Κι επάνω θροϊζει η αύρα μαλακά.
………………..
Στα ‘νεάμερα τ’ αγαπημένα
Της δοξασμένης μεταστάσεώς σου
Ήθελα νάμαι να ψάλω το ‘Πεποικιλμένη’
Στο πανηγύρι το σεμνό.
Να βλέπω να θαυμάζω τη μορφή σου…»
Είναι, ακόμη, γι΄αυτόν που δοκιμάζεται ιδιαίτερα έντονα σε κάποιες
περιόδους της πολυκύμαντης ζωής του, των «θλιβομένων η χαρά», «των
αδικουμένων προστάτις», των «ξένων η παράκλησις», ώστε να προσφεύγει σ’
αυτήν «εν κινδύνοις και θλίψεσι». Και ελπίζει προσκυνώντας τη
θαυματουργή εικόνα Της να φθάσει και έως αυτόν η λυτρωτική χάρη Της που
καλύπτει όλο το νησί :
«….ω Παναγία μου, κόρη πάναγνη, καλή.
Κι ίσως φθάση κι ως εμένα και ν’ απλώση
Γαλήνη στην ψυχή μου την αμαρτωλή».
(Στην Παναγία την Κουνίστρα)
Τέλος, επισφραγίζοντας το ποίημά του «Στην Παναγίτσα στο Πυργί» εκφράζει
την ακόλουθη ψαλμική αλλά τραγική για κάθε πολυπαθή άνθρωπο ικεσία :
«Δος μου και μένα άνεση, Παναγιά μου,
πριν να απέλθω και πλέον δεν θα υπάρχω ».
(πρβλ. ψαλμ.ΛΗ,14)
Εκεί όμως που εκφράζεται όλο το ιερό δέος, ο σεβασμός, η αγάπη και η
λατρευτική, με τη σχετική έννοια, διάθεση του «όψιμου υμνογράφου της
Ορθοδοξίας» – όπως τον αποκαλεί ο καθηγητής Ν.Τωμαδάκης – Παπαδιαμάντη,
είναι ο Παρακλητικός κανόνας του, «ΚΑΝΩΝ ΙΚΕΤΗΡΙΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΓΙΑΝ
ΘΕΟΤΟΚΟΝ ΤΗΝ ΓΟΡΓΟΕΠΗΚΟΟΝ». Και ενώ σ’ αυτόν εκφράζει προσωπικά του
βιώματα και ομιλεί εξ’ ιδίων παθών και περιστάσεων, εκφράζει συγχρόνως
και τα βιώματα της λατρευούσης Εκκλησίας, χαρακτηριστικό των ορθοδόξων
υμνογράφων. Ο Παρακλητικός του κανόνας έχει ιδιαίτερα εξομολογητικό
χαρακτήρα, που θυμίζει την ποίηση του Βασιλέως Θεοδώρου Δούκα του
Λασκάρεως στον «Μέγα Παρακλητικόν Κανόνα». Η Θεοτόκος, στην οποία
προσφεύγει με τη βεβαιότητα της άμεσης ανταπόκρισής της ως
«Γοργοϋπηκόου», είναι η αρωγός, η προστάτης, η σώτειρα. «Προσπίπτει εν
μετανοία κράζων εκ βάθους ψυχής». Ομολογεί ως έχων «νεκρωθέν το
πνευματικόν», ως «αμόναχος μοναχός».
Και δεν διστάζει να εκθέσει τις πληγές του «ως μεθύων απαύστως, ως
υβριστής…ως ραθυμών….», «ως κασίγνητος» (=αδελφός, ομοιότατος) των
μυθικών ασεβών Φινέως και Οφιονέως, ως «Λυμαντήρ» και «βεβηλωτής» της
εντός του εικόνος «του ποιήσαντος», ως «πάλαι Νείλος». Και ζητεί
συγγνώμη και βοήθεια. Εκτενέστερη αναφορά δεν επιτρέπει ο χώρος, μ’ όλο
που θα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και ευχάριστη.
Συμπερασματικά, η παρουσία της Παναγίας στο έργο του Παπαδιαμάντη
θυμίζει την ιστορημένη εικόνα Της στους ορθόδοξους ναούς. Αλλού
αυτοτελής και περίβλεπτος, όπως στο τέμπλο και την κώχη του Ιερού
Βήματος, αλλού ως ένα των προσώπων μιας ιεράς παράστασης. Έτσι και μέσα
στο έργο του, η Παναγία κατέχει μια περίοπτη θέση, όπως και στην ευσεβή
ψυχή του. Και απεικάζοντάς την «καλάμω γραμματέως οξυγράφου», «ευκαίρως
ακαίρως», ανοίγει το στόμα των μεμνημένων αναγνωστών του στο να «άσουν»
μαζί του νοερά το «Πεποικιλμένη». Και «ευλάλοις χείλεσι» να προσκυνήσουν
τιμητικά την χαριτόβρυτη εικόνα Της.
Η/Υ ΠΗΓΗ:
ΘΗΣΑΥΡΌΣ ΓΝΏΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΥΣΕΒΕΊΑΣ: 08 Αυγούστου 2011 Κι επάνω θροϊζει η
αύρα μαλακά.
………………..
Στα ‘νεάμερα τ’ αγαπημένα
Της δοξασμένης μεταστάσεώς σου
Ήθελα νάμαι να ψάλω το ‘Πεποικιλμένη’
Στο πανηγύρι το σεμνό.
Να βλέπω να θαυμάζω τη μορφή σου…»
Είναι, ακόμη, γι΄αυτόν που δοκιμάζεται ιδιαίτερα έντονα σε κάποιες
περιόδους της πολυκύμαντης ζωής του, των «θλιβομένων η χαρά», «των
αδικουμένων προστάτις», των «ξένων η παράκλησις», ώστε να προσφεύγει σ’
αυτήν «εν κινδύνοις και θλίψεσι». Και ελπίζει προσκυνώντας τη
θαυματουργή εικόνα Της να φθάσει και έως αυτόν η λυτρωτική χάρη Της που
καλύπτει όλο το νησί :
«….ω Παναγία μου, κόρη πάναγνη, καλή.
Κι ίσως φθάση κι ως εμένα και ν’ απλώση
Γαλήνη στην ψυχή μου την αμαρτωλή».
(Στην Παναγία την Κουνίστρα)
Τέλος, επισφραγίζοντας το ποίημά του «Στην Παναγίτσα στο Πυργί» εκφράζει
την ακόλουθη ψαλμική αλλά τραγική για κάθε πολυπαθή άνθρωπο ικεσία :
«Δος μου και μένα άνεση, Παναγιά μου,
πριν να απέλθω και πλέον δεν θα υπάρχω ».
(πρβλ. ψαλμ.ΛΗ,14)
Εκεί όμως που εκφράζεται όλο το ιερό δέος, ο σεβασμός, η αγάπη και η
λατρευτική, με τη σχετική έννοια, διάθεση του «όψιμου υμνογράφου της
Ορθοδοξίας» – όπως τον αποκαλεί ο καθηγητής Ν.Τωμαδάκης – Παπαδιαμάντη,
είναι ο Παρακλητικός κανόνας του, «ΚΑΝΩΝ ΙΚΕΤΗΡΙΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΓΙΑΝ
ΘΕΟΤΟΚΟΝ ΤΗΝ ΓΟΡΓΟΕΠΗΚΟΟΝ». Και ενώ σ’ αυτόν εκφράζει προσωπικά του
βιώματα και ομιλεί εξ’ ιδίων παθών και περιστάσεων, εκφράζει συγχρόνως
και τα βιώματα της λατρευούσης Εκκλησίας, χαρακτηριστικό των ορθοδόξων
υμνογράφων. Ο Παρακλητικός του κανόνας έχει ιδιαίτερα εξομολογητικό
χαρακτήρα, που θυμίζει την ποίηση του Βασιλέως Θεοδώρου Δούκα του
Λασκάρεως στον «Μέγα Παρακλητικόν Κανόνα». Η Θεοτόκος, στην οποία
προσφεύγει με τη βεβαιότητα της άμεσης ανταπόκρισής της ως
«Γοργοϋπηκόου», είναι η αρωγός, η προστάτης, η σώτειρα. «Προσπίπτει εν
μετανοία κράζων εκ βάθους ψυχής». Ομολογεί ως έχων «νεκρωθέν το
πνευματικόν», ως «αμόναχος μοναχός».
Και δεν διστάζει να εκθέσει τις πληγές του «ως μεθύων απαύστως, ως
υβριστής…ως ραθυμών….», «ως κασίγνητος» (=αδελφός, ομοιότατος) των
μυθικών ασεβών Φινέως και Οφιονέως, ως «Λυμαντήρ» και «βεβηλωτής» της
εντός του εικόνος «του ποιήσαντος», ως «πάλαι Νείλος». Και ζητεί
συγγνώμη και βοήθεια. Εκτενέστερη αναφορά δεν επιτρέπει ο χώρος, μ’ όλο
που θα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και ευχάριστη.
Συμπερασματικά, η παρουσία της Παναγίας στο έργο του Παπαδιαμάντη
θυμίζει την ιστορημένη εικόνα Της στους ορθόδοξους ναούς. Αλλού
αυτοτελής και περίβλεπτος, όπως στο τέμπλο και την κώχη του Ιερού
Βήματος, αλλού ως ένα των προσώπων μιας ιεράς παράστασης. Έτσι και μέσα
στο έργο του, η Παναγία κατέχει μια περίοπτη θέση, όπως και στην ευσεβή
ψυχή του. Και απεικάζοντάς την «καλάμω γραμματέως οξυγράφου», «ευκαίρως
ακαίρως», ανοίγει το στόμα των μεμνημένων αναγνωστών του στο να «άσουν»
μαζί του νοερά το «Πεποικιλμένη». Και «ευλάλοις χείλεσι» να προσκυνήσουν
τιμητικά την χαριτόβρυτη εικόνα Της.
Η/Υ ΠΗΓΗ:
ΘΗΣΑΥΡΌΣ ΓΝΏΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΥΣΕΒΕΊΑΣ: 08 Αυγούστου 2011
________
Orasi mailing list
για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
και στο θέμα γράψτε unsubscribe
Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας
στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα
http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net
Για το αρχείο της λίστας
http://www.mail-archive.com/[email protected]/
Εναλλακτικό αρχείο:
http://hostvis.net/pipermail/orasi_hostvis.net/
παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011)
http://www.freelists.org/archives/orasi
__________
NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού
http://www.nvda-project.org/
_____________
Κατάλογος ηχητικών βιβλίων για ανάγνωση
http://www.hostvis.net/audiobooks/katalogos.xls
Τα ηχογραφημένα βιβλία με φυσική φωνή προσφέρονται από τις βιβλιοθήκες που
λειτουργούν οι φορείς των τυφλών
____________
