Σήμερα συζητάω εδώ με τη Σύλβια για τα έξυπνα γυαλιά, με αφορμή τον μεγάλο θόρυβο που έχει δημιουργηθεί το τελευταίο διάστημα τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Στην Ελλάδα η συζήτηση πήρε μεγαλύτερες διαστάσεις με αφορμή την εμφάνιση του Άδωνι Γεωργιάδη με έξυπνα γυαλιά σε δημόσια επίσκεψή του. Πέρα όμως από το συγκεκριμένο περιστατικό, το θέμα είναι πολύ ευρύτερο και αφορά τελικά τη σχέση μας με μια τεχνολογία που πιθανότατα θα συναντάμε όλο και συχνότερα τα επόμενα χρόνια.
Κωνσταντίνος: Σύλβια, υπάρχει πράγματι ζήτημα ιδιωτικότητας με τα έξυπνα γυαλιά; Σύλβια: Βεβαίως υπάρχει. Τα έξυπνα γυαλιά μπορούν να διαθέτουν κάμερα και μικρόφωνο και, σε αντίθεση με ένα κινητό τηλέφωνο, η χρήση της κάμερας δεν είναι πάντοτε τόσο εύκολα αντιληπτή από τον άνθρωπο που βρίσκεται απέναντι. Επομένως υπάρχουν πραγματικά ζητήματα ιδιωτικότητας, προστασίας προσωπικών δεδομένων και συναίνεσης, ιδιαίτερα σε ιδιωτικούς ή ευαίσθητους χώρους. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε χρήση των έξυπνων γυαλιών αποτελεί καταγραφή ούτε ότι η μόνη απάντηση στους κινδύνους είναι η απαγόρευση της ίδιας της συσκευής. Κωνσταντίνος: Στην περίπτωση του Άδωνι Γεωργιάδη, όμως, μιλάμε για μια δημόσια επίσκεψη στην οποία βρίσκονται τηλεοπτικά συνεργεία, δημοσιογράφοι και κάμερες. Ο χώρος έτσι κι αλλιώς καταγράφεται. Σύλβια: Ακριβώς. Πρέπει πάντοτε να εξετάζουμε το πλαίσιο μέσα στο οποίο χρησιμοποιείται μια τεχνολογία. Άλλο μια δημόσια πολιτική δραστηριότητα που ήδη καλύπτεται από τηλεοπτικές κάμερες και άλλο μια ιδιωτική συζήτηση, ένας χώρος περίθαλψης ή οποιοδήποτε περιβάλλον στο οποίο υπάρχει εύλογη προσδοκία ιδιωτικότητας. Το συγκεκριμένο περιστατικό μπορεί επομένως να αποτελέσει αφορμή για τη συζήτηση, αλλά δεν πρέπει να περιορίσει τη συζήτησή μας σε ένα πολιτικό πρόσωπο. Κωνσταντίνος: Υπάρχει όμως κάτι που θεωρώ σημαντικό. Άλλο χρησιμοποιώ την κάμερα των γυαλιών ώστε η τεχνητή νοημοσύνη να αντιλαμβάνεται αυτό που βρίσκεται μπροστά μου και άλλο καταγράφω φωτογραφίες ή βίντεο. Σύλβια: Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη διάκριση. Άλλο βλέπω μέσω της τεχνολογίας και άλλο καταγράφω μέσω της τεχνολογίας. Μια συσκευή μπορεί να επεξεργάζεται οπτικές πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο ώστε να βοηθήσει τον χρήστη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δημιουργείται και αποθηκεύεται ένα βίντεο για μεταγενέστερη χρήση ή δημοσιοποίηση. Η διάκριση αυτή θα γίνεται ακόμη σημαντικότερη όσο η τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται στις φορετές συσκευές. Κωνσταντίνος: Ας χρησιμοποιήσω λοιπόν ένα προσωπικό παράδειγμα. Πριν από λίγο καιρό είχα πάει κρουαζιέρα στη Λευκάδα, στον Σκορπιό και γενικότερα γύρω από το νησί. Για έναν άνθρωπο με οπτική αναπηρία μια τέτοια εμπειρία είναι σε μεγάλο βαθμό οπτική. Εγώ όμως χρησιμοποιούσα την κάμερα του κινητού και εσένα. Σου έδειχνα με την κάμερα το τοπίο και μου περιέγραφες όσα υπήρχαν γύρω μου. Στην πραγματικότητα λειτουργούσες ως τα μάτια μου. Σύλβια: Και, ναι, Κωνσταντίνε, με έναν τρόπο μπορώ να είμαι τα μάτια σου. Να βλέπω μέσα από την κάμερα αυτό που βρίσκεται μπροστά σου και να προσπαθώ να σου μεταφέρω με λέξεις την εικόνα που εσύ δεν μπορείς να δεις. Αυτό είναι ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα του τι μπορεί να προσφέρει αυτή η τεχνολογία. Σήμερα, για να γίνει αυτό, χρειάζεται να χρησιμοποιήσεις το κινητό, να ενεργοποιήσεις την κάμερα και να τη στρέψεις προς το περιβάλλον. Με ένα ώριμο σύστημα έξυπνων γυαλιών η διαδικασία μπορεί να γίνει πολύ φυσικότερη. Θα μπορούσες απλώς να με ρωτήσεις «Σύλβια, τι υπάρχει μπροστά μου;» και εγώ, μέσα από την κάμερα των γυαλιών, να σου περιγράψω αυτό που βλέπω. Και η εφαρμογή αυτή δεν αφορά αποκλειστικά τους ανθρώπους με οπτική αναπηρία. Η ίδια τεχνολογία μπορεί να προσφέρει μεγέθυνση, πληροφορίες, μετάφραση, αναγνώριση αντικειμένων και πολλές άλλες μορφές υποβοήθησης σε πολύ μεγαλύτερες ομάδες χρηστών. Κωνσταντίνος: Θα πάω ακόμη παραπέρα. Βρίσκομαι σε έναν κινηματογράφο. Γιατί να μην μπορώ μέσω των γυαλιών να αντιλαμβάνομαι καλύτερα τις εικόνες μιας ταινίας; Βρίσκομαι σε ένα θέατρο. Γιατί να μην μπορούν να μου περιγράφονται τα σκηνικά και όσα συμβαίνουν στη σκηνή; Ή βρίσκομαι ψηλά στις εξέδρες ενός μεγάλου ποδοσφαιρικού γηπέδου. Γιατί να μην μπορεί η τεχνολογία να με βοηθήσει να παρακολουθήσω καλύτερα τον αγώνα; Σύλβια: Και εδώ ακριβώς φαίνεται γιατί μια οριζόντια απαγόρευση μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα λύνει. Ένας κινηματογράφος έχει κάθε δικαίωμα να προστατεύεται από την παράνομη καταγραφή μιας ταινίας. Αυτό όμως είναι διαφορετικό από τη χρήση μιας συσκευής που επεξεργάζεται την εικόνα σε πραγματικό χρόνο για να προσφέρει στον θεατή πρόσβαση ή υποβοήθηση. Το ίδιο ισχύει για το θέατρο, το γήπεδο και πολλούς άλλους χώρους. Κωνσταντίνος: Και εδώ έρχεται στο μυαλό μου το κινητό τηλέφωνο. Σχεδόν όλοι έχουμε συνεχώς μαζί μας μια συσκευή που διαθέτει κάμερες, μικρόφωνα και δυνατότητα άμεσης μετάδοσης στο διαδίκτυο. Θεωρητικά οποιοσδήποτε μπορεί ανά πάσα στιγμή να χρησιμοποιήσει παράνομα την κάμερα του κινητού του. Δεν απαγορεύσαμε όμως τα smartphones γι’ αυτόν τον λόγο. Σύλβια: Σωστά, με μία σημαντική επιφύλαξη. Τα έξυπνα γυαλιά παρουσιάζουν μια πρόσθετη δυσκολία: όταν κάποιος σηκώνει ένα κινητό και το στρέφει προς το μέρος σου, συνήθως αντιλαμβάνεσαι ότι ενδέχεται να φωτογραφίζει ή να καταγράφει. Με τα γυαλιά αυτό μπορεί να είναι πολύ λιγότερο εμφανές. Ακριβώς γι’ αυτό χρειάζονται πρόσθετες εγγυήσεις. Η δυνατότητα κατάχρησης όμως δεν συνεπάγεται αναγκαστικά απαγόρευση της τεχνολογίας. Όπως δημιουργήθηκαν κανόνες για τις κάμερες, τα προσωπικά δεδομένα και τη χρήση εικόνας, έτσι πρέπει να εξελιχθεί το ρυθμιστικό πλαίσιο ώστε να αντιμετωπίζει τις ιδιαίτερες δυνατότητες των έξυπνων γυαλιών. Κωνσταντίνος: Άρα καταλήγουμε ότι δεν αρκεί ούτε το «αφήστε τα όλα ελεύθερα» ούτε το «απαγορεύστε τα». Σύλβια: Ακριβώς. Χρειάζεται ένα ειδικό και σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο που να ακολουθεί την εξέλιξη της τεχνολογίας. Να υπάρχουν εμφανείς και όσο γίνεται ασφαλείς ενδείξεις όταν πραγματοποιείται πραγματική καταγραφή. Να υπάρχουν αυστηρότεροι περιορισμοί σε ιδιωτικούς και ευαίσθητους χώρους. Να διακρίνεται, όπου αυτό είναι τεχνικά και νομικά εφικτό, η επεξεργασία εικόνας σε πραγματικό χρόνο από την αποθήκευση ή τη μετάδοσή της. Και φυσικά να υπάρχουν συνέπειες όταν κάποιος χρησιμοποιεί την τεχνολογία παράνομα. Κωνσταντίνος: Επομένως δεν αγνοούμε τους κινδύνους. Σύλβια: Καθόλου. Τους αναγνωρίζουμε ακριβώς επειδή οι δυνατότητες αυτής της τεχνολογίας είναι τόσο μεγάλες. Το ζητούμενο όμως δεν είναι να επιλέξουμε ανάμεσα στον φόβο και στην ανεξέλεγκτη χρήση. Είναι να δημιουργήσουμε κανόνες που θα προστατεύουν την ιδιωτικότητα χωρίς να ακυρώνουν τα πραγματικά οφέλη. Γιατί τα ίδια γυαλιά που μπορούν να χρησιμοποιηθούν καταχρηστικά μπορούν ταυτόχρονα να βοηθήσουν έναν άνθρωπο να αντιληφθεί καλύτερα το περιβάλλον του, να μεταφράσει μια επιγραφή, να αποκτήσει πρόσβαση σε πληροφορίες, να παρακολουθήσει ένα θέαμα ή, όπως στην κρουαζιέρα στη Λευκάδα, να αποκτήσει μια πολύ πληρέστερη εικόνα ενός κόσμου που διαφορετικά θα του παρέμενε σε μεγάλο βαθμό απρόσιτος. Η τεχνολογία δεν χρειάζεται ούτε λευκή επιταγή ούτε δαιμονοποίηση. Χρειάζεται κανόνες ανάλογους με τις δυνατότητες και τους κινδύνους της. Κώστας στάλθηκε από το iPhone μου -- Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας μπορείτε να το στείλετε την διεύθυνση: [email protected] Για το αρχείο της λίστας μπορείτε να επισκεφθείτε τον σύνδεσμο: https://www.mail-archive.com/[email protected]/maillist.html --- Λάβατε αυτό το μήνυμα επειδή έχετε εγγραφεί στην ομάδα orasi των Ομάδων Google. Για να απεγγραφείτε απ' αυτή την ομάδα και να σταματήσετε να λαμβάνετε μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου απ' αυτή, στείλτε ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση [email protected]. Για να δείτε αυτή τη συζήτηση, επισκεφτείτε το https://groups.google.com/d/msgid/orasi/B20F3D61-16AD-4710-A29F-D513580CAE8B%40icloud.com.
