G�ngum vi� til bar�ttu.. �g vil taka �a� fram a� �g er hvorki m�lfr��ingur, t�lvunarfr��ingur n� nokku� anna�. �g er bara gaur � menntask�lastigi staddur � s��ari hluta �ri�ja �rs � Framhaldssk�lanum � Vestmannaeyjum, haldinn kr�n�sku pr�fk�ruleysi og almennu leti, en hef alveg f�ranlega gaman af �v� a� gr�ska � hlutum sem a� vilja ekkert l�ta gr�ska � s�r, til d�mis t�lvur og tungum�l - og tel �g mig frekar vel a� m�r � �eim efnum, jafnvel � samanbur�i vi� marga t�lvunarfr��inga og m�lfr��inga.
� gegnum t��ina hafa veri� margar g��ar umr��ur � fr�ttah�pnum news://is.islenska um �a� hva� telst r�tt n�yr�i, hva�an mega or� koma og hversu gamalt og r�tgr�i� or� �arf a� vera til �ess a� teljast vera p�ra �slenska (t�kuor� nota� af �setningi). A�al tungum�lafasistinn � �eim fr�ttah�p er Hermann nokkur Braekmans, e�a J�sef fr� Tongerloo eins og a� hann hefur veri� kalla�ur ��ur. (og, tja, hann skrifar alltaf undir sem 'Jef'). Samkv�mt honum er �slenska �hreint m�l og uppfullt af vi�bj��slegum sora � bor� vi� "jeppi" og "vanilla". Hann hefur teki� upp vopn fyrir h�nd hreintungusinna - h�lfger�ir �jarkverjar (e. Borg (�r Star Trek)) � s�nu svi�i. �g er � �v� a� tungum�l eigi ekki a� vera hreinsu�. �au eiga a� �r�ast. Tungum�l eru l�fverur - e�a �llu heldur "til-verur", sem eru mikilv�gir ��ttir � "til-verunni" (l�kt og hver einstaka fruma er mikilv�gur ��ttur � fj�lfruma l�fveru). ��r �urfa a� �r�ast og dafna eftir eigin hentisemi - �.e., eftir hentisemi �eirra sem nota tungum�li�. M�lfr��ingar og a�rar ofmennta�ar �urrprumpur eiga ekki a� hafa neitt um �etta a� segja: �eirra hlutverk � a� vera h�v�sindalegt - �eir eiga a� sitja � h�filegari fjarl�g� og skr� ni�ur breytingar og koma me� r�kf�rslur fyrir �eim breytingum, �n �ess a� hafa nein bein �hrif � tungum�li�. F�lki� � �essum p�stlista, sem og is.islenska umr��uh�pnum, hafa �ann mikilv�ga sess fyrir �slenska tungu a� vera virkir ��tttakendur. Heilasellur tungum�lsins, ef a� �annig m�tti a� or�i komast. Vi� erum ekki m�lfr��ingar - vi� erum �h��ir notendur tungum�lsins og ver�um fyrir alla muni a� gera �a� sem er tungum�linu fyrir bestu, jafnvel ef a� �a� ���ir a� vi� �urfum a� skapa n� or� og einstaka or�skr�pi, og � einstaka tilfelli menga �slenska m�li� me� einhverjum erlendum hugt�kum. �etta er svol�ti� �byrg� sem hv�lir � okkur, f�lagar, og �v� ver�um vi� a� vanda okkur. Eins og �� sag�ir Pjetur, �� er m�li� me� Ensku a� Enska er fj�l�j��a samhr�ringur allskonar or�a og or�mynda. Enska m�lfr��in er �a� f�ranlega au�veld a� h�n b��ur upp � �essi or�, og OED er fyrst byrja� a� finna fyrir �v� n�na hversu miklum stakkaskiptum m�li� hefur teki� eftir a� Bretland f�r a� �ykjast vera �bermenisch n�lenduveldi: Sanskr�t, Arab�ska, Sulu... allskonar fur�uleg m�l sem a� eiga engar r�tur a� rekja til Ind�evr�pska m�lstofnsins ef liti� er bara � �ann hluta stofnsins sem a� hefur veri� � �r�un s��ustu 3000 �rin eru a� taka s�r b�lfestu � Ensku. It's becoming an international cumfest of languages. �g bj� � m�num yngri �rum � Englandi. N�nar tilteki� Skelmersdale, s��ustu �rin. Skelmersdale er hra�ast vaxandi i�na�arborgin � mi�janver�ri evr�pu, skv. k�nnun sem a� Lancaster h�sk�linn ger�i � bygg�ar�r�un �ri� 2000 (�g hef ekki heimildir til �ess a� vitna �, sorry :-). �essi s�rsta�a a� vera me� VAXANDI i�n�r�un (� m�ti minnkandi i�n�r�un og vaxandi verslunari�na�, eins og flestir b�jir � Englandi) hefur leitt til �ess a� f�lki� sem b�r �ar er yfirleitt � ne�ri og mi�- st�ttum samf�lagsins. �g man ekki eftir neinum einasta l�kni � Skem' sem var ekki Pakistanskur a� uppruna. �g man raunar ekki eftir �v� a� hafa s�� nokkurn einasta hv�tan mann � Little-Digmore (skemmtilegt verslunarsv��i uppi � h�l). Punkturinn minn me� �essu fer alveg a� koma: Enskt m�lfar � Skelmersdale er mj�g undarlegt. F�lk talar ekki um Little Digmore, heldur "Lil'Diggy". Og setningar � bor� vi� "The busys were doing a ronny on Denny in the connie" skilst alveg fullkomnlega me�al innf�ddra Skelmersdaleinga, og telst af �eim (og skv. flestum Enskum "m�lfr��i"reglum) vera fullkomnlega r�tt m�l. �essi setning ���ir nota bene: "L�ggurnar voru a� handtaka Denny � verslunarmi�st��inni" - Busys = L�ggurnar, �eir hafa alltaf n�g a� gera. ronny = ?. connie = Concourse; verslunarmi�st��. Er h�gt a� segja a� ein breyting � m�li s� r�tt og �nnur r�ng? On Saturday 29 March 2003 17:05, Pjetur G. Hjaltason wrote: > F�lagi minn sem bj� � Skotlandi s�n h�sk�la�r - og fer�a�ist �ar um - > sag�ist oft fur�a sig � skilningsleysi �eirra � eigin tungu. Sta�arn�fn > sem voru au�skiljanleg � �slensku (sko�i� bara landakort af Skotlandi, > Orkneyjum og Hjaltlandseyjum) og �eirra "forn-ensku" - voru �eim a� �llu > hulin. Sta�urinn Atholl (frambori� af Skotum At-h�ll) var nafn � h�� �ar > sem mikill bardagi haf�i fari� fram. En afhverju hann h�t �essu skr�tna > nafni, vissi enginn! Hvernig er h�gt a� vita �etta? �g meina, �etta er fullkomnlega skiljanlegt fyrir okkur. Vi� getum flest lesi� Fornensku (old english) me� nokku� g��u m�ti ef a� vi� kunnum Ensku og h�fum hugan vi� efni�: lif forleosan odhdhe lang[n]e dom agan mid eldum, �lfheres sunu. Nalles ic dhe, wine min, wordum cide, [dh]y ic dhe gesawe �t dham sweord[p]legan dhurh edwitscype �niges monnes (l�nur 10-15 �r The Waldere Fragments, skrifa�ar um 770; http://www.fh-augsburg.de/~harsch/augustana.html ) > > D�mi (�n �ess a� �g taki afst��u :-): > > Enska nafni� "proxy" er eitt af �essum or�um sem sennilega f�ir > englendingar vita hva�an er komi�, en nota samt. Eitt af �essum or�um sem > �eir taka �r m�lum annarra landa, jafnvel �� �eir eigi eigin or� yfir sama > hlut (sem er �� kannski bara l�ka teki� beint �r ��ru m�li). > > Nafni� er dregi� af Latnesku procuratio sem sl��ist inn � �slensku sem t.d. > pr�k�ruhafi, sbr. umbo�sma�ur, fulltr�i, tengili�ur, m�lsvari, leppur... - > s�sla me� annarra m�l. (en hvergi sel) V�. Pr�k�ruhafi er fallegt or�. :-) Vefpr�k�ruhafi? > Tungum�l er sennilega "latt" � e�li s�nu og vi� styttum okkur lei� og notum > �au or� sem eru �j�lli og einfaldari a� bera fram og beygja. Hversu margir > af okkur nota or�i� k� � �llum �ess beygingum n� or�i� - �egar ma�ur getur > sloppi� me� a� segja belja. �yrla er miklu einfaldara � frambur�i � > �slensku en kopti (prufi� bara me� okkar har�a t og p), hins vegar geta > enskir illa bori� fram or�i� �yrla. Fransma�urinn Dominique LaPorte sag�i � b�k sinni Historie de la Merde: "Language is a slut" (Hlj�mar mun betur � ensku en �slensku, og �g man ekki fr�nskuna ;) Kannski vandam�li� � �slandi s� �a� a� virki or�afor�inn � m�linu er geigv�nlega l�till. F�lk er beinl�nis skelka� vi� a� nota sum or� og or�asamb�nd vegna �ess a� m�lfr��in er alltaf a� leita a� f�rnarlambi n�stu m�lverndarv�ga; og jafnvel ��tt a� �a� skilist �tundan er samf�lagi� a� l�mbra � �eim sem a� koma me� n� or�: "��'rt svo gegt �skiljanlegur mar! �� talar svo skringilega!" > Eigum vi� nokku� a� vera a� berjast � m�ti �essu? Neinei. Sleppum �v� bara. Sleppum �v� l�ka a� berjast � m�ti �llu sem a� �gnar �v� sem a� okkur er k�rt. Til d�mis aln�mi, heimska og bandar�ska r�kisstj�rnin. Nei, � alv�ru. Til hvers a� eiga tungum�l ef a� vi� �tlum ekki a� vernda �a�? �g segi: �ll tungum�l skulu varin, en �� leyft a� dafna eftir eigin hentisemi. Kve�ja, Sm�ri. > Kve�ja, Pjetur -- Sm�ri P. McCarthy [EMAIL PROTECTED] - 8< - - - Heimas��a �essa p�stlista er: http://www.molar.is/listar/kde-isl/ �ar eru lei�beiningar um �skrift a� listanum og hugsanlega br�fasafn. � http://www.molar.is/ er �keypis �slensk p�stlista�j�nusta. - - - >8 -
