Συνάντηση μεταξύ μίας διαστροφής και ενός αινίγματος
by Μάρω Μπέλλου Καθώς άντρες και γυναίκες συναντώνται μεταξύ τους, καθένας από την πλευρά του προσπαθεί να εξιχνιάσει ένα συχνά αξεδιάλυτο μυστήριο: «τι θέλει ο άλλος από μένα;». Στην απύθμενη άβυσσο που υπάρχει ανάμεσα σε μένα και τον άλλον, αναζητώ να βρω μία απάντηση ώστε να έχω έναν γνώμονα για να περιηγηθώ στην εμπειρία των σχέσεων. Έτσι, σε μία απόπειρα εξοικείωσης με τον άλλον, για τον οποίο σε τελική ανάλυση δεν γνωρίζω τίποτα, σπεύδω να αποκωδικοποιήσω την επιθυμία του. Χρειάζομαι να ξέρω για να δω πώς θα πορευτώ, να καταλάβω ποιος είναι και αν στα αλήθεια μπορώ να τον εμπιστευτώ. Ο άλλος δεν μου απευθύνει μόνο μία αινιγματική επιθυμία, αλλά με φέρνει επίσης αντιμέτωπο με το γεγονός ότι εγώ ο ίδιος δεν γνωρίζω το αληθινά επιθυμώ, με φέρνει αντιμέτωπο με το αίνιγμα της ίδιας μου της επιθυμίας[1]. Θέλω να ξέρω τι θέλει ο άλλος από μένα για να δω τι επιτέλους επιθυμώ και εγώ από αυτόν. Μπροστά λοιπόν σε αυτήν την αχαρτογράφητη περιοχή κατασκευάζονται κοινωνικά κάποιες απαντήσεις, κάποιες στερεοτυπικές ιδέες, κάποια κλισέ που διατρέχουν την εμπειρία στη σχέση μεταξύ των δύο φύλων. Έτσι, συχνά από τα γυναικεία χείλη εκστομίζεται η φράση: «όλοι οι άνδρες είναι ίδιοι». Άραγε μπορούν οι άνδρες να ομαδοποιηθούν και να καταταχθούν σε μία ενιαία κατηγορία; Αυτός ο συλλογισμός για να έχει μία βάση χρειάζεται να υπάρχει ένα κοινό χαρακτηριστικό που να συνδέει όλους τους άνδρες. Υπονοεί, δηλαδή ότι υπάρχει ένα θεμέλιο που επιτρέπει την δημιουργία του συνόλου των ανδρών. Όλοι μαζί μοιράζονται μία κοινή ιδιότητα που τους ομογενοποιεί σε μία μάζα και με βάση αυτήν την ιδιότητα είναι όλοι τους ίδιοι. Κάτω από αυτό το πρίσμα, όσο και να διαφέρουν οι άνδρες μεταξύ τους υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής. Αυτός είναι η σχέση που διατηρούν με την απόλαυση του οργάνου τους. Στο πεδίο του ερωτισμού τα πάντα στην σφαίρα της σκέψης των ανδρών περιστρέφονται γύρω από την αυνανιστική απόλαυση του οργάνου τους, η οποία μεταφέρεται μέχρι τον πυρήνα της σεξουαλικής σχέσης. Οι άνδρες αποκτούν ένα δεύτερο «κεφάλι», αυτό που στο σώμα τους ορθώνεται ψηλά. Στο σεξουαλικό αλισβερίσι μία γυναίκα μπορεί να είναι αντικείμενο της επιθυμίας του άνδρα. Το αίτιο όμως της επιθυμίας του δεν είναι ολόκληρη η γυναίκα, αλλά ένα κομμάτι της ή ορισμένα κομμάτια της. Αυτό που απολαμβάνει ένας άνδρας σε μία γυναίκα είναι πάντα ένα μέρος του σώματός της και όταν την επιθυμεί, δεν την επιθυμεί ως ολότητα. Εστιάζει σε ένα ή περισσότερα σημεία του σώματός της, τα οποία είναι αποστερημένα από το συχνά ενοχλητικό, πρόσθετο βάρος της υπόλοιπης γυναίκας. Έτσι, το αντικείμενο του πόθου γίνεται επιθυμητό ως ένα μερικό αντικείμενο[2]. Με αυτόν τον τρόπο η γυναίκα συρρικνώνεται από την επιθυμία του άνδρα σε ένα μερικό αντικείμενο και αυτό το μερικό αντικείμενο, το μέρος του σώματός της είναι αυτό που κινεί τον μοχλό της φαντασίωσής του. Η φαντασίωση του άνδρα στοχεύει σε συγκεκριμένες ερωτογόνες ζώνες του γυναικείου σώματος και αυτό που ενδιαφέρει την φαντασίωσή του δεν είναι η γυναίκα με όλο της το είναι, αλλά τα μέρη του σώματός της που δελεάζουν την φαντασίωσή του. Αυτό είναι εύκολο κανείς να το δει καθώς περπατά στον δρόμο. Όταν ένας άνδρας βλέπει μία γυναίκα εστιάζει το βλέμμα του σε ορισμένα σημεία του σώματός της. Λόγου χάρη το βλέμμα του τριγυρίζει γύρω από το στήθος της. Το στήθος αυτό μπορεί να είναι μικρό και στρογγυλό σαν κερασάκι, αλεπουδίσιο, λεμονάτο, σε σχήμα και μέγεθος μήλου ή αχλαδιού, μελιντζάνας, πεπονιού ακόμα και καρπουζιού. Βλέπει μπροστά του στήθη φυσικά, σιλικονάτα, πεταχτά, κρεμαστά, χυμώδη, κουνιστά, στητά, μαραμένα, σφιχτά, χαλαρά, ελαφριά, βαριά. Το βλέμμα παγώνει εκεί, σε ένα μέρος του γυναικείου σώματος που διεγείρει την φαντασίωσή του. Όλα τα υπόλοιπα στοιχεία της παρτενέρ του επισκιάζονται μπροστά σε αυτό. Ο άνδρας μέσα στην επιθυμία του συναντά την γυναίκα καθώς την συρρικνώνει σε ένα μερικό αντικείμενο. Το στήθος, τα οπίσθια, το βλέμμα, η φωνή είναι οι «εστίες» που πυροδοτούν την φαντασίωσή του. Είναι σαν αυτά τα μερικά αντικείμενα να αυτονομούνται ως δια μαγείας από το υπόλοιπο σώμα της παρτενέρ του. Δεν παύει βέβαια να σχετίζεται με την γυναίκα ολόκληρη. Όμως, αυτό που επιθυμεί σε αυτήν δεν είναι παρά «εκλάμψεις» του σώματός της. Για τον άντρα μία γυναίκα ως σεξουαλικός παρτενέρ δεν αξίζει ποτέ παρά μόνο σαν ένα μερικό αντικείμενο ή μία συλλογή μερικών αντικειμένων που πυροδοτούν τον σεξουαλικό του μηχανισμό. Δημιουργεί, δηλαδή ένα υποκατάστατο της γυναίκας και συνδέεται με αυτό καθώς την συναντά. Η ίδια η γυναίκα μπορεί κατά τα άλλα να είναι μία επιλογή για εκείνον συγκυριακή ή αδιάφορη. Αυτό που ποθεί δεν είναι απαραίτητα η ίδια η γυναίκα, αλλά το υποκατάστατό της, δηλαδή το μερικό αντικείμενο που διεγείρει την επιθυμία του. Αποσπά από αυτήν ένα κομμάτι της ή ορισμένα κομμάτια της που θα τον κάνουν να την επιθυμήσει. Ο άνδρας συναντά την γυναίκα ως το μερικό αντικείμενο που είναι η αναβλύζουσα πηγή της φαντασίωσής του. Για αυτό και η αντρική επιθυμία φλερτάρει με την διαστροφή, καθώς κινείται πρόσω ολοταχώς προς την φαλλική απόλαυση. Σημασία έχει το σκηνικό και όχι με ποιον παρτενέρ συμμετέχει σε αυτό. Αν όντως υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής στην απόλαυση των ανδρών, αυτό κάνει όλους τους άνδρες ίδιους; Κατά μία έννοια ναι, όλοι οι άντρες είναι άξεστοι καθώς τους αποβλακώνει η λεπτομέρεια της φαντασίωσής τους[3] και τότε υπάρχει ένας σπόρος αλήθειας στα λόγια των γυναικών. Βέβαια αυτή η άνεση που έχουν οι άνδρες με την απόλαυσή τους δημιουργεί ένα αίσθημα αμηχανίας στις γυναίκες. Η σχέση των ανδρών με την απόλαυση είναι μία υπόθεση πιο εύκολη απ? ό,τι είναι για τις γυναίκες. Γιατί ένας άντρας γνωρίζει πολύ περισσότερα για την απόλαυσή του από όσα γνωρίζει μία γυναίκα, γνωρίζει πολύ περισσότερα για τις λεπτομέρειες που ορίζουν την απόλαυσή του[4], ενώ στην γυναικεία πλευρά τα νερά γίνονται θολά. Εύλογα θα μπορούσε κάποιος να αναρωτηθεί αν υπάρχει αντίστοιχα ένα γνώρισμα των γυναικών που να τις ομαδοποιεί σε μία και μόνο κατηγορία. Μία ιδιότητα βάσει της οποίας όλες οι γυναίκες είναι ίδιες. Για τους άνδρες το αίτιο της επιθυμίας είναι ένα τόσο καθαρό και ξάστερο αντικείμενο, όπως είναι το μερικό αντικείμενο. Στην επικράτεια της ανδρικής απόλαυσης η γυναίκα είναι το επιθυμητό σεξουαλικό αντικείμενο παρά εκείνη που η ίδια επιθυμεί. Υπάρχει άραγε μία επιθυμία που να ανήκει αποκλειστικά στις γυναίκες; Υπάρχει ένας πόθος που το αντικείμενό του να είναι για κάθε γυναίκα απαρέγκλιτα σταθερό[5], όπως αντίστοιχα συμβαίνει με τους άνδρες; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι αβέβαιη. Κανείς δεν είναι ποτέ σίγουρος για το τι θέλει μία γυναίκα. Ακόμα και για την ίδια η επιθυμία της παραμένει ένα μυστήριο, καθώς το αίτιο της επιθυμίας της δεν είναι τόσο ευδιάκριτο όπως στην περίπτωση των αντρών. Οι γυναίκες από παλιά είναι ένα μυστήριο για τους άνδρες. Είναι πλάσματα ακατανόητα, που κινούνται μερικές φορές πέρα από την σφαίρα της λογικής, γίνονται «παράλογες» στις επιθυμίες και τις πράξεις τους. Το τι θέλει μία γυναίκα παραμένει πάντα ένα ερώτημα. Για τον Freud η θηλυκότητα είναι η «μαύρη ήπειρος» της ψυχανάλυσης, είναι ένα αίνιγμα και «δεν μπορούμε να περιμένουμε τίποτα από τις γυναίκες οι οποίες οι ίδιες είναι αυτό το αίνιγμα». Οι άνδρες που αρρωσταίνουν από την γυναίκα διατηρούν με προσοχή το καθεστώς του απόλυτου αινίγματος[6]. Ένα αίνιγμα που προτιμούν να το καλλιεργούν παρά να το επιλύουν, ώστε να συνεχίζουν να επιθυμούν. Η θηλυκότητα αντιμετωπίζεται με ευλάβεια σαν ένα μυστήριο. Άλλοτε για τους άνδρες η γυναίκα εκπίπτει από το βάθρο της εξιδανίκευσης στο λάκκο της υποτίμησης. Στο φάσμα της υποτίμησης το πέπλο του μυστηρίου δεν καλύπτει την ανιγματική της φύση. Είναι περισσότερο ένα προπέτασμα που αν το παραμερίσει κανείς θα ανακαλύψει την εξαπάτηση, την παραπλάνηση. Δεν θα βρει μία αλήθεια που μισο-λέγεται, αλλά το ψέμα. Η ίδια η γυναίκα αξιολογείται ως υποκρίτρια και διπρόσωπη και αντιμετωπίζεται με δυσπιστία. Από αντικείμενο λατρείας γίνεται αντικείμενο μίσους. Αυτό ο διχασμός της γυναίκας σε αίνιγμα και απάτη δεν είναι παρά οι δύο διαφορετικές όψεις ενός όντος που είναι σαν μία κρυψώνα που μπορεί να κρύβει κάτι[7]. Η γυναίκα στο μυαλό του άνδρα είναι διπρόσωπη καθώς άλλοτε αναζητά με απληστία την σεξουαλική απόλαυση και άλλοτε είναι ψυχρή και απαρνείται εντελώς τον άνδρα. Πρόκειται για μία αστάθεια που ξεγελά. Η γυναίκα είναι άπιαστη για τον άνδρα. Στο σεξουαλικό πεδίο η επιθυμία του άνδρα δεν μπορεί να παραμείνει κρυφή. Τον προδίδει κάθε φορά η ετοιμότητά του για στύση όπου το σήμα κατατεθέν είναι το ανορθωμένο του όργανο. Όμως, στη γυναίκα υπάρχει μία διάχυση των ερωτογόνων ζωνών σε διάφορες γωνίες του σώματός της. Η γυναικεία ιδιαιτερότητα έγκειται στη διάθλαση των ερωτογενών ζωνών, σε μία αποκεντρωμένη ερωτογένεια[8]. Αυτό το φαινόμενο της φαντασιακής γεωγραφίας συναρμόζεται ακόμα μία φορά στο ανεξερεύνητο γυναικείο μυστήριο[9]. Και ενώ συναντά το σώμα της γυναίκας μέσα από το μερικό αντικείμενο, ο ίδιος δεν μπορεί να ξέρει τι νιώθει το σώμα της γυναίκας. Συχνά μένει έκπληκτος όταν εμφανίζεται η σεξουαλική επιθυμία της γυναίκας την στιγμή που εκείνος εκδηλώνει την δική του. Αναρωτιέται αν μέχρι τότε η γυναίκα την είχε σκεπάσει με το πέπλο της ή αν η δική του επιθυμία αφύπνισε την δική της μέσα από τον λήθαργο που βρισκόταν. Καθένας από τους παρτενέρ μπορεί να εκμεταλλευτεί την έλλειψη απάντησης σε αυτό το σημείο. Υποθέτει είτε ότι η γυναίκα ενώ θέλει, δεν το δείχνει, είτε ότι θέλει, αλλά ούτε η ίδια το ξέρει. Έτσι, ο ίδιος προσφεύγει σε μία «ώθηση-στην-επιθυμια»[10], προκειμένου να εξιχνιάσει αυτό το μυστήριο. Η θηλυκή αοριστία είναι το επιθυμητό αντίθετο της αντρικής αποφασιστικότητας και ευθύτητας. Το αρσενικό είναι βέβαιο, το θηλυκό είναι αξεδιάλυτο[11]. Είναι εκεί όπου γίνεται η συνάντηση μεταξύ μίας διαστροφής και ενός αινίγματος. Πηγές: [1] Slavoj Zizek, Λακάν. Εκδόσεις Πατάκη. [2] Η έννοια του μερικού αντικειμένου, προς το οποίο στοχεύουν οι μερικές ενορμήσεις έχει εισαχθεί από τον Karl Abraham, ψυχαναλυτή της «πρώτης γενιάς». [3],4 Ζακ Αλέν Μιλέρ, Θεωρία της ψυχαναλυτικής θεραπείας. Εκδόσεις Εκκρεμές [5] P.L. Assoun, Ο Freud και η γυναίκα. Εκδόσεις Ροές. [6],6 Serge Andre, Τί θέλει μία γυναίκα; Εκδόσεις Κέδρος. [7],9 Perrier et Granoff, Η επιθυμία και το θήλυ. Εκδόσεις Μεταίχμιο. [8] Jean Baudrillard, Περί σαγήνης. Εκδόσεις Εξάντας. [11] Jean Baudrillard, Περί σαγήνης. Εκδόσεις Εξάντας. http://www.bing.com/search?q=%CE%A3%CF%85%CE%BD%CE%AC%CE%BD Γιώργος ________ Orasi mailing list για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] και στο θέμα γράψτε unsubscribe Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας στείλτε email στην διεύθυνση [email protected] διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net Για το αρχείο της λίστας http://www.mail-archive.com/[email protected]/ παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011) http://www.freelists.org/archives/orasi __________ NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού http://www.nvda-project.org/ __________ Για καλή Ελληνική και ξένη μουσική, Θεατρικά έργα από το ελληνικό και παγκόσμιο ρεπερτόριο επισκεφθείτε το http://www.isobitis.com ______________
