Pilihan raya Umum 2008 dan Pengukuhan PAS Kelantan: Peranan dan
Sumbangan Parlimen Pengkalan Chepa
Oleh Haji Wan Abdul Rahman bin Wan Ab. Latif
Pengenalan
Dari satu segi, parlimen Pengkalan Chepa adalah sinonim dengan nama
Tuan Guru Nik Ab. Aziz, Menteri Besar Kelantan. Kehebatan, ketahanan
dan ketokohan beliau dalam mempertahankan parlimen Pengkalan Chepa
dan kemudiannya kerusi DUN dalam parlimen yang sama telah semacam
menjadi satu lagenda dalam politik Kelantan. Dari sudut ini, peranan
Tuan Guru Nik Ab. Aziz dan sumbangan beliau terhadap peranan parlimen
Pengkalan Chepa dalam mempertahankan kewibawaan PAS adalah sesuatu
yang unik dalam politik Kelantan.
Dalam masa yang sama perlu difahami bahawa kemampuan PAS bertahan di
Parlimen Pengkalan Chepa telah bermula pada pilihan raya umum tahun
1959 lagi. Dalam hal ini ia boleh dilihat sebagai kawasaan
parlimen yang paling kuat dan paling selamat untuk PAS sekaligus ia
boleh dijadikan model dan modal bagi PAS Kelantan secara khusus dan
PAS Pusat secara umum.
PAS perlu mengkaji secara terperinci peranan dan prestasi PAS
Pengkalan Chepa bagi tujuan menimba beberapa petunjuk dan pedoman
sekiranya PAS ingin meraih kejayaan. Sudah semestinya realiti (dalam
bentuk peluang dan cabaran) yang wujud di peringkat kawasan tidaklah
sama berbanding kawasan-kawasan lain. Walaubagaimana pun, ini tidak
perlu dilihat sebagai batu penghalang untuk dilakukan kajian kerana
dari penemuan-penemuan yang bersifat mikro itulah dapat dikemukakan
beberapa generalisasi yang berkaitan dengan gerakgeri atau sifat PAS
di peringkat negeri, malah mungkin juga di peringkat nasional.
Secara analoginya, perlakuan firma dikaji secara terperinci oleh ahli
ekonomi dan dari situ mereka mengemukakan pelbagai generalisasi
menegenai sifat ekonomi nasional secara umumnya. Atas pertimbangan
inilah makalah ini ingin melihat perjalanan PAS di peringkat mikro
dan bagi penulis ini merupakan satu pendekatan yang penting kerana
kejayaan sesebuah parti politik dalam pilihanraya amat juga
bergantung kepada apa yang berlaku di peringkat akar umbi.
Parlimen Pengkalan Chepa: Dimensi Politik dan Kepimpinan
Hampir setengah abad PAS telah mendominasi parlimen Pengkalan Chepa
yang dimenangi bermula dari pilihan raya umum 1959 sehinggalah
pilihan raya umum 2004. Di antara dua pilihan raya umum ini dan
sungguhpun diasak dengan `politik mageran' pada tahun 1978, kerusi
Pengkalan Chepa masih dapat dipertahankan oleh PAS.
Dalam pilihan raya umum 1959 yang diadakan pada 19 Ogos parlimen
Pengkalan Chepa (pada masa ini dikenali sebagai parlimen Kelantan
Hilir) telah diwakili oleh Hj. Ahmad Abdullah (AJK PAS Pusat) yang
berasal dari Seberang Prai menentang Nik Ismail Nik Hussein yang
mewakili Perikatan (UMNO). Dalam pilihanraya ini Hj. Ahmad Abdullah
menang dengan memperolehi 9,463 undi berbanding calon Perikatan yang
hanya mampu meraih 6,302 undi.
Dalam pilihan raya umum ini juga PAS berjaya mempertahankan ketiga-
tiga DUN dalam parlimen Kelantan Hilir iaitu DUN Kuala Kelantan, DUN
Kota Bharu Utara dan DUN Kota Bharu Pantai. Sebagai contoh, bagi DUN
Kota Bharu Pantai calon PAS Ustaz Nik Abdullah Arshad (Pak Nik Lah)
menang dengan memperolehi 4,437 undi (Mohd Amin Yaakob 1999: 14-19).
Pengelibatan Hj Ahmad Abdullah dari Seberang Prai dalam pilihan raya
di Kelantan pada pilihan raya umum yang pertama diadakan selepas
Malaya mencapai kemerdekaan dari pihak penjajah Inggeris mempunyai
implikasi yang besar dalam perjuangan politik PAS.
Ini bermakna sejak dari awal PAS menolak tanggapan pengakaji politik
Malaysia yang tersohor seperti K. J. Ratnam yang mengatakan bahawa
PAS adalah sebuah parti yang terikat dengan sifat kedaerahan atau
primodialisme, yang konservatif dari segi pemikiran dan tidak
mempunyai nilai-nilai nasional dalam dasar perjuangannya. Sekiranya
tanggapan Ratnam ini betul maka adalah agak mustahil bagi PAS
membenarkan orang luar seperti Hj Ahmad Abdullah dari Seberang Prai
bertanding di Kelantan.
Begitu juga dengan pilihan raya umum 1964 PAS masih mampu
mempertahankan kerusi parlimen Kelantan Hilir (Pengkalan Chepa) dan
tiga DUN di bawahnya. Hj. Ahmad Abdullah mempertahankan kerusi
parlimennya untuk kali yang kedua. Seperti yang dibincangkan di
atas,menangnya Hj. Ahmad Abdullah dari Seberang Prai, mempunyai
implikasi politik yang penting bagi parlimen Pengkalan Chepa
secara khusus dan politik Kelantan secara umumnya.
Ia menolak tanggapan bahawa budaya politik Kelantan adalah bersifat
primordialisme (kedaerahan) yang sempit. Hakikat pengundi Pengkalan
Chepa secara khusus dan Kelantan secara umum bersedia untuk
menerima calon dari luar Kelantan menunjukkan bahawa pengundi
Kelantan adalah berjiwa besar dan melihat perkembangan politik dengan
mata hati dan akal yang dibimbing oleh wahyu (dalam ertikata
pemahaman Islam yang
menyeluruh).
Dalam konteks yang sama pengundi Bachok bersedia untuk menerima
individu seperti Prof. Dzulkifli Muhammad dan Ustaz Abu Bakar Hamzah
dan terkini, pengundi parlimen Kubang Kerian tidak ada masalah untuk
menerima Salahuddin Ayub sebagai calon mereka. Benarlah pengamatan
Prof. Kessler(1974) yang mengatakan bahawa budaya politik PAS
digerakkan oleh akal yang dibajai dengan pemahaman Islam yang syumul
berbanding dengan budaya politik UMNO yang digerak oleh nafsu yang
didorongi pertimbangan materialisme yang melampau.
Membaja akal dengan pemahaman Islam yang syumul nampaknya dipikul
secara baik oleh pimpinan PAS Pengkalan Chepa. Asas ke arah ini
telah dibina secara kukuh oleh tradisi pondok dan seterusnya sekolah
agama rakyat yang wujud dalam parlimen Pengkalan Chepa. Pondok Tok
Ayah Kedah terletak di Panchor yang sekarang bertukar kepada Sekolah
Menegah Agama (Arab) Tarbiah Mardiah.
Begitu juga Pondok Tok Nik Mat Alim telah bertukar kepada Sekolah
Menengah Agama (Arab) Darul Anuar, Pondok Ayah Mat Beris telah
bertukar menjadi Sekolah Menengah Agama (Arab) Muhammadiah dan
akhirnya Pondok Tok Sadang bertukar menjadi Sekolah Menengah Agama
(Arab) Badang yang terletak di Jalan Pantai Chahaya Bulan (Hasmi Ab.
Rahman, 2000). Para pimpinan PAS Pengkalan Chepa seperti Allahyarham
Pak Nik Lah, YAB Tok Guru, YB Nik Amar dan YB Ustaz Halim telah
memanfaat secara baik kewujudan institusi pendidikan Islam ini yang
telah membentuk tassawur Islam sebahagian besar pengundi Pengkalan
Chepa.
Di peringkat ini dapatlah disimpulkan bahawa faktor seperti kewujudan
persekitaran Islam melalui sistem pendidikan Islam (resmi dan tidak
resmi) yang membentuk kefahaman Islam yang syumul dan kepimpinan yang
berwibawa yang mendokongnya merupakan faktor terpenting kenapa PAS
parlimen Pengkalan Chepa dapat bertahan begitu lama. Kewibawaan
pimpinan PAS peringkat parlimen Pengkalan Chepa dapat diperhatikan
apabila pemimpin seperti YAB Tok Guru, YB Ustaz Halim dan YB Nik Amar
agak selesa untuk bertanding sama ada di peringkat parlimen atau DUN
dan mendapat sokongan yang padu dari pengundi. Ini tidak menafikan
peranan penting di belakang tabir dan di peringkat akar-umbi (grass-
roots) oleh tokoh-tokoh pimpinan tempatan yang diwakili oleh individu-
individu seperti Haji Daud Ibrahim, Haji Raja Sulaiman bin Raja
Salleh, Hajjah Fatimah binti Hassan, Ustaz Othman bin Awang dan Ustaz
Mohd Yusoff bin Ludin.
Berdasarkan perbincangan di atas, di peringkat ini dapatlah
dirumuskan bahawa kekuatan PAS di parlimen Pengkalan Chepa adalah
terhasil dari beberapa faktor yang saling mempengaruhi. Faktor-
faktor tersebut adalah persekitaran yang Islamik yang terbit dari
kewujudan pelbagai institusi pendidikan Islam (resmi dan tidak
resmi), kepimpinan yang dinamis dalam memasyarakatkan PAS berdasarkan
kefahaman Islam yang syumul dan komitmen ahli parti pada dasar Islam
yang diperjuangkan oleh parti. Berdasarkan kepada faktor-faktor
penting inilah, kepimpinan PAS Pengkalan Chepa mampu
mewujudkan `infrastruktur Islam' yang mantap bagi memperkukuh
kedudukan parti.
Dalam tahun 2000 kepimpinan PAS Pengkalan Chepa mampu mewujudkan 58
cawangan, 32 orang Penghulu Mukim (Ketua Kampung) dan 36 orang yang
terlibat dengan Unit Dakwah Halaqat. Dalam bidang pendidikan Islam,
PAS Pengkalan Chepa mampu menubuhkan 14 buah Pusat Asuhan Tunas Islam
(PASTI) dengan jumlah pelajar seramai 1,086 orang dan dibantu oleh 41
orang guru (Hasmi Ab. Rahman,2000: 5).
Rumusan umum di atas telah dibuktikan benar oleh satu kajian yang
dibuat untuk mengetahui faktor-faktor yang menyebabkan PAS
mendominasi parlimen Pengkalan Chepa. Kajian yang dilakukan oleh
Hasmi Ab.Rahman (2000) ke atas 50 orang responden (25 lelaki dan 25
wanita) berumur antara 21 hingga 51 tahun ka atas, memperlihatkan
beberapa data yang menarik.
Dalam konteks penyertaan politik 72 % responden yang ditemubual
terlibat dalam politik dan 88% responden memilih PAS. Dari segi
motivasi serta dorongan dalam menyertai politik terdapat 84%
responden lelaki
mengatakan mereka menyertai politik adalah atas kesedaran dan
kerelaan sendiri berbanding 12% adalah disebabkan dorongan dari kawan-
kawan dan 4% dari dorongan ibubapa.
Penemuan ini adalah sesuatu yang penting dan ia berkaitan dengan
kefahaman Islam yang syumul yang telah melahirkan budaya self-
determining dikalangan pengundi sungguhpun pihak lawan melihat ini
sebagai sikap yang dilabel sebagai `taasub'. Atas komitmen inilah
80% responden lelaki dan 72% responden wanita yang dikaji mengatakan
bahawa mereka tidak pernah bertukar parti dan senantiasa istiqamah
dengan perjuangan PAS.
Apa yang juga menarik dari kajian di atas ialah persepsi responden ke
atas soalan yang mengatakan menyertai politik pembangkang adalah
merupakan satu ancaman kepada mereka seperti menjejaskan kerjaya
mereka dan sebagainya. Dalam hal ini 68% dari responden lelaki dan
52% responden wanita tidak bersetuju dan mereka berhujah adalah
menjadi hak asasi mereka untuk memilih apa-apa parti yang mereka suka
di bawah sistem demokrasi. Apa yang menarik dalam konteks ini ialah
60% responden lelaki dan 68% responden wanita bekerja di sektor
kerajaan.
Dalam konteks kepimpinan sebahagian besar responden (76%) mengatakan
kewujudan pemimpin yang dinamis, mesra rakyat, mempunyai
latarbelakang agama yang mantap dan tidak berlaku perebutan jawatan
(penyakit yang senantiasa menghantui UMNO) adalah juga faktor penting
yang memperkukuhkan kedudukan PAS di parlimen Pengkalan Chepa.
Pilihan raya Umum 2004 dan Peranan Pengundi Muda: Beberapa Tren dan
Petunjuk Berdasarkan Pengalaman Parlimen Pengkalan Chepa
Di peringkat yang lebih umum berdasarkan data bagi PRU 2004, parlimen
Pengkalan Chepa (P.20) menduduki tangga teratas di kalangan kerusi
parlimen yang dimenangi oleh PAS. Parlimen Pengkalan Chepa
memperolehi 20,621 undi daripada keseluruhan pengundi yang berdaftar
yang berjumlah 44,844 orang. Ini bermakna PAS memenangi sebanyak
58.88% daripada keseluruhan undi. Ini diikuti oleh parlimen Kubang
Kerian apabila PAS memperolehi 57.56% undi. Seterusnya diikuti oleh
Pasir Putih (53.79%), Tumpat (51.68%) dan Rantau Panjang (51.25%).
Disebabkan oleh masalah teknikal dan politik `sorong papan tarik
papan', PAS terpaksa berpisah dengan Pasir Putih. Berdasarkan
statistik yang ada parlimen Pasir Puteh sepatutnya dimiliki oleh PAS
dengan margin kemenangan yang agak selesa. Ini bermakna pada PRU
2008 yang akan datang, sekiranya calon PAS boleh diterima oleh semua
pihak (mungkin perlu kepada calon `payun terjun' dari luar yang sudah
biasa dengan PAS), tidak ada sebab kenapa parlimen Pasir Puteh tidak
boleh dikembalikan semula kepada PAS.
Berdasarkan statistik yang ada sungguh pun peratusan yang mengundi di
parlimen Pengkalan Chepa adalah tinggi (80.58%), dari satu segi ia
tidak membayangkan wujudnya fenomena `pengundi hantu'. Di parlimen
Pengkalan Chepa tidak berlaku ketidakselarasan ( tidak tally) kerana
apabila dicampur mereka yang keluar mengundi dengan mereka yang tidak
keluar mengundi dan undi rosak ianya sama (tally) dengan jumlah
keseluruhan pemilih iaitu seramai 44,844. Dalam konteks ini, dalam
kes parlimen Bachok berlaku percanggahan iaitu tidak tally dan
sekaligus dapat dirumuskan bahawa besar kemungkinan ada
elemen `pengundi hantu'. Dalam kes parlimen Pengkalan Chepa strategi
pertama yang dapat dirumuskan ialah: mempertahankan kemenangan yang
sedia ada. Seterusnya bagi menjamin kemenangan yang lebih selesa,
mesti ada usaha-usaha untuk mengenalpasti pengundi yang tidak keluar
mengundi ( mereka mungkin pengundi atas pagar, atau undi protes sama
ada terhadap PAS atau UMNO/BN) dan pastikan paling tidak separuh dari
undi ini yang berjumlah 7891 orang mengundi PAS pada PRU 2008 yang
akan datang.
Peranan pengundi muda adalah sesuatu yang menarik dan kritikal bagi
kemenangan PAS bukan sahaja di parlimen Pengkalan Chepa tetapi juga
di parlimen dan DUN lain di Kelantan. Pilihan raya Umum 2004
memperlihatkan kepada kita betapa pengundi muda adalah dari satu
segi merupakan undi penentu yang memberi kemenangan atau kekalahan
kepada parti yang bertanding.
Sungguhpun di peringkat nasional, dengan penubuhan Puteri UMNO dan
sekarang Putera, golongan muda yang terbangkit idealisme politik
mereka hasil dari gerakan reformasi yang dicetuskan oleh peristiwa
pemecatan Dato' Seri Anwar Ibrahim, telah mula mengalih selera kepada
UMNO/BN, pengalaman Pengkalan Chepa memperlihatkan bahawa pengundi
muda, secara majoritinya, masih bersama PAS.
Ini mungkin disebabkan idealisme perjuangan yang terbangkit mempunyai
daya tahan yang lebih tinggi berdepan dengan asakan materialsme
berbanding pengundi tua. Atas hakikat ini strategi kedua ialah
dengan terus mendampingi dan meningkatkan hubungan dengan pengundi
muda dengan melibatkan mereka dengan program-program anjuran PAS.
Program-program yang berbentuk kemasyarakatan perlu diberi keutamaan
dan bukan program yang khusus bersifat politik.
Secara lebih terperinci, sokongan pengundi muda dalam parlimen
Pengkalan Chepa berdasarkan pecahan mengikut DUN pada PRU 2004 adalah
seperti Jadual berikut:
Nama Dewan Undangan Negeri
Kijang
Cempaka
Panchor
Undi Muda Secara Keseluruhan
Kijang-6898
Cempaka-6245
Panchor-7137
Yang Mengundi PAS
Kijang-64.93%
Cempaka-71.67%
Panchor-63.92%
Berdasarkan Jadual di atas, program-program yang dirancang untuk
pengundi muda adalah bertujuan untuk mengekalkan sokongan yang
diberikan kepada PAS pada PRU 2004 yang lalu dan menambahkan sokongan
baru. Sokongan baru datangnya dari mereka yang tidak keluar mengundi
pada PRU 2004 yang lalu yang jumlahnya agak besar iaitu 1645
(Kijang), 1418 (Cempaka) dan 1865 (Panchor). Satu keadah perlu
dikemukakan bagi mengenal pasti pengundi ini dan memikirkan program
yang sesuai untuk menarik sokongan mereka.
Satu kaedah yang boleh dicadangkan di sini ialah kaedah survey di
mana soalan-soalan yang relevan boleh ditanya dan darinya strategi
dan program dapat diatur dan seterusnya dilaksanakan.
Peripentingnya undi pengundi muda dalam PRU 2004 yang lalu dan untuk
PRU 2008 yang akan datang dapat juga dilihat, secara bandingan,
peranan mereka diluar kawasan Pengkalan Chepa. Kawasan DUN yang
dimenangi oleh PAS seperti Limbongan (N.30), Pulai Chondong (N. 33),
dan Temangan (N.34) memperlihatkan kepada kita bahawa jumlah pengundi
muda mewakili separuh dari keseluruhan undi. Sebagai contoh, DUN
Limbongan mempunyai 8,039 pengundi muda dari keseluruhan undi yang
berjumlah 17,251.
Apa yang lebih menarik ialah bagi DUN yang dimenangi oleh BN jumlah
pengundi muda adalah hanya satu pertiga (1/3) dari jumlah keseluruhan
pengundi dan ada sesetengah tempat jumlahnya hanya satu perempat
(1/4) atau kurang dari itu. Sebagai contoh, kawasan DUN Bukit Bunga
(N.36) jumlah pengundi muda adalah seramai 4,849 berbanding jumlah
keseluruhan pemilih seramai12,666 orang. Di kawasan DUN di Selatan
Kelantan, pengundi muda tidak begitu ketara. Sebagai contoh DUN
Paloh (N.44) yang dimenangi oleh BN hanya mempunyai 2,885 pengundi
muda berbanding dengan keseluruhan pengundi iaitu 9,092.
Kawasan DUN Semerak (N. 31) dalam parlimen Pasir Puteh mempunyai
keunikannya yang tersendiri. Kemengan BN melalui calonnya Kamaruddin
Mohd Noor disebabkan oleh sokongan pengundi muda yang padu kepadanya.
Dalam DUN semerak, pengundi muda juga merupakan pengundi yang agak
ramai iaitu 5,938 berbanding jumlah keseluruhan pengundi seramai
13,993 orang.
Berdasarkan logik politik sebagaimana yang berlaku kepada DUN
Limbongan di mana peratusan pengundi muda hampir sama dengan DUN
Semerak iaitu sekitar 50 peratus, sepatutnya DUN Semerak juga
dimenangi oleh PAS. Kenapa ini tidak berlaku? Jawapan kepada soalan
ini ialah kerana hubungan Kamaruddin Mohd Noor dengan golongan muda
adalah amat rapat dan mesra. Di kalangan pemuda beliau dikenali
sebagai Abang Din. Faktor lain ialah beliau dilihat sebagai mempunyai
latarbelakang agama yang kuat kerana keterlibatan beliau dengan ABIM
dan WAMY satu ketika dahulu.
Perangkaan terkini yang dikeluarkan oleh Jabatan Perangkaan Negeri
Kelantan 2004 memperkukuhkan hujah kita bahawa peranan pengundi muda
adalah penting dalam mencorak masa depan politik Kelantan. Bagi
daerah Kota Bharu secara keseluruhan dan parlimen Pengkalan Chepa
adalah sebahagian dari daerah Kota Bharu, terdapat 156,937 orang
belia (yang berumur antara 15-39 tahun) dan ini merupakan 35.2% dari
keseluruhan penduduk daerah Kota Bharu. Daripada keseluruhan 156,937
kumpulan belia ini, belia dan beliawanis Melayu di dalam kategori
umur 15-19 adalah yang paling ramai iaitu sebanyak 51,662 orang
daripada jumlah keseluruhan belia Melayu seramai 54,463. Kategori
kedua paling ramai ialah pada peringkat umur 20-24 iaitu seramai
29,226 orang. Apa yang perlu diberi perhatian adalah kepada kategori
pertama yang berumur antara 15-19 yang begitu ramai dan mereka akan
mengundi untuk pertama kali pada pilihan raya umum 2008 nanti.
Apakah kategori pengundi baru dari kalangan belia ini di peringkat
parlimen Pengkalan Chepa terus bersama PAS?. Kajian terkini oleh
Mohd Zaki bin Ismail (2005) masih memberi gambaran yang positif
kepada pendokong PAS. Daripada 100 responden yang dikaji, 86 orang
(atau 86%) pemuda masih menerima pimpinan ulama sebagai bentuk
pimpinan yang relevan dan baik (Mohd Zaki Ismail, 2005: 112). Begitu
juga dengan faktor gaya kepimpinan dan personaliti YAB Tok Guru masih
diterima baik oleh
83% responden.
Responden juga menerima baik dasar-dasar Islamisasi yang dikemukakan
oleh Kerajaan Kelantan apabila sebanyak 96% daripada responden
menyetujuinya. Pemimpin yang mesra rakyat juga mendapat sanjungan
yang positif dari para responden apabila 83% daripada responden
melihatnya sebagai sesuatu yang penting yang perlu ada pada sesaorang
pemimpin.
Sokongan belia terhadap PAS di parlimen Pengkalan Chepa adalah sama
rata di antara belia lelaki dengan belia wanita apabila 41 orang dari
61 belia lelaki yang ditanya menyatakan bahawa mereka cenderung untuk
menyokong PAS. Secara bandingan, 21 orang belia wanita daripada 39
orang yang ditemubual menyatakan perkara yang sama (Mohd Zaki
Ismail,2005: 131). Walaubagaimana pun dalam konteks kategori umur,
PAS perlu memberi perhatian kepada kategori umur 18-22 tahun apabila
hanya 7 daripada 19 responden yang disolaselidik bersetuju untuk
menyokong PAS berbandingkan kategori umur 23-27 tahun dimana 16
responden daripada 25 orang yang ditemubual menyatakan pendirian
mereka untuk menyokong PAS. Kategori-kategori umur lain seterusnya
nampaknya lebih memihak kepada PAS.
Beralih kepada angkubah hubungan antara taraf pendidikan dengan
kecenderungan kepada PAS di parlimen Pengkalan Chepa nampaknya juga
lebih memihak kepada PAS apabila 17 orang responden (daripada
keseluruhan 34) yang memiliki ijazah atau diploma menyokong PAS; 36
daripada keseluruhan 54 responden di peringkat sekolah menengah
bersama PAS; 5 daripada keseluruhan 8 orang responden dari sekolah
rendah menyokong PAS; dan akhirnya 4 daripada 4 respondon dari
sekolah agama menyokong PAS (Mohd Zaki Ismail,2005: 135).
Begitu juga dengan angkubah hubungan antara pekerjaan dengan sokongan
terhadap PAS nampaknya juga positif kepada PAS. Sebagai contoh ,
terdapat 34 responden yang bekerja dengan kerajaan dan daripada
jumlah ini 23 darinya menyokong PAS berbanding dengan 3 responden
yang tidak menyokong dan 8 orang responden tidak pasti. Mereka yang
bekerja sendiri dan suri rumah adalah dua kategori pekerjaan di mana
pekerja-pekerja ini secara kental menyokong PAS. Sebagai contoh, 17
responden daripada keseluruhan 22 yang bekerja sendiri menyokong PAS;
begitu juga 5 daripada 7 suri rumah yang disoalselidik menyatakan
sokongan mereka terhadap PAS. Apa yang menarik ialah bagi kategori
kakitangan swasta di mana sokongan mereka agak sederhana di mana
hanya 6 orang yang menyokong PAS daripada 15 orang yang disoalselidik
(Mohd Zaki Ismail,2005: 137).
Mungkin angkubah yang perlu diberi perhatian oleh pendokong dan
petugas PAS ialah angkubah pengaruh keluarga dan kaitannya dengan
sokongan terhadap PAS. Daripada 100 orang responden yang dikaji
hanya 46% yang mengatakan bahawa pengaruh keluarga adalah penting
yang mendorong mereka untuk menyokong PAS. Selebihnya 39% mengatakan
ia tidak memain peranan dan 15% selebihnya berpendirian tidak pasti.
Aspek tarbiah dalaman ini tidak boleh dipandang enteng oleh ahli
PAS. Perkara-perkara seperti membawa anak bersama dalam program PAS
dan ke surau dan mesjid untuk sembahyang berjamaah dan mengikuti
kuliah agama merupakan proses sosialisasi politik yang penting bagi
menjamin sokongan yang berterusan dari generasi ke generasi. Maka
tidak timbullah isu di mana ada isteri dan anak pemimpin PAS yang
bersama UMNO!
Angkubah pengaruh keluarga besar kemungkinan mempunyai kaitan dengan
angkubah kesetiaan kepada parti (PAS) di kalangan belia di parlimen
Pengkalan Chepa. Kajian yang sama memperlihatkan kepada kita bahawa
hanya 44 orang atau 44% belia yang ditemubual menyatakan bahawa
mereka setia dengan PAS berbanding dengan 31% tidak setia dan 25%
tidak pasti.
Kesetiaan kepada parti (party loyalty) adalah faktor yang penting
dalam pilihanraya yang mengatasi faktor personaliti calon dan
kekuatan satu-satu parti politik amat bergantung kepada kesetiaan
pengikutnya. Kesetiaan kepada parti pada kebiasaannya datang
bersamanya keikhlasan perjuangan bagi menegakkan matlamat perjuangan
parti. Ia juga berkaitan dengan idealisme perjuangan politik melalui
parti yang didokong dan faktor ini sepatutnya mendasari perjuangan
golongan belia.
Kesimpulan
Masa depan PAS Kelantan amat bergantung kepada keupayaan pimpinan dan
ahli parti mengekal dan memperluas faktor-faktor yang disenaraikan
sebagai kekuatan dan `menterbalikan' atau paling tidak meminimakan
faktor-faktor yang dikategorikan sebagai kelemahan. Rasa `sedap
duduk' (complacency) dapat diubah dengan satu proses pentarbiyahan
yang serius yang menekankan antara lain bahawa hakikat kejadian
manusia adalah semata-mata untuk mengabdikan diri kepada Allah;
menjadi kuli Allah. Nabi Muhammad (s.a.w) sebagai insan yang paling
istimewa pada pandangan Allah masih diberi label sebagai `budak
suruhan Allah'; inikan kita manusia biasa.
Sebagai kuli Allah, kita mesti ikut semua perintah Allah dan ikut
perintah Allah bererti melaksanakan seluruh peraturan (syariat)
Allah. Dalam konteks Malaysia ini bermakna perlu memenangi dua
pertiga kerusi di parlimen bagi membolehkan syariat Allah
dilaksanakan
Bagi memperkukuhkan PAS Kelantan, banyak yang boleh dipelajari dari
pengalaman PAS Pengkalan Chepa. Dalam kajian yang pertama yang
dikemukakan dalam makalah ini, yang dibuat dalam tahun 2000
memperlihatkan kepada kita faktor-faktor yang menyumbang kepada
kekuatan PAS Pengkalan Chepa adalah antaranya faktor penggarapan
proses tarbiyah yang berkesan oleh kepimpinan PAS kawasan. Apa yang
terhasil dari proses tarbiyah yang mantap ini ialah pemahaman kepada
ilmu Islam yang syumul oleh anggota masyarakat dan ini membuahkan
ketaatan kepada parti yang kental kerana mereka yakin parti yang
mereka dokong mempunyai hasrat untuk merealisai Islam secara syumul.
Kajian yang dilakukan dalam tahun 2005, secara bandingannya,
memperlihatkan kepada kita bahawa faktor ketaatan kepada perjuangan
parti (party loyalty) telah mula luntur, paling tidak di kalangan
belia yang
akan menjadi kategori pengundi yang penting di kemudian hari. Perlu
dicari kaedah yang berkesan bagaimana golongan belia dapat didedahkan
dengan pandangan Islam yang syumul, secara yang menarik, bagi
menggerakkan semula idealisme perjuangan golongan belia dan sekaligus
mendokong perjuangan PAS. Dari dua kajian yang dikemukakan,
pendekatan parti terhadap pengundi terutamanya pengundi muda perlu
juga berubah.
Sebelum pilihan raya umum 2004 pendekatan yang telah diguna mungkin
bersifat `ore muda kena jadi ore tua'; tetapi selepas pilihanraya
umum 2004 pendekatan mungkin perlu diubah kepada `ore tua kena jadi
ore muda'. Rasulullah(saw) dalam kehidupan Baginda mempunyai
keanjalan ini. Pendekatan Baginda kepada kanak-kanak berbeza dengan
pendekatan Baginda terhadap orang dewasa. Baginda menggunakan
perkataan yang juga berbeza. Ini tidak menjadikan Baginda seorang
kanak-kanak. Perlu ditekankan disini baahawa yang berbeza ialah
pendekatan bukan intipati atau dasar parti dan pendekatan baru ini
tidak akan menjerumuskan parti kepada kaedah Machiavellian
iaitu `matlamat menghalalkan cara'.
Kepimpinan PAS Pengkalan Chepa mempunyai potensi yang besar bagi
menggarap pendekatan baru yang dimaksudkan. Semua ramuan sudah
tersedia, cuma ramuan lama perlu menggunakan resipi baru dan ini akan
meghasilkan masakan dan kueh mueh yang baru yang lebih sedap dan
lebih berkhasiat.
Antara resipi baru yang telah ditempatkan secara strategik oleh
pimpinan PAS negeri ialah kehadiran YB Husam Musa dan YB Nik Amar Nik
Abdullah yang sudah semestinya mampu memberi tenaga baru kepada PAS
bagi memenangkan perjuangannya untuk menegakkan agama Allah yang
adil dan cantik ini bukan sahaja di Kelantan malah di seluruh
Malaysia. InsyaAllah.
Rujukan
Hasmi Ab. Rahman. 2000. Dominasi PAS Di Parlimen Pengkalan Chepa,1959-
1999: Suatu Tinjauan. Kertas Projek. Jabatan Sains Politik, UKM,
Bangi.
Ibrahim Suffian. 2004. Negotiating the Uneven Electoral Landscape: A
Superficial Examination of PAS and Its Performance in the 2004
GeneralElections. Kertas kerja yang dibentangkan di seminar The 4th
International
Malaysian Studies Conference (MSC4),3-5 Ogos, UKM, Bangi.
Jabatan Perangkaan Negeri Kelantan.2004. Laporan Penduduk Negeri
Kelantan.
Kessler, Clive. S. 1974. Muslim Identity and Political Behavior in
Kelantan Dlm.William R. Roff (pnyt.) Kelantan: religion, society and
politics in a Malay State. Kuala Lumpur: Oxford University Press.
Mansor Mohd Noor. 2004. Patterns of Voting Behavior in the Malaysian
General Election of 2004: Locating the Sociological Determinants of
Ethnicity, Religion and Development. Kertas kerja yang dibentang di
seminar The 4th International Malaysian Studies Conference (MSC4), 3-
5 Ogos, UKM, Bangi.
Mohd Zaki bin Ismail. 2005.Kepimpinan Nik Aziz Dalam Mempengaruhi
Kecenderungan Politik Belia: Kajian Di Parlimen Pengkalan Chepa.
LatihanIlmiah, Program Sains Politik, UKM, Bangi.
Mohd Amin Yaakub. 1999. Sejarah PAS Kelantan.
Wan Nik Wan Yussof.2005. Materialisme Menggugat. Kota Bharu: PASD
Yang Razali Kassim. 2004. ENTER THE BADAWI ERA: Implications of
Malaysia's General Election 2004. IDSS COMMENTARIES (10/2004).
Zaheruddin Othman. 2004. Reaksi Akar Umbi Kepada Keputusan Pilihan
raya Umum 2004: Kajian Di Kedah, Kelantan dan Terengganu. Kertas
kerja yangDibentangkan di seminar The 4th International Malaysian
Studies Conference (MSC4), 3-5 Ogos, UKM, Bangi.//Hrkh
Yahoo! Groups Links
<*> To visit your group on the web, go to:
http://groups.yahoo.com/group/perakan/
<*> Your email settings:
Individual Email | Traditional
<*> To change settings online go to:
http://groups.yahoo.com/group/perakan/join
(Yahoo! ID required)
<*> To change settings via email:
mailto:[EMAIL PROTECTED]
mailto:[EMAIL PROTECTED]
<*> To unsubscribe from this group, send an email to:
[EMAIL PROTECTED]
<*> Your use of Yahoo! Groups is subject to:
http://docs.yahoo.com/info/terms/
