Έως τον Αύγουστο διηύθυνε τη μεγαλύτερη ανεξάρτητη, κεντροαριστερή
εφημερίδας της Τουρκίας. Αλλά στη χώρα του η δημοσιογραφία είναι ένα
πολύ επικίνδυνο
επάγγελμα. Ο Τζαν Ντουντάρ βρέθηκε από τη μία στιγμή στην άλλη στις
φυλακές Σιλίβρι, ενώ σήμερα ζει αυτοεξόριστος στο Βερολίνο. Με αφορμή
την υποψηφιότητά
του για τα βραβεία Ζαχάροφ, μίλησε στο inside story για μια δύσκολη
διαδρομή που συνεχίζεται.
Παρασκευή 23 Δεκεμβρίου 2016
Κείμενο
Κατερίνα Οικονομάκου
Οάνδρας που μπήκε στην αμφιθεατρική αίθουσα και πήρε αθόρυβα τη θέση του
στο πάνελ των ομιλητών, είναι ο πιο διάσημος Τούρκος δημοσιογράφος και
πλέον από
τους γνωστότερους αγωνιστές για την ελευθερία του Τύπου διεθνώς. Ο
55χρονος Τζαν Ντουντάρ βρέθηκε στις 13 Δεκεμβρίου στο Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο,
ως υποψήφιος για το
Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της ΈκφρασηςΠερισσότερα για το Βραβείο
Ζαχάρωφ στη σελίδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Σε μια αίθουσα κατάμεστη από δημοσιογράφους από ολόκληρη την Ευρώπη, ο
Ντουντάρ άνοιξε τη σύντομη ομιλία του δίνοντας προκαταβολικά την
απάντηση στην ερώτηση
που μάντευε ότι όλοι οι παρευρισκόμενοι είχαμε στο νου μας: Το ίδιο
ευρωκοινοβούλιο που σήμερα τον τιμούσε, λίγες ημέρες νωρίτερα είχε με
τεράστια πλειοψηφία
ψηφίσει
υπέρ του παγώματος"«Πάγωμα» των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας
ζητά το Ευρωκοινοβούλιο - οξεία αντίδραση Άγκυρας", Η Καθημερινή
των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία. Αιτία η κατάφωρη
παραβίαση των κανόνων του κράτους δικαίου από την κυβέρνηση του Ταγίπ
Έρντογαν, μετά
απότο
αποτυχημένοπραξικόπημα"Turkey's coup attempt: What you need to know", BBC
του περασμένου Ιουλίου.
Με τα πρώτα του λόγια, ο Τζαν Ντουντάρ εξέφρασε την βαθιά του
απογοήτευση για αυτήν την απόφαση του ευρωκοινοβουλίου. Ο Τούρκος
δημοσιογράφος εξήγησε αυτό
που δεκάδες αντιπολιτευόμενοι συμπατριώτες του έχουν επαναλάβει πολλές
φορές: ότι κατά την άποψή τους, το πάγωμα των διαπραγματεύσεων δεν
πλήττει τον Έρντογαν,
αλλά τις δημοκρατικές δυνάμεις της χώρας. «Συζήτησα με πολλά μέλη του
ευρωπαϊκού κοινοβουλίου και κάθε φορά που ζητούσαν τη γνώμη μου, τους
υπενθύμιζα
ότι το ευρωπαϊκό ιδεώδες υπήρξε πάντα μια πολύ σημαντική άγκυρα για την
τουρκική δημοκρατία», ανέφερε ο Ντουντάρ, παρατηρώντας ότι ενώ η
ευρωπαϊκή προοπτική
της Τουρκίας ανακόπτεται, κανείς δεν θέτει θέμα «παγώματος» της
συμμετοχής της χώρας στο ΝΑΤΟ. «Διότι οι Ευρωπαίοι θέλουν να υπάρχει η
διαθεσιμότητα του
τουρκικού στρατού, όπως οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ανοίγουν πολύ
ευχαρίστως τις πόρτες τους στους Τούρκους επιχειρηματίες. Και φυσικά και
στους εμπόρους
όπλων. Αλλά οι Τούρκοι πολίτες δεν μπορούν να ταξιδέψουν στην Ευρώπη
χωρίς βίζα. Πράγμα που η ΕΕ υποσχέθηκε να αλλάξει με αντάλλαγμα να
κρατήσει η Τουρκία
τους πρόσφυγες», συνέχισε χαρακτηρίζοντας την συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας
ανήθικη. Σύμφωνα με τον Ντουντάρ, πολύ σύντομα, μέσα στους επόμενους
μήνες, ο Ταγίπ
Έρντογαν θα αθετήσει τη συμφωνία του με την ΕΕ και θα αρχίσει να στέλνει
πρόσφυγες στις ελληνικές ακτές. Και η ΕΕ στο μεταξύ δεν θα έχει σχέδιο Β.
Η αποκάλυψη της Cumhuriyet προκαλεί την οργή του Έρντογαν
Το ταξίδι του Τζαν Ντουντάρ στο Στρασβούργο ήταν το δεύτερο σε διάστημα
13 μηνών. Τον Νοέμβριο του 2015, ο Τούρκος δημοσιογράφος είχε βρεθεί
πάλι στην
πόλη εκπροσωπώντας την ανεξάρτητη, κεντροαριστερή εφημερίδα
CumhuriyetΗ ιστοσελίδα,
για να παραλάβει
το βραβείο "Le Prix Reporters sans frontières en partenariat avec
TV5Monde a été remis le mardi 17 novembre au cinéma l’Odyssée, à
Strasbourg", Reporters
Sans Frontières
των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα"Le Prix Reporters sans frontières en
partenariat avec TV5Monde a été remis le mardi 17 novembre au cinéma
l’Odyssée, à Strasbourg",
Reporters Sans Frontières,
που στο πρόσωπό του τιμούσαν «την ανεξάρτητη και γενναία δημοσιογραφία».
Διευθυντής τότε της εφημερίδας, ο Ντουντάρ ήταν υπεύθυνος για μια
αποκάλυψη που
είχε προκαλέσει την οργή και τις απειλές του Έρντογαν: Τον Μάιο του
2015, η εφημερίδα δημοσίευε
φωτογραφικόκαιβιντεοσκοπημένουλικό"Turkish intelligence service trucks
reveal secrets", Αl-Monitor
που αποδείκνυε ότι τον Ιανουάριο του 2014 φορτηγά της ΜΙΤ, της μυστικής
υπηρεσίας της Τουρκίας, είχαν εντοπιστεί στα σύνορα της χώρας με τη
Συρία να μεταφέρουν
όπλα και πυρομαχικά με προορισμό τους τζιχαντιστές του ισλαμικού κράτους.
Turkish Inteligence (MIT) send trucks with weapons to ISIS Jihadists -
YouTube frame
Turkish Inteligence (MIT) send trucks with weapons to ISIS Jihadists
Κοινήχρήση
ΠαρακολούθησηTurkish Inteligence (MIT) send trucks with weapons to ISIS
Jihadists
Turkish Inteligence (MIT) send trucks with weapons to ISIS Jihadists -
YouTube frame end
Ο Ταγίπ Έρντογαν, που δεν διέψευσε την είδηση, μιλώντας σε ζωντανή
μετάδοση από την κρατική τηλεόραση απείλησε ότι «ο άνθρωπος που έγραψε
αυτή την ιστορία
θα το πληρώσει ακριβά. Δεν θα τον αφήσω ατιμώρητο», κατηγορώντας την
εφημερίδα ότι είχε αποκαλύψει κρατικά μυστικά και τον διευθυντή της για
κατασκοπεία.
Ο Ντουντάρ είχε ήδη στο παρελθόν προκαλέσει πολλές φορές την οργή του
Τούρκου προέδρου, με πιο πρόσφατη την απόφασή του να δημοσιεύσει τα
εξώφυλλα του
Charlie Hebdo, μετάτην
τρομοκρατικήεπίθεση"Charlie Hebdo attack: Three days of terror", BBC
στα γραφεία του σατιρικού περιοδικού. O Έρντογαν, σε μια πρωτοφανή και
συμβολική κίνηση, κατέθεσε προσωπικά τον Ιούνιο του 2015 μήνυση εναντίον
του διευθυντή
της Cumhuriyet. Παραλαμβάνοντας τον περασμένο Νοέμβριο στο Στρασβούργο
το βραβείο, o Ντουντάρ είπε: «Το γραφείο μου έχει δύο παράθυρα. Το ένα
βλέπει προς
το νεκροταφείο, το άλλο προς τη φυλακή». Ο διευθυντής της Cumhuriyet δεν
ήταν μελοδραματικός, κάθε άλλο. Εξήγησε ότι αυτοί ήταν οι δυο τόποι που
επισκέπτονταν
συχνότερα οι Τούρκοι δημοσιογράφοι.
Από τον Μάιο έως τον Νοέμβριο του 2015, είχαν μεσολαβήσει οι
τουρκικές εκλογέςTurkish general election, 2015
και οι προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης, κι έτσι η εκδίκηση που ο
Έρντογαν είχε υποσχεθεί να πάρει, μετατοπίστηκε προσωρινά από την κορυφή
των προτεραιοτήτων
του. Ωστόσο όλοι γνώριζαν ότι ήταν απλώς ζήτημα χρόνου. Μετά τη βράβευση
του από τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα, ο επικεφαλής της οργάνωσης στη
Γαλλία,
φοβούμενος ότι o Έρντογαν θα υλοποιούσε από μέρα σε μέρα την απειλή του,
πρότεινε στον Ντουντάρ να παραμείνει στην Ευρώπη. Ο Τούρκος
δημοσιογράφος αρνήθηκε,
λέγοντας ότι δεν είχε πρόθεση να το σκάσει σαν να ήταν εγκληματίας όταν
είχε απλώς κάνει το καθήκον του τυπώνοντας μια αληθινή ιστορία, η
δημοσίευση της
οποίας ήταν προς το δημόσιο συμφέρον.
Στις φυλακές του Σιλίβρι
Δέκα μέρες αργότερα, ο Τζαν Ντουντάρ και ο Ερντέμ Γκιουλ, ο
αρχισυντάκτης του γραφείου της εφημερίδας στην Άγκυρα, συλλαμβάνονται με
τις κατηγορίες για
κατασκοπεία, αποκάλυψη κρατικών μυστικών και συνδρομής τρομοκρατικών
οργανώσεων και οδηγούνται στις φυλακές του Σιλίβρι. Οι κατηγορίες που
αντιμετωπίζουν
επισύρουν ποινές ισόβιας κάθειρξης. Το τελευταίο τουίτ που θα κάνει ο
Ντουντάρ πριν του πάρουν το κινητό και τον κλείσουν στην απομόνωση,
είναι αυτό που
ανακοινώνει την είδηση: #WeAreArrested. Αυτός θα είναι και ο τίτλος του
βιβλίου που θα αρχίσει να γράφει μέσα στη φυλακή.
diplo.jpg
To tweet «Συλληφθήκαμε» και το βιβλίο που γράφτηκε με το χέρι στη φυλακή.
Στο μεταξύ, ένα τεράστιο κύμα συμπαράστασης προς τους δύο δημοσιογράφους
θα εκδηλωθεί από την πρώτη στιγμή: Την αλληλεγγύη τους θα εκφράσουν
εκατοντάδες
συνάδελφοί τους μέσα και έξω από τη χώρα, διανοούμενοι και καλλιτέχνες
από την Τουρκία και το εξωτερικό, δημοσιογραφικές ενώσεις από πολλές
χώρες του κόσμου
και διεθνείς οργανισμοί για την ελευθερία της έκφρασης, που θα
ξεκινήσουν καμπάνιες για την απελευθέρωσή τους – και βεβαίως εκείνοι οι
Τούρκοι πολίτες
που στα πρόσωπα των γνωστών δημοσιογράφων βλέπουν δύο γενναίους και
επίμονους συμμάχους τους στον αγώνα για την προάσπιση της δημοκρατίας.
Περιγράφοντας
στοβιβλίοτου
«We Are Arrested, A Journalist’s Notes From a Turkish
Prison»ΣτιςεκδόσειςΒiteback Ρublishing
την διαδρομή προς τη φυλακή του Σιλίβρι, ο Τζαν Ντουντάρ αναφέρει ότι το
περιπολικό έκανε μια στάση και πάρκαρε σε ένα κατάστημα, πλάι σε ένα
αυτοκίνητο
μέσα στο οποίο καθόταν ένα νεαρό ζευγάρι. Οι δύο νέοι αναγνώρισαν τον
Ντουντάρ και δοκίμασαν να τον πλησιάσουν, αλλά οι αστυνομικοί τους
εμπόδισαν. «Είμαστε
μαζί σας», πρόλαβαν να του φωνάξουν. «Πυρομαχικά για την ψυχή, μέσα στη
νύχτα, στη μέση του πουθενά. Ένα μήνυμα ότι δεν είμαστε μόνοι. Το πρώτο
φως στο
σκοτάδι», γράφει ο Ντουντάρ.
000_par8343607.jpg
[OZAN KOSE / AFP]
Από τις πρώτες ημέρες οι δικηγόροι των δύο θα προσφύγουν στο
Συνταγματικό Δικαστήριο, αναφέροντας ότι η προφυλάκισή τους ήταν
αντισυνταγματική καθώς από
την κατάθεση της μήνυσης έως τη σύλληψή τους είχαν περάσει πάνω από
τέσσερις μήνες. Στο τέλος Φεβρουαρίου, οι δικαστές του Συνταγματικού
Δικαστηρίου της
χώρας θα προκαλέσουν την οργισμένη έκρηξη του Έρντογαν όταν θα
αποφασίσουν ότι οι δύο δημοσιογράφοι πρέπει να αφεθούν άμεσα ελεύθεροι.
Ο Ντουντάρ και ο
Γκιουλ είχαν περάσει 92 ημέρες στο Σιλίβρι, τις περισσότερες από αυτές
στην απομόνωση.
#WeareArrested - YouTube frame
#WeareArrested
Κοινήχρήση
Παρακολούθηση#WeareArrested
#WeareArrested - YouTube frame end
Στη διάρκεια εκείνων των ημερών, εκατοντάδες συνάδελφοί τους
εναλλάσσονταν έξω από τις φυλακές, κάνοντας μια καθιστική διαμαρτυρία,
μιαΑγρυπνίαΕλπίδας"Solidarity Watch for Gül, Dündar Before Silivri
Prison", Βianet.
Την αρχή είχε κάνει ένας από τους πιο γνωστούς δημοσιογράφους της χώρας,
ο Μετέ Ακιόλ [πέθανε τον περασμένο Νοέμβριο σε ηλικία 81 ετών]. «Ένας
από τους
πιο διακεκριμένους συναδέλφους μας εμφανίστηκε εμπρός στις πύλες του
Σιλίβρι στις 8:30, στις 2 Δεκεμβρίου, κουβαλώντας μια ξύλινη καρέκλα.
Την ακούμπησε
στη γη. Κάθισε και άρχισε την Αγρυπνία της Ελπίδας, που ήταν το στήριγμά
μας σε όλη τη διάρκεια της παραμονής μας στη φυλακή. Εκείνη την ημέρα,
όταν ήρθε
για να ξεκινήσει την αγρυπνία, είχε πει, «θα μείνω εδώ για μία ημέρα.
Εάν κάθε συνάδελφος κρατήσει την αγρυπνία μια ημέρα, τότε θα φτιάξουμε
μια αλυσίδα.
Σήμερα βάζω εγώ τον πρώτο κρίκο σε αυτήν την αλυσίδα...»
72443.jpeg
O συγκινητικός Μete Αkyol.
«Κι αν έφτιαξαν την αλυσίδα! Στις πιο κρύες ημέρες του χειμώνα, μέσα στο
χιόνι και τη λάσπη, πλημμύρισαν το Σιλίβρι με ελπίδα. Ακόμη κι όταν η
μικρή τους
σκηνή κατεδαφίστηκε (“Απαγορεύεται!”), 300 άνθρωποι έκαναν αγρυπνία επί
κοντά 1.000 ώρες. Εκατοντάδες ακόμη έκαναν ουρές για να συμπαρασταθούν»,
γράφει
ο Ντουντάρ, ο οποίος έχει έκτοτε με κάθε ευκαιρία εκφράσει την
ευγνωμοσύνη του στους συναδέλφους του που στάθηκαν στο πλευρό τους.
Μια καταδίκη, μια δολοφονική απόπειρα και η αυτοεξορία
Λίγο καιρό μετά την αποφυλάκισή τους, στις 6 Μαΐου 2016, ο Ντουντάρ και
ο Γκιουλ αντιμετώπισαν στο δικαστήριο της κατηγορίες της κατασκοπείας
και της αποκάλυψης
κρατικών μυστικών. Απαλλάχθηκαν από την κατηγορία της κατασκοπείας, αλλά
κρίθηκαν ένοχοι για αποκάλυψη κρατικών μυστικών. Ο Τζαν Ντουντάρ
καταδικάστηκε
σε ποινή φυλάκισης πέντε ετών και δέκα μηνών και ο Ερντέμ Γκιουλ σε
φυλάκιση πέντε ετών. Εκκρεμεί μια ακόμη δίκη: κατηγορούνται και για
συνδρομή τρομοκρατικής
οργάνωσης. Για την ώρα, όμως, οι δύο άνδρες άσκησαν έφεση και αφέθηκαν
ελεύθεροι. Ωστόσο εκείνη την ημέρα και ενώ περίμεναν την απόφαση του
δικαστηρίου,
οΤζανΝτουντάρέγινε
στόχοςδολοφονικήςαπόπειρας"Turkish journalists jailed for five years,
hours after courthouse attack", Reuters
από έναν άνδρα που άνοιξε πυρ εναντίον του την ώρα που ο 55χρονος
δημοσιογράφος έμπαινε στο δικαστικό μέγαρο. Ο δράστης συνελήφθη,
δικάστηκε, πέρασε πέντε
μόλις μήνες στη φυλακή και σήμερα κυκλοφορεί ελεύθερος.
000_aa4cn.jpg
Κάποιος προστατεύει τον Ντουντάρ στο βάθος και κάποιος άλλος κρατά τον
δράστη της δολοφονικής απόπειρας, ενώ η Ντιλέκ Ντουντάρ τον κρατάει από
το μανίκι.
[HANDOUT / CUMHURIYET DAILY NEWSPAPER / AFP]
Δύομήνεςαργότερα, το
αποτυχημένοπραξικόπημα"Turkey coup attempt: More than 130 media outlets
shut", BBC
που θα συγκλονίσει τη χώρα θα βρει τον Ντουντάρ σε επαγγελματικό ταξίδι
στο εξωτερικό. Ανάμεσα στους αποδέκτες της προεδρικής οργής θα είναι από
τις πρώτες
ημέρες οι δημοσιογράφοι και τα μέσα ενημέρωσης που διάκεινται φιλικά ή
θεωρείται ότι διάκεινται φιλικά προς
τοκίνηματουΦετουλάχΓκιουλέν"Fethullah Gülen: who is the man Turkey's
president blames for coup attempt?", The Guardian.
Στους μήνες που θα ακολουθήσουν και έως σήμερα, η ελευθερία του Τύπου
στην Τουρκία δεν έχει πάψει να υφίσταται αλλεπάλληλα πλήγματα από την
κυβέρνηση Έρντογαν.
Με το πρόσχημα της υποστήριξης των πραξικοπηματιών, έχουν οδηγηθεί στις
φυλακές
πάνωαπό140 δημοσιογράφοικαιέχουνκλείσειεκατοντάδες"Journalists in State
of Emergency - 34", Platform for Independent Journalism
μέσα ενημέρωσης, πολλά από αυτά κουρδικά.
Τον περασμένο Αύγουστο, από το Βερολίνο όπου παρέμεινε μετά το
πραξικόπημα, ο Ντουντάρ ανακοίνωσε ότι δεν σκοπεύει να επιστρέψει στην
πατρίδα του όσο διαρκεί
η κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Μετά τις βίαιες αλλαγές (και) στο χώρο της
Δικαιοσύνης, δηλώνει ότι δεν έχει καμιά εμπιστοσύνη στην ανεξαρτησία των
δικαστών
που θα κληθούν να κρίνουν την υπόθεσή του. «Το να εμπιστευθεί κανείς
αυτό το δικαστήριο θα ήταν σαν να βάζει το κεφάλι του αυτοβούλως στην
γκιλοτίνα»,
είπε και ταυτόχρονα ανακοίνωσε ότι παραιτείται από τη διεύθυνση της
Cumhuriyet. Τον Σεπτέμβριο, όταν η σύζυγός του Ντιλέκ Ντουντάρ –η οποία
δεν είναι δημοσιογράφος–
επιχείρησε να ταξιδέψει από το αεροδρόμιο Ατατούρκ της Κωνσταντινούπολης
για το Βερολίνο, οι αρχές την σταμάτησαν και κατάσχεσαν το διαβατήριο της.
Στις 31 Οκτωβρίου, η αστυνομία εισέβαλε στα γραφεία, αλλά και στα σπίτια
συντακτών της Cumhuriyet –της τελευταίας μεγάλης ανεξάρτητης εφημερίδας
που παραμένει
ανοιχτή στη χώρα– συλλαμβάνοντας 13 εργαζόμενους, μεταξύ των οποίων και
ο νέος διευθυντής Μουράτ Σαμπουντσού, με τη δικαιολογία ότι υπήρχαν
υποψίες ότι
στηρίζουν το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (ΡΚΚ) και το κίνημα του
Φετουλάχ Γκιουλέν, που η κυβέρνηση Έρντογαν θεωρεί πως βρίσκεται πίσω
από το πραξικόπημα
του Ιουλίου.
«Η πόλωση είναι μεγαλύτερη μεταξύ των Τούρκων της διασποράς»
Όταν συναντιόμαστε στο Στρασβούργο με την ευκαιρία της απονομής των
Βραβείων Ζαχάροφ, ο 55χρονος δημοσιογράφος δείχνει ευδιάθετος, παρά την
αδιαμφισβήτητη
κούραση –με τη συνέντευξη στο inside story ολοκληρώνεται για αυτόν μια
μακριά ημέρα στη διάρκεια της οποίας είχε αλλεπάλληλα ραντεβού με
ευρωβουλευτές
και δημοσιογράφους. Ο Τζαν Ντουντάρ φοράει το αγαπημένο του μαύρο
βελούδινο σακάκι, αυτό που φορούσε και μπαίνοντας στο κελί της φυλακής
του Σιλίβρι, πριν
περίπου ένα χρόνο.
«Πόσοι άνθρωποι γνωρίζουν σήμερα την διεύθυνσή σας;» είναι το πρώτο
πράγμα που είμαι περίεργη να μάθω. Ο Ντουντάρ χαμογελάει. «Κανείς, στην
πραγματικότητα
κανείς. Η διεύθυνσή μου πέρσι τέτοιον καιρό ήταν στις φυλακές του
Σιλίβρι και σήμερα είναι στη μέση του πουθενά», λέει. Αυτό συμβαίνει για
λόγους που σχετίζονται
με την ασφάλειά του. Εν μέρει, όμως. «Και εν μέρει γιατί περιμένω να
μπορέσει η γυναίκα μου να έρθει να με βρει, ώστε να αποφασίσουμε από
κοινού ποια θα
είναι η διεύθυνσή μας». Ο Ντουντάρ μου λέει ότι οι τουρκικές αρχές δεν
έχουν δώσει σαφείς εξηγήσεις σχετικά με τους λόγους για τους οποίους
αρνούνται να
επιστρέψουν στην σύζυγό του το διαβατήριό της. Αρκεί το γεγονός ότι έχει
βγει ένταλμα σύλληψης για τον ίδιο.
000_933mn.jpg
O Nτουντάρ και ο Γκιούλ έξω από το δικαστήριο. [BULENT KILIC / AFP]
Λέω στον Ντουντάρ ότι λίγες ημέρες νωρίτερα η γερμανική εφημερίδα Die
Welt, στηριζόμενη σε ντοκουμέντα που είχε στη διάθεσή της και
επικαλούμενη αντίστοιχο
ρεπορτάζ της Cumhuriyet,
είχε αποκαλύψει"Türkische Imame spionieren in Deutschland für Erdogan",
Die Welt
ότι η επιτροπή της τουρκικής βουλής για τη διαλεύκανση του αποτυχημένου
πραξικοπήματος έχει πάρει αναφορές από 50 τουρκικές θρησκευτικές
οργανώσεις σε
38 χώρες του κόσμου σχετικά με πολίτες τουρκικής καταγωγής που
θεωρούνται ύποπτοι για σχέσεις ή υποστήριξη προς το κίνημα του Γκιουλέν
–τρεις από αυτές
τις αναφορές προέρχονταν από τζαμιά σε γερμανικές πόλεις. Την ίδια
στιγμή, φαίνεται ότι η τουρκική μυστική υπηρεσία είναι
περισσότεροδραστήριαστηΓερμανία"Erdogans Agenten bedrohen Türken in
Deutschland", Die Welt
από ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη χώρα. Πόσο απειλητική θεωρεί ο Ντουντάρ ότι
μπορεί να είναι αυτή η κατάσταση για τους πολίτες τουρκικής καταγωγής
που ζουν
στη χώρα; «Μάλλον πολύ απειλητική, θα έλεγα. Ωστόσο, το Βερολίνο είναι
γνωστό ως η δεύτερη τουρκική πρωτεύουσα του κόσμου. Ο τουρκικός
πληθυσμός της πόλης
είναι πολύ μεγάλος, υπάρχουν άνθρωποι που υποστηρίζουν το ΡΚΚ, υπάρχουν
Γκιουλενιστές, ακροδεξιοί, ακροαριστεροί, οι πάντες. Υποθέτει, λοιπόν,
κανείς ότι
η ΜΙΤ τους παρακολουθεί διαρκώς και θέλει να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή αν
σχεδιάζουν οτιδήποτε. Αλλά το θέμα είναι ότι χρησιμοποιούν και τζαμιά,
όπως και
διάφορες οργανώσεις. Αυτό πια είναι σοβαρό πρόβλημα, όχι μόνο για τους
Τούρκους αλλά και για τους Γερμανούς», απαντάει ο Ντουντάρ, που λίγο
αργότερα επισημαίνει
πόσο έντονη είναι η πόλωση μεταξύ των Τούρκων της Γερμανίας. «Η πόλωση
που παρατηρεί κανείς στην Τουρκία, όταν φτάνει στην Ευρώπη έχει πια
διπλασιαστεί
ή τριπλασιαστεί και η ριζοσπαστικοποίηση είναι εντονότερη μεταξύ των
Τούρκων της διασποράς. Αλλά είναι φυσικό, αυτή είναι η ψυχολογία της
διασποράς».
068_ftptrial-aa_07112016_386320.jpg
O Nτουντάρ συναντά τον Γερμανό πρόεδρο Γιόαχιμ Γκάουκ και τη σύντροφό
του, Νταντιέλα Σαντ. [CUNEYT KARADAG / ANADOLU AGENCY]
Λίγο καιρό πριν βρεθεί στο Στρασβούργο, ο Ντουντάρ είχε συναντηθεί
με τον Γερμανό πρόεδρο Γιόαχιμ Γκάουκ"Gauck trifft Dündar: Große Sorge
um Entwicklung der Türkei", Frankfurter Allgemeine,
στο προεδρικό μέγαρο του Μπελβί. Εκεί, ο Ντουντάρ είχε πει ότι
αισθάνεται πως μιλάει εκ μέρους των 150 δημοσιογράφων και συγγραφέων που
παραμένουν φυλακισμένοι.
Μετά τη συνάντηση, κατά την οποία ο Γκάουκ εξέφρασε την ανησυχία του για
την κατάσταση του κράτους δικαίου και την ελευθερία του Τύπου στην
Τουρκία, ο
Έρντογαν χαρακτήρισε σκανδαλώδες να προσκαλείται στο γερμανικό προεδρικό
μέγαρο ένας «τρομοκράτης». Και την ίδια στιγμή, μια πλημμυρίδα από
λοιδορίες και
απειλές κατά του αυτοεξόριστου δημοσιογράφου εμφανίστηκε στο Twitter.
«Είναι ένας στρατός από πληρωμένα τρολ. Όλοι στην Τουρκία γνωρίζουν που
έχουν τη
βάση τους και ποιος τους διευθύνει», σχολιάζει ο Ντουντάρ. Δουλειά τους,
συνεχίζει, δεν είναι απλώς να υπερασπίζονται τον Έρντογαν, αλλά να
επιτίθενται
στις κριτικές φωνές. «Κοιτάξτε, έχουμε πια συνηθίσει σε αυτήν την
κατάσταση, αλλά είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να έχεις έναν πρόεδρο
κράτους που ταΐζει
έναν τέτοιο στρατό. Και το να καθοδηγεί έναν τέτοιο στρατό εναντίον
δημοσιογράφων, τους οποίους χαρακτηρίζει τρομοκράτες, δεν θα λύσει
κανένα πρόβλημα».
Στο μεταξύ, δεν είναι μόνο τα τρολς που επιτίθενται στις κριτικές φωνές,
αλλά και ο φιλοκυβερνητικός Τύπος. Λίγες μόλις ημέρες νωρίτερα η εφημερίδα
SabahSabah (newspaper)
είχε κατηγορήσει τους συντάκτες της Cumhuriyet ότι «με τα ψέμματα και
τις συκοφαντίες τoυς» κάνουν ό,τι και οι τρομοκράτες. Ήταν άραγε πάντα
τόσο πολωμένη
η κατάσταση στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης; «Όχι, αυτό είναι ένα σχετικά
πρόσφατο φαινόμενο», εξηγεί ο Ντουντάρ. «Φυσικά υπήρχαν πάντα μέσα που
εκφράζονταν
φιλοκυβερνητικά, αλλά πλέον ο Έρντογαν έχει εξελιχθεί σε έναν
Μπερλουσκόνι της Τουρκίας. Πίεσε επιχειρηματίες που ήταν κοντά του να
αγοράσουν μέσα ενημέρωσης,
πολλά μέσα ενημέρωσης, προκειμένου να αποκτήσει τον έλεγχο τους». Και
αυτά σήμερα, κάνουν ό,τι και τα τρολς: δεν αρκούνται να υπερασπίζονται
τον πρόεδρο,
αλλά επιτίθενται και στους πολιτικούς αντιπάλους τους.
000_c65n8.jpg
Ο Ντουντάρ σε συνέντευξη Τύπου της φιλοκουρδικής εφημερίδας Ozgur
Gundem, Κωνσταντινούπολη, 21 Ιουνίου 2016, μια μέρα μετά τη σύλληψη του
εκπροσώπου των
Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα Ερόλ Εντέρογλου, του δημοσιογράφου Αχμέντ
Νεσίν και του ακτιβιστή και ακαδημαϊκού Σεμπνέμ Κορούρ Φιντζαντζί για
«τρομοκρατική
προπαγάνδα» επειδή το Μάιο συμμετείχαν σε καμπάνια αλληλεγγύης υπέρ της
εφημερίδας. [OZAN KOSE / AFP]
Ο Ντουντάρ αισθάνεται τουλάχιστον δικαιωμένος στην Ευρώπη, ζώντας
ανάμεσα σε ανθρώπους που δεν θεωρούν αποδεκτό να αποκαλεί ένας πρόεδρος
τρομοκράτες τους
δημοσιογράφους. Και είναι ευγνώμων για την μεγάλη διεθνή αλληλεγγύη προς
το πρόσωπό του. «Αλλά δεν είμαι μόνος, είναι τόσο άνθρωποι στην Τουρκία
που έχουν
ανάγκη την αλληλεγγύη της διεθνούς κοινότητας –δημοσιογράφοι, καθηγητές,
δικηγόροι, βουλευτές...». Ο Ντουντάρ επαναλαμβάνει αυτό που είχε πει και
το πρωί:
η αλληλεγγύη, σε αυτήν τη φάση της Ιστορίας, δεν είναι κάτι που πρέπει
να περιμένει κανείς αποκλειστικά από τις κυβερνήσεις. «Ξεχάστε τις
κυβερνήσεις.
Οι κυβερνήσεις κάνουν πολύ συχνά βρώμικες συμφωνίες. Τι κάνει στο μεταξύ
η κοινωνία των πολιτών; Είμαστε γείτονες, άλλωστε. Έχουμε κοινά
συμφέροντα στην
περιοχή. Χρειαζόμαστε, για παράδειγμα, την συμπαράσταση των Ελλήνων
συναδέλφων μας. Κι όχι μόνο εμείς οι δημοσιογράφοι. Θα μπορούσαν ίσως
Έλληνες βουλευτές
να επισκεφθούν βουλευτές της τουρκικής αντιπολίτευσης που βρίσκονται
στις φυλακές. Θα μπορούσαν, ενδεχομένως, τα ελληνικά πανεπιστήμια να
καλέσουν Τούρκους
ακαδημαϊκούς. Για αυτό το είδος της αλληλεγγύης μιλάω. Είναι άλλωστε και
μια επένδυση για το μέλλον των σχέσεων των δύο χωρών μας», λέει ο Ντουντάρ.
Η συζήτηση θα γυρίσει στην υπόθεση των Τούρκων στρατιωτικών που έχουν
ζητήσει άσυλο στη χώρα μας. Ο πρώην διευθυντής της Cumhuriyet θεωρεί
απίθανο να βρεθεί
δικαστήριο ευρωπαϊκής χώρας που θα τους στείλει πίσω στην Τουρκία, την
στιγμή που εκεί παραμένει σε ισχύ η κατάσταση εκτάκτου ανάγκης.
«Αποκλείεται, θα
βρουν λύση για να μην τους εκδώσουν».
Μέσα στα άμεσα σχέδια του Ντουντάρ –ο οποίος
διατηρεί ήδη εβδομαδιαίαH στήλη «Η Τουρκία μου»
στήλη στην γερμανική εφημερίδα Die Zeit– είναι η δημιουργία ενός
ειδησεογραφικού σάιτ, «κάτι σαν web TV» εξηγεί, σε συνεργασία με
Γερμανούς και Τούρκους
δημοσιογράφους. «Είναι πολλοί συνάδελφοι που δεν μπορούν πια να
εργαστούν στην Τουρκία. Γι’ αυτό θα φτιάξουμε μαζί ένα νέο μέσο, το
οποίο δεν θα είναι
μόνο στα τουρκικά. Θα είναι και στα γερμανικά, οπωσδήποτε και στα
κουρδικά», συνεχίζει, επισημαίνοντας ότι και οι Κούρδοι έχουν χάσει τα
μέσα ενημέρωσής
τους στην Τουρκία. «Γι’ αυτό μπορούν να εργαστούν μαζί μας. Θέλουμε το
νέο σάιτ να λειτουργήσει περίπου σαν ομπρέλα για διαφορετικούς
δημοσιογράφους».
Καθώς τον αποχαιρετώ, του λέω ότι διαβάζοντας το «We Are Arrested»,
εντυπωσιάστηκα από όλες τις μικρές χρήσιμες συμβουλές καθημερινής
επιβίωσης που του
είχαν δώσει άλλοι συνάδελφοί του, οι οποίοι είχαν κάνει νωρίτερα το
πέρασμά τους από τις φυλακές. «Ναι, ήμουν τυχερός σε σχέση με τους
ανθρώπους που είναι
ακόμη στο Σιλίβρι. Οι συνθήκες έχουν στο μεταξύ αλλάξει δραματικά.
Εμείς, για παράδειγμα, μπορούσαμε να συναντούμε συχνά τους δικηγόρους
μας. Σήμερα οι
συνάδελφοί μας έχουν δικαίωμα να μιλήσουν με τον δικηγόρο τους μόνο μία
ώρα κάθε εβδομάδα, ενώ δεν μπορούν πια να λάβουν ή να στείλουν επιστολές
προς τα
έξω», λέει.
Σε κάποιο σημείο του βιβλίου του, ο Τζαν Ντουντάρ γράφει ότι είναι τόσοι
πολλοί οι δημοσιογράφοι στα κελιά της φυλακής που θεωρείται ο τόπος
τιμωρίας των
αντιπάλων του Έρντογαν, που θα μπορούσαν όλοι μαζί να εκδίδουν τον
Κήρυκα του Σιλίβρι: «Θα ήταν υπέροχο να μπορεί κανείς να εκδώσει τον
Κήρυκα του Σιλίβρι,
δίνοντας έτσι στις απαγορευμένες πένες την ευκαιρία να δημοσιεύσουν τα
λογοκριμένα άρθρα τους. Η μετάφραση αυτών των ένοχων άρθρων στις
μεγαλύτερες γλώσσες
του κόσμου, προκειμένου να μπορούν τα διεθνή μέσα ενημέρωσης να τα
διαβάσουν, θα ήταν μια πολύ αποδοτική δραστηριότητα».
pictures/picture-29-1459346420
Κατερίνα Οικονομάκου
Έχει εργαστεί στον Ταχυδρόμο, τον Ελεύθερο Τύπο και την Ελευθεροτυπία.
Ήταν αρχισυντάκτρια στα Harper’s Bazaar και Marie Claire. Το 2011-12
ήταν European
Journalism Fellow στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Είναι στη συντακτική
ομάδα του The Books’ Journal.
________
Orasi mailing list
για την διαγραφή σας από αυτή την λίστα στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
και στο θέμα γράψτε unsubscribe
Για να στείλετε ένα μήνυμα και να το διαβάσουν όλοι οι συνδρομητές της λίστας
στείλτε email στην διεύθυνση
[email protected]
διαβάστε τι συζητά αυτή η λίστα
http://hostvis.net/mailman/listinfo/orasi_hostvis.net
Για το αρχείο της λίστας
http://www.mail-archive.com/[email protected]/
Εναλλακτικό αρχείο:
http://hostvis.net/pipermail/orasi_hostvis.net/
παλαιότερο αρχίο (έως 25/06/2011)
http://www.freelists.org/archives/orasi
__________
NVDA δωρεάν αναγνώστης οθώνης ένα πρόγραμμα ανοιχτού λογισμικού
http://www.nvda-project.org/
_____________
Κατάλογος ηχητικών βιβλίων για ανάγνωση
http://www.hostvis.net/audiobooks/katalogos.xls
Τα ηχογραφημένα βιβλία με φυσική φωνή προσφέρονται από τις βιβλιοθήκες που
λειτουργούν οι φορείς των τυφλών
____________
