Bu yazıyı ileri de başka arkadaşların da faydalanması için uzun ve sohbet havasında bir makale şeklinde hazırlamak istedim.
Umarım hoşunuza gider. *************** Nedir bu Linux ? *************** Linux dediğimiz kısım çekirdek ingilizce ismiyle kernel denilen kısımdır Kaba bir tabirle sistemin donanımı asıl yöneten ve diğer programların bu donanımlara onun üzerinden erişimini sağlayan kısımdır şeklinde düşünebilirsiniz. Edineceğiniz DAĞITIMlardaki birkaç fazladan eklenmiş ek yama olmadığı sürece yaklaşık olarak aynı tarihlerde çıkmış Dağıtımlar genelde Aynı Version çekirdek/linux kullanılır (ki Version yerine Sürüm demeyi tercih ederim ) Ve şu anki son Linux sürümü 2.6.30-(aday 7) dir. ( 1 Haziran 2009 ) *************** Peki ubuntu , pardus , kubuntu , suse nedir ? Onlardaki 9.2 11,8 gibi sürümler nedir ? *************** Bunlara dağıtım denilir ingilizce kısa ismiyle distro. Bir kişi (evet evet 1 kişi bile olabilir) , grup veya şirket çekirdek dediğimiz bu linux'u alır üstüne komutların girilmesini sağlayan bazılarının hatayla dos kipi diye tabir ettiği kabuğu , hani fareyi kullandığımız pencereler olan şu görsel kısmı , oyunları , müzik programlarını , çeşitli animasyon ve bazı yapılandırma programlarını koyar ve Bu ortaya çıkan esere DAĞITIM denilir. İsmine ister ÖmerUsta gnu/linux ister XYZ gnu/linux der. Ve bu dağıtımın ilk sürümüne 1.0 veya XYZ gnu/linux 2009 diyebilir *************** Yani Sadece Kernel yani Linux tek başına bir işletim sistemi değil midir ? *************** Tek başına bir araba motorunu Araba kabul edebileceğimiz kadar tek başına çekirdeği de(linux'u da) o ölçüde işletim sistemi kabul edebiliriz. Linux dağıtımlarının hepsi GNU projesinden programlarla donatılmışlardır sırf bu nedenle dağıtımların ismine XYZ linux yerine XYZ linux/gnu dememiz aslında daha doğrudur. *************** Peki XYZ gnu/linux 1.0 mı daha yenidir yoksa QWY gnu/linux 99999.9 mu ? *************** Bu sadece içerisindeki programların sürümlerine bakarak söylenebilecek bir kriterdir. Yani QWY çok eskiden beri devam eden bir DAĞITIMdır ve son sürümü mesela 99999.9 dur fakat XYZ çok yenidir ve sürümü 1.0dır ama içindeki proje programların tamamı aynı sürümlerde ise ikiside aynı tazeliktedir. *************** Peki genel olarak hangi projelere bakarak bir DAĞITIM'ın yeni eski olduğunu kabul edebiliriz ? *************** Birinci kıstas genelde çekirdek ( kernel ) yani linuxtur. Ardından şu projelerin sürümleri kontrol edilebilir :( parantez içindekiler günümüzdeki son sürüm numaralarıdır ) abiword (2.6.8) alsa-lib (1.0.20) amarok (2.0.2) ati-driver (9.5) bind (9.6.0-P1) compiz (0.8.2) cups (1.3.10) db (4.7.25) dhcp (4.1.0) emacs (22.3) evolution (2.26.2) firefox (3.0.10) freetype (2.3.9) gcc (4.4.0) gimp (2.6.6) glibc (2.10.1) gnucash (2.2.9) gnumeric (1.8.4) gtk+ (2.16.2) hal (0.5.12) httpd (2.2.11) inkscape (0.46) jre (6u14) k3b (1.0.5) kdebase (4.2.3) koffice (2.0.0) libgnome (2.26.0) module-init-tools (3.9) mono (2.4) MPlayer (1.0rc2) mysql (5.1.34) nautilus (2.26.3) NVIDIA (180.51) OpenOffice.org (3.1.0) openssh (5.2p1) openssl (0.9.8k) perl (5.10.0) php (5.2.9) pidgin (2.5.6) postfix (2.6.1) postgresql (8.3.7) Python (3.0.1) qt-x11 (4.5.1) samba (3.3.4) sendmail (8.14.3) thunderbird (2.0.0.21) udev (142) vim (7.2) xfce (4.6.1) xine-lib (1.1.16.3) xorg-server (1.6.1) *************** Peki aynı sürüm ve aynı proje programlarını kullanan iki ayrı linux dağıtımı aynı mıdır ? *************** Eğer yeterince şanslıysanız bunun gibi bir senaryo ile karşılaşabilirsiniz. Bu durumda out-of-box diye tabir edilen kurulum sonrasındaki halleri ile aynıdırlar ( yukarıda anlattığım şart geçerli ise) *************** Peki neden XYZ linux'u QWY linux'a tercih edeyim veya neden XYZ varken QWY de mevcut ? *************** Diyelim bir üst sorudaki senaryomuz gerçek oldu ve 2 dağıtımda tıpatıp aynı sürüm ve projelerle geliyor. Bu durumda birinci önceliği bu dağıtımların güncelleme sıklıkları ve güncellemelerin sistem güvenlik ve kararlılığına etkisi 2 dağıtım arasındaki seçim yapma nedenimiz oluşturur. Diyelim XYZ güvenlik güncellemelerini gün aşırı yayınlarken QWY ise Piyasadan tanıyacağınız bir işletim sistemine benzer şekilde 3 Ayda bir yayınlıyorsa XYZ'yi seçmeniz için geçerli bir sebebiniz var demektir. Diğer seçim yapılırken ki etken ise kullanılan ilgili dağıtıma özel yazılmış güncelleme / yapılandırma uygulamaları. Yani insanları o dağıtımı seçmeye teşvik etmek için yazılmış kurulumu, kullanımı yapılandırmayı ve güncellemeyi basitleştiren kullanıcı dostu uygulama/programlardır. Son sebep ise yine belirli bir hizmet için ayarlanmış out-of-box linux dağıtımlarıdır. Yani diyelim sunucu işlemleri için özel yapılandırılmış gereksiz uygulamaların kurulu olmadığı sisteme kurar kurmaz yapılandırma denilemeyecek kadar kısa ayarlarla sistemi çalışır pozisyona getirdiğiniz hazırHap kıvamındaki dağıtımlar mevcuttur. [ Burada bir parantez açıp ister QWY ister XYZ dağıtımını alıp ilgili programları yine o dağıtıma özel şekilde sisteme kurup bu hazırHap diye tabir ettiğim dağıtımla aynı işi yapan şekle sokmanız mümkündür ] Dilim döndüğünce klavyem el verdiğince bilgimi paylaşmaya çalıştım sürç-i lisan ettiysem şimdiden affola. Ömer Fadıl USTA [email protected] Telif Hakkı © 2009 Permission is granted to copy, distribute and/or modify this document under the terms of the GNU Free Documentation License, Version 1.2 or any later version published by the Free Software Foundation; with no Invariant Sections, no Front-Cover Texts, and no Back-Cover Texts. Bu belge GNU Free Documentation License lisansı ile dağıtılmaktadır. -- Ömer Fadıl USTA http://www.bilisimlab.com/ _______________________________________________ Linux E-Posta Listesi [email protected] Bu Listede neden bulunduğunuzu bilmiyorsanız veya artık bu listeden gelen e-postaları almak istemiyorsanız aşağıdaki bağlantı adresini kullanarak 1 dakika içinde üyeliğinizi sonlandırabilirsiniz. http://liste.linux.org.tr/mailman/listinfo/linux
