AAAHH . . . CHHOO
KONNEM TORI UGDDAS KELA!
Konnakui xink aili zalear, kaim lok Devachea nanvan 'bless you' mhonnta. Arbi
desantlo lok xinktoleank 'Alhamdulilah', mhonnchem; vankan’ni Devak, Chini lok
xembor vorsam jivit mellunk 'bai sui' mhonnta. Amchea Bharotan thoddo Hindu lok
xinktana kallliz bond poddta mhunn somzota, dekun; 'acchi tahara se jina' (live
well) mhonnta. Punn amchea Gõykaranchi sonvoim mat vegllech torechi. Konnui
xinklo tor, 'konnem tori ugddas kela' mhonn pachartat.
Khonkli kivam dhenkor (burps) kaddtoleank konnuch kainch mhonnpak vochona.
Fokot xinktoleak boro upchar (treatment) kiteak favo zata vo novem jivit kiteak
anvddetat? Ho proxn mhojea monant gholltana, dusre vatten kaim pavtti
portean-portean khonkli kaddtoleak okmananchim utram khanvchi poddtat tea vixim
hanv chintunk lagtam. Matxe lamb khonkli marlear 'kol-khonkli zalea re'
(whooping cough) oxem vichartat. Jevlea uprant vo thondd gasichim piyepam
pepsi, coke kivam soda piyelear, pottant gas zaun kaim lok mottean dhenkor
kaddtat. Toslea mon’xank dha zannam modim mansugi samballunk kollona mhunn,
naka zalolea utramni hinsaitat.
Monis xinktana dolle dampun xinkta. Hem ghoddie tumi xinkeo kaddtana onbhovlam
astolem. Ani teach khatir acharanchea vicharan poddlolea mon’xank dista, xinkta
tea kinnant mon’xancho atmo nakantlean pois zaun to khinn ek melolo monis zata.
Ani xinklea uprant dolle ukte zatoch, Devan porot jiv dilo mhunn voir sanglam
tea porim, veg-veglea toren Devachi tust gaitat.
Mon’xak sinus hi ek nakachi pidda asa. Sinus pidda aslolea mon’xank kosloch
torecho koddok vas ani dhull nakant bhorlear, tachea oskot usvas ghenvche
nakacheo nodi apo-ap ukteo zaun 'aaahh-chhoo-aaahh-chhoo' korun xinkeo kaddtat.
Thodde lok somzotat he piddek vokhodd asa ani semprak duens bond zaunk xokta.
Punn thodde zann hem chukichem mhonntat. 'Sinus' duens rogttan bhitor sorlear
bodichem vo tujea jivitacho ek bhag zaun, sodamkhall hea duensak boli zata.
Ani tem hanv mandun ghetam. Mhaka 'sinus problem' asa. Fantodder mhaka zag zata
tea vellar xinkeo suru zatat. Ek-ekdam thambo nastana xinko dusreank porian
tidok haddteli korta. Lokam modim aslear mhaka xinkeo yetat mhunn gomona fuddem
hanv thoinsorlo pois vochun Kutt’talechi tar chukoun agxi agxi mottean xinkeo
kaddtam. Mhoje nakak kosloch koddok vas upkarona. Dhull tor vicharinaka. Mhojea
nakpuddin (nostrils) dhull veta tednam mhojea nakak khup khaz (irritate)zata.
Disbhor hanv xinktam. Mhojea hea sinus piddek lagun mhaka tenkun ani vollkiche
ixtt-mitr hanv xinktana, ken’nanch hea mhojea duensak bless youmhonnona. Te
zanna, dhull; mhozo ek vhodd dusman mhonn.
Atam mhaka ek chinta zalea. Ani mhaka zai mhojea ixtt-mitr, lagsorlea soireank
ani kuttumbachea vangddeank kolit kel’lem. Mhojea bhaxen zaite zann sinus
pidden khoxttovtat.Sinus pidda aslolea mon’xank tumchi muttbor mati favo zali
tor, ti matti chotrayen ghalchi. Zata titli zotnai ghevn meloleachea tonddar
poddona tosi hodd’ddea meren, fondda voir thavn matti uddounchi. Ani chukon
nakar bosli tor, tea mattiechea dhullan sasnanchi nhid nhidlole kodden ghoddie
'aaahh-chhoo, aaahh-chhoo' korun melolo monis xink-xinkunk lagot.
Lino B. Dourado