|
INTERVJU - Mitropolit bitoljsko-prespanski i australijsko-novozelandski Petar Nisam izdajnik i srboman Komunisti�ka partija u�estvovala je u stvaranju konflikata i mr�nje izme�u srpskog i makedonskog naroda Ana Krsti� Dimitrijevska | |
|
Mo�ete li nam re�i ne�to o Va�em vi�enju istorijata Ohridske arhiepiskopije i pitanja nezavisnosti Makedonske pravoslavne crkve? Ohridska arhiepiskopija poti�e jo� od vremena Svetog Klimenta, koji je zapravo prvi episkop slovenske crkve. U vreme cara Samuila ona se podigla na rang patrijar�ije, da bi u vreme vizantijskog cara Vasilija Makedonca bila vra�ena u rang arhiepiskopije. U vreme cara Du�ana episkop Ohridske arhiepiskopije Nikola u�estvovao je zajedno sa trnovskim patrijarhom u podizanju srpske crkve na stepen patrijar�ije. Godinu dana posle ukidanja Srpske patrijar�ije 1766. godine, ukinuta je i Ohridska arhiepiskopija, a na upra�njena mesta dolaze gr�ki episkopi. Ohridsku arhiepiskopiju makedonski narod do�ivljava kao svoju i ona je opevana i u narodnim pesmama. Deset godina posle ukidanja, sve�tenstvo i narod poku�ali su da je obnove. Iako se nije uspelo u tome, crkvene aktivnosti su i dalje trajale, kao i oslobodila�ke ideje i ustanci protiv Turaka. Kad se nije uspelo u ustancima, poznati mitropolit skopski Teodosije Golubanov, od 1890. do 1895. godine, pravi velike poku�aje za obnovu Arhiepiskopije koji se zavr�avaju neuspehom. Bugarski politi�ki faktori i ljudi koji su hteli da se �ire na makedonskom etni�kom prostoru videli su u mitropolitu Teodosiju opasnost za �irenje bugarske egzarhije i bugarske propagande u Makedoniji. Tako je ovo pitanje ostalo kao pusta �elja na�eg naroda i ono se ponovo pokre�e za vreme balkanskih ratova. Po stvaranju Republike Makedonije i njenom ulasku u tada�nju FNRJ, posle zasedanja ASNOM-a u Prohoru P�injskom 1945. godine, na Prvom crkveno-narodnom saboru koji je odr�an u Oficirskom domu u Skoplju, doneta je odluka o obnovi Ohridske arhiepiskopije kao autokefalne crkve. Na skupu je bilo oko 300 delegata, sve�tenika i verskih lica. Kasnije, 1958. godine, posle du�ih razgovora i pregovora sa Sinodom i patrijarhom Srpske pravoslavne crkve, ne nalaze�i kona�no razumevanje oko statusa i obnove, sazvan je Drugi crkveno-narodni sabor u Ohridu. Tada je obnovljena Ohridska arhiepiskopija pod imenom Makedonska pravoslavna crkva. Godinu dana kasnije, odr�an je Sabor arhijereja SPC na kome je konstatovano da je u eparhijama u Republici Makedoniji progla�ena nezavisnost crkve koja �e se rukovoditi prema svom ustavu i da Ustav SPC-a vi�e ne va�i za arhijereje MPC, a zatim je u Ohridu 1967. godine progla�ena nezavisnost MPC. Taj �in je dao povod Srpskoj pravoslavnoj crkvi da donese odluku kojom crkvu u Makedoniji progla�ava raskolni�kom, obavestiv�i o tom sve pravoslavne crkve. Na�a komunikacija biva od tada ote�ana, a Carigradska patrijar�ija zastupa stav da mi to pitanje treba da re�imo u dogovoru sa Srpskom pravoslavnom crkvom. Kakav je bio odnos komunista prema crkvi? Republike sa pravoslavnim stanovni�tvom bile su u mnogo te�em polo�aju nego republike sa rimokatoli�kim stanovni�tvom, tako da smo do�iveli velika stradanja i maltretiranja. Posebno su bila velika me�anja u unutra�nje stvari crkve. To je u velikoj meri i pomoglo i odmoglo na�oj crkvi. Zahvaljuju�i nekim ljudima u na�oj dr�avi, koji su imali razumevanja na crkvu, ona je opstala. Uticaj je posebno bio negativan u godinama pred raspad komunisti�kog sistema, kada je ponovo do�lo do me�anja dr�ave u crkvene stvari. Li�no sam to iskusio na svojoj ko�i, uz pretnje �ak i fizi�kom likvidacijom. Da li je Makedonska crkva kanonski utemeljena? Mi se kao sve�tenici Makedonske pravoslavne crkve smatramo naslednicima obnovljene Ohridske arhiepiskopije. To je kanonska crkva koja ima svoje korene negde s kraja devetog i po�etka desetog veka. Da je na�a pravoslavna crkva kanonska govori i to �to je ona u�estvovala na izvesnim crkvenim saborima u Carigradu, i u vremenu vladavine Carigradske patrijar�ije i u periodu Vizantije i u postvizantijskom periodu. Ohridska arhiepiskopija je za vreme turske vladavine imala periode u kojima je odigrala i zna�ajnu ulogu u tome da ne do�e do unija�enja ovih balkanskih prostora. Naro�ito kada je po�ela akcija za unija�enje pravoslavnih Grka, Srba i Makedonaca. Ohridska arhiepiskopija je imala �iroku jurisdikciju skoro na celom Balkanu. Formiranjem dr�ava nastalih posle povla�enja Turaka, ona je bila podeljena na novoformirane crkve, prvo kao autonomne, koje su dr�ale prostore i uticaj Bugarske na Makedoniju kao i u vremenu kada Bugarska napu�ta Makedoniju. Ohridska arhiepiskopija je tada podeljena na tri-�etiri dela: jedan je pripao Grcima, drugi Bugarima, a tre�i srpskoj kraljevini. To se i dalje produ�ava posle Prvog svetskog rata. Ve� sam govorio o tome �ta se de�avalo posle Drugog svetskog rata, formiranjem Republike Makedonije. Raspadom Jugoslavije, kada je osnovana nezavisna dr�ava Republika Makedonija, i crkva u Makedoniji smatrala je da treba da ima nezavisni status. Mo�ete li da nam ka�ete, iz Va�eg iskustva i saznanja, da li postoji kontinuitet u Makedonskoj pravoslavnoj crkvi? Svakako da postoji. Mo�da je ne�to ranije Srpska pravoslavna crkva obnovljena. Obe su ukinute jedna za drugom: 1766. Srpska pravoslavna crkva, a 1767. Ohridska arhiepiskopija. Zna se da je Srpska pravoslavna crkva sa osnivanjem Srpskog kne�evstva 1831. godine dobila svoju autonomiju. Kako bi po Va�em mi�ljenju trebalo da izgledaju odnosi Srpske pravoslavne crkve i Makedonske pravoslavne crkve? �ta bi Srpska pravoslavna crkva trebalo da uradi da bi se odnosi kona�no stabilizovali? Mislim da je postojao jedan dug period kada je bilo mnogo razli�itih stavova i mi�ljenja, pa i me�usobnih napada. To je period komunizma i ja sam duboko ube�en da je komunisti�ka partija u�estvovala u stvaranju tih konflikata i pravljenju jaza i mr�nje izme�u srpskog i makedonskog naroda, a time i u razbijanju pravoslavlja na ovim prostorima. Posle pregovora u Ni�u, Vas je ve�ina medija u Makedoniji proglasila za izdajnika. Kako Vi do�ivljavate te izjave? Ne ose�am se kao izdajnik zato �to, pre svega, zastupam interese jedinstva crkve, a to je bitno za na�u svetu crkvu u jedinstvu sa svim ostalim pravoslavnim crkvama. Ja sam Makedonac i pored svih epiteta koji su mi do sada dati da sam izdajnik, srboman i drugo. To neka slu�i na �ast onima koji me tako zovu. Mi kao crkva treba da se oslobodimo od dosada�nje izolacije pravoslavnog sveta. To treba posti�i razumevanjem sa Srpskom pravoslavnom crkvom koja nam je, i pored svih nerazumevanja koja smo imali, davala pomo� u episkopima i mogu�nost da se �kolujemo u Srbiji, na srpskim fakultetima, sve do formiranja na�ih vaspitnih institucija. Na�a dva naroda su najbli�a, po veri i po obi�ajima, pa i po krvi, u ve�oj meri nego sa Bugarima i Grcima. Sa Srbima imamo i zajedni�ke neprijatelje, a to su sekte koje na ovim prostorima raspar�avaju na�e stado, pravoslavno stado. Posebno nam preti i masovna islamizacija. Mislim da Srpska pravoslavna crkva treba da razume nas u Makedoniji i da sa dobrom voljom pogleda na nas, te da se zalo�i kod drugih pravoslavnih crkava da se re�i na�e pitanje. (Preuzeto iz mese�nika Glas juga, jedinog lista na srpskom jeziku ju�no od Kosovske Mitrovice) | |
Title: Message
http://www.reportermagazin.com/look/reporter/articlereporter.tpl?IdLanguage=4&IdPublication=1&NrIssue=220&NrSection=9&NrArticle=287
