër dhe se kjo tek Allahu është më e pranueshmja, dhe për këtë mangësi është përgjegjës hoxha. Kapja pas ixhtihadit të gabuar nuk i justifikon gjithmonë gafat dhe gabimet. E dyta: koha jo gjithmonë tregon vërtetësinë dhe të qëlluarin në shenjë apo jo të një fetvaje, pasi vlerësimet njerëzore në këtë drejtim më së shumti janë subjektive dhe relative. E treta: njeriu ka egon dhe sedrën e tij përballë të tjerëve dhe ai do që ta ruajë këtë dinjitet. Mjeshtëria e hoxhës është një mjeshtëri tërësisht publike dhe si e tillë, lëvizjet sa majtas djathtas dhe gabimet janë pak ose aspak të tolerueshme, çka e detyrojnë hoxhën të vihet shpeshherë në pozicione që ose të përballojë situatën ose të tërhiqet mbrapa. Të zgjedhësh tërheqjen do të thotë për shumë njerëz, gabimisht, të mos jesh i aftë për asgjë! Do të thotë të humbësh prestigjin dhe të drejtën për të udhëhequr masat! Kështu që dashur padashur detyrohesh të zgjedhësh përplasjen, përplasje e cila edhe mund rezultojë e humbur me fetvanë që ke dhënë. E kush mund ta thotë këtë?! E kush është në gjendje të thotë 100% se ishte e gabuar apo jo, veç Allahut?! Ndaj dhe një përgjigje të tillë, qoftë edhe e gabuar, hoxha vështirë se mund ta ndryshojë. Për të ruajtur dinjitetin dhe për të treguar karakterin e fortë të tij, ai do ta ketë të vështirë ta ndryshojë këtë fetva, ka të bëjë me një publik që do e zhvlerësonin plotësisht nëse e bën një gjë të tillë! Njerëzit nga natyra janë të prirë të pasojnë më së shumti stoikët, qofshin këta edhe të gabuar. Të jesh gjithmonë në qendër të vëmendjes, të përgjigjesh për çdo gjë për të cilën pyetesh, tua mundësosh njerëzve që tek ty të shohin udhërrëfyesin e vetëm do të thotë praktikisht që besimtarët naivë të të admirojnë tej mase, pse jo edhe të të adhurojnë, dhe nuk janë të paktë ata që mund t'i afrohen një pozite të tillë. Ndaj për të mos rënë në një pozitë të tillë ku në njërin krah do të përballesh me zemërimin e Allahut dhe në tjetrin mund të zhvlerësohesh plotësisht dhe njerëzit të humbasin edhe atë të vërtetë që hoxha e di dhe nuk mund ta gjejnë diku tjetër; duhet ta fitosh pozitën e një myftiu me metodën e mjekut, madje pas një mundimi shumë më të lodhshëm sesa ai i mjekut. Dhe në këto momente më vjen ndërmend fjala e urtë e Umerit (radijallahu anhu) kur thoshte: Mësoni përpara se të bëheni prijës.[1] Kemi të bëjmë me Xhenet apo Zjarr, me ardhmërinë e një umeti… Veç kësaj, duhet tu mësojmë njerëzve atë çka është më kryesorja: devotshmërinë ndaj Allahut. Duhet tu mësojmë atyre se fetvaja e hoxhës në të vërtetë, nuk e bën hallallin haram dhe haramin hallall, edhe nëse ai gabimisht mund tua thotë diçka të tillë. Duhet tu mësojmë besimtarëve të ecin me këmbët e veta në rrugën e devotshmërisë dhe të dijes që në njërën anë ata të mos i afrohen adhurimit të hoxhës dhe në anën tjetër, hoxha të mos e shohë veten si një lider i pazëvendësueshëm, humbja e të cilit praktikisht rezulton në humbje të bashkësisë. Nëse do t'i kthehemi historisë islame të djeshme dhe të sotme do të shohim se si një gjë e tillë përbën realitet për shumë grupe njerëzish. Por duke mos u zgjatur në këtë fenomen shikoni zgjidhjen: Shikoni Profetin tonë (salallahu alejhi ue selem), ai ndërroi jetë dhe megjithëse ishte i vetmi që nuk mund të zëvendësohej, la pas një umet, i cili qe në gjendje të ecë me këmbët e veta fuqishëm. Kur Ebu Bekri tha: Ai i cili e adhuron Muhamedin le ta dijë se Muhamedi ka vdekur dhe kush e adhuron Allahun le ta dijë se Allahu është i gjallë dhe nuk vdes kurrë. A nuk të krijohet përshtypja sesi ky njeri i mençur pat vënë re në ato momente sesi te njerëzit qe shfaqur, qoftë edhe si ndjesi kalimtare, adhurimi ndaj Profetit? Nëse nuk qe kështu ai së paku vuri re rrezikun që ata mund të binin në një situatë të tillë dhe me të shpejtë mori frerët e tyre në dorë duke u recituar ajetin: Muhamedi është vetëm i Dërguar, para të cilit ka pasur edhe të dërguar të tjerë. Nëse ai vdes ose vritet, a mos do të ktheheni ju prapa? Kushdo që kthehet prapa, nuk i bën kurrfarë dëmi Allahut. Dhe Allahu do t'i shpërblejë falënderuesit. Dhe njerëzit u zgjuan nga tronditja që u shkaktoi humbja e Profetit. Ata u zgjuan shpejt, sepse ishin edukuar në mënyrë të tillë; me teuhidin e pastër dhe vartësinë e plotë ndaj Allahut, ishin edukuar ndër të tjera që edhe të mos e pyesin shpesh dhe të mos kërkonin gjithçka nga Profeti. Dhe ndoshta veç urtësive të tjera kjo qe edhe një nga urtësitë pse Profeti ua pat ndaluar atyre që jetonin në Medine me të ta pyesnin atë. Neuas ibn Sem'ani tregon se vetëm dëshira për ta pyetur Profetin e pengonte atë që të emigronte dhe të vendosej përfundimisht në Medine pranë Profetit. Një ditë tek qëndronte si vizitor në Medine e pyet Profetin për mirësinë dhe mëkatin dhe ai i përgjigjet: Mirësia është morali i mirë, e ndërsa mëkati është ai që të qepet në shpirt dhe nuk dëshiron që ta dinë njerëzit.[2] Kështu i mësonte Profeti njerëzit, i mësonte ata se shumë prej pyetjeve nëse diçka është e mirë apo e keqe mund ta merrnin përgjigjen nga vetvetja. Profeti iu drejtua Uabisetu ibn Ma'di-it duke i thënë: Ke ardhur të më pyesësh për mirësinë dhe për mëkatin? I thashë: Po. Dhe ai bashkoi tre gishtat e dorës dhe më ra në gjoks duke më thënë: O Uabisetu, pyete veten tënde! Mirësia është ajo tek e cila zemra gjen qetësi dhe shpirti rehatohet. E ndërsa mëkati është ai që të qepet në zemër dhe të dridhet në kraharor edhe nëse të japin fetva njerëzit.[3] Dhe të japin fetva…kushdo qoftë ai që ta jep. Një besimtar i fortë dhe i devotshëm, nuk ka nevojë për fetva të shumta, vetë Allahu është Ai që i jep atij rrugëdalje në jetë. Shpeshherë njerëzit me dobësinë e tyre të besimit, e vënë veten e tyre në situata, për të cilat kërkojnë fetva dhe hoxha detyrohet të japë fetva. O njerëz, pa mendoni se në ç'pozitë e vini veten dhe hoxhallarët! Dhe sidomos në këtë kohë në të cilën ne jetojmë, ku për të dhënë fetva ndoshta po të ishte Umeri gjallë, do të kish mbledhur Ehli Shuran (këshillin e konsultimit)! O hoxhallarë, pa mendoni sesa dije dhe përvojë keni për të marrë përgjegjësi të tilla, që edhe malet do të stepeshin! A mos mendoni se jeni imam Shafiu që filloi të japë fetva që në moshën të re? Hoxhë i vërtetë është ai që ngrihet ngadalë dhe bindshëm dhe që u mëson njerëzve të ecin me këmbët e tyre. Allahu e di më së miri! [1] Sahih Bahari mea Fet'hul bari, kap. el-igtibat fil ilmi uel hikme. [2] Transmeton Muslimi kap.tefsir Bir uel ithm shih dhe komentin e imam Neueuiut. [3] Transmeton Ahmedi me isnad të mirë. Për të dyja këto hadithe mund të shohësh Dyzet Hadithet e Neveviut nr.27. MashAll-llah TeberekAll-llah! --~--~---------~--~----~------------~-------~--~----~ Ju merrni këtë mesazh sepse jeni të anëtarësuar në grupin "Fjala e Bukur" në Google Groups. Për të dërguar në këtë grup, dërgo email në [email protected] Për t'u ç'anëtarësuar nga ky grup, dërgo email në [email protected] Për më shumë mundësi, vizito këtë grup në http://groups.google.com/group/fjalaebukur -~----------~----~----~----~------~----~------~--~---
