|
by 
Datum: 24 septembar 2002
Upozorenje:Ukoliko
ste ovu poruku dobili gre�kom ili vi�e ne �elite da dobijate nove informacije i
tekstove sa ARTEL GEOPOLITIKA pritisnite [EMAIL PROTECTED] i u rubrici
"subject" napi�ite "unsubscribe".
Dr Slavenko Terzi�: Albansko etni�ko �i��enje Stare Srbije
BEOGRADSKI FORUM ZA SVET RAVNOPRAVNIH
OKRUGLI STO:
MEDJUNARODNI TERORIZAM-
22. januar
2002.
Svetsko javno mnjenje, ne samo stru�no, nego i ono naj�ire,
suo�ava se poslednjih godina i danas sa nedopustivim i gotovo neverovatnim
iskrivljivanjem istorijske istine o Srbima i Kosovu i Metohiji kao sredi�tu
wihove civilizacije. Ima dosta primera pristrasnih interpretacija pojedinih
zbivanja u balkanskoj i evropskoj istoriji, ali gotovo da nema primera tako
nemoralnog manipulisanja istorijskim �injenicama. Nisu Albanci na Kosovu nikada
bili niti su danas �rtve etni�kog �i��ewa od strane Srba, ve� su, na �alost,
Srbi �rtve masovnog etni�kog �i��enja koje su sproveli Albanci u 19. veku
(naro�ito u periodu 1878-1912) pod okriqem turske vlasti, u vreme Drugog
svetskog rata, uz blagonaklonu podr�ku komunisti�kog re�ima Titove Jugoslavije.
Istorija Jugoisti�ne Evrope je vrlo slo�ena, i nikakvim ciljem, pa makar to
bio i "novi svetski poredak" ne mo�e se opravdati o�igledno pojednostavljivanje
i manipulisanje. Najslikovitiji primer te manipulacije jeste nedavno objavljena
knjiga Noela Malkolma "Kosovo. Kratka istorija"1. Osmanska osvajanja u drugoj
polovini 15. veka presekla su visoke civilizacijske tekovine balkanskih
hri��anskih naroda. Takvu sudbinu do�ivelo je i srpsko dru�tvo srednjega veka:
uni�tena je njegova politi�ka, dru�tvena i kulturna elita, razoreni su mnogi
srednjovekovni gradovi, crkve i manastiri i drugi spomenici kulture. Kosovo i
Metohija su, kao �to je s pravom vi�e puta istakao biv�i ameri�ki dr�avni
sekretar Henri Kisind�er, najo�igledniji primer, na malom prostoru, sukoba ova
dva napred pomenuta civilizacijska i dru�tvena modela. Albanci u Albaniji su u
velikom procentu primili islam ali su od islamske civilizacije prihvatili gotovo
jedino duh militantnog i radikalnog islama, koji sobom nosi potrebu za
osvajanjem tudjih teritorija, ali bez posebnih duhovnih i kulturnih sadr�aja.
Srbi, ali i drugi hri��anski narodi na Balkanu, davali su sna�nu podr�ku
naporima hri��anske Evrope da potisne Osmansko Carstvo iz Centralne Evrope
(naro�ito od kraja 17. veka). Pod okriljem turske vlasti Albanci iz Albanije su
nakon poraza hri��anske koalicije u sukobu s Turskom, i povla�enja evropskih
snaga iz ju�nih delova dana�nje Srbije, po�eli da naseljavaju Srbiju, u prvom
redu oblasti Metohije, a kasnije i Kosova.
Engleskinja Meri Edit Daram,
pisac knjige Kroz srpske zemlje borave�i 1903. godine u Metohiji-Pe�i i
De�anima, zabele�ila je: "Pri�a o Staroj Srbiji je jadan neprekidan bol. Patnja
hri��anskih naroda na Balkanu nije ni�ta novo. Ona je po�ela sa dolaskom Turaka,
i traja�e sve dok su oni tu. Jo� daleke 1690. godine nepodno�ljiva sudbina Srba
Stare Srbije dovela je do seobe u Ugarsku ni�ta manje nego 37.000 zadruga
(porodi�nih grupa koje uklju�uje i stri�eve i njihovu decu). Albanci su se potom
ra�irili po ispra�njenim posedima i bilo im je dozvoljeno da ih otad zauvek
neka�njeno pusto�e"2. Od kraja 17. veka zapo�inje proces svakodnevnog
potiskivanja pravoslavnih Srba, kao hri��ana, od strane novoprido�lih Albanaca
(uglavnom muslimana3). Od tog vremena nastaje ona najbrutalnija faza destrukcije
monumentalnih srpskih duhovnih hramova (ru�enje Sv. Arhandjela kod Prizrena,
monumentalne zadu�bine srpskog cara Du�ana, pretvaranje poznate crkve Bogorodice
Ljevi�ke u d�amiju, 1756), spomenika kulture, pra�ena razli�itim oblicima
nasilja i zlo�ina. O tome svedo�e mnogobrojni istorijski izvori u vatikanskim i
be�kim arhivama, ali i arhivima drugih evropskih zemalja. Albanci koji sti�u iz
Albanije su isklju�ivo sto�ari i dolaze sa svojim brojnim stadima stoke,
zaposedaju�i plodna polja Metohije i Kosova. Oni nemaju svojih spomenika kulture
na ovom prostoru.
Pravoslavni Srbi, ukoliko ne be�e, da bi opstali na svojim
ognji�tima, dobrim delom primaju islam, a kasnije, u drugom ili tre�em kolenu, u
okolnostima islamskog albanskog okru�enja, gube postepeno srpski etni�ki
identitet. U nauci je taj fenomen poznat kao poarnau�ivanje, odnosno fenomen
arnauta�a. U pitanju su priocesi dugog trajanja koji se mogu razumeti samo ako
se razumeju op�te politi�ke, socijalne i duhovne prilike zaba�enih provincija
Osmanskog Carstva u 18. i 19. veku. Albanci su dugo bili u manjini u odnosu na
pravoslavne Srbe na Kosovu i Metohiji, ali su imali sna�nu podr�ku turskih
vlasti, u kojima su i sami u�estvovali zauzimaju�i vrlo visoka mesta u turskoj
administraciji.
Poznati britanski istori�ar Harold Temperlej (Harold William
Vazelle Temperley) je jasno istakao da su "islamizirani Srbi, poznati pod imenom
Arnauti, najogor�eniji su neprijatelji Srba" ("the Mussulmanised Serbs known as
Arnauts are the bitteres foes of the Serb"4). Temperlej je bio profesor na
Harvardu i u Kembrid�u, a 1921. je bio britanski predstavnik u odboru za
albanske granice.
Mnogi evropski pisci i putopisci bele�e proces postepenog
etni�kog �i��enja Srba i Stare Srbije (Jozef Miler, Aleksandar F. Giljferding,
Viktor Berar, Ivan S. Jastrebov, Gaston Gravje i drugi). Arhimandrit srpskog
manastira De�ana u Metohiji, Had�i Serafim Risti}, obratio se �albom turskom
sultanu Abdulu Azisu, koju je kasnije �tampao kao posebnu knjigu "Pla� Stare
Srbije" (Zemun 1864), posvetiv�i je engleskom prezviteru Viljemu Dentonu. U toj
knjizi su vrlo dokumentovano izneti svi zlo�ini Albanaca nad Srbima u Metohiji i
na Kosovu. Etni�ko �i��enje Srba se naro�ito nastavilo nakon osnivanja Albanske
lige u Prizrenu 1878. godine, koja je nedvosmisleno istakla pretenzije na
stvaranje Velike Albanije. Ugledni evropski istori�ar Konstantin Jire�ek tvrdi
da je iz Stare Srbije u periodu od 1878. do 1912. godine iseljeno u centralne
oblasti dana�nje Srbije (tada�nja Kraljevina Srbija) oko 150.000 pravoslavnih
Srba5. Uprkos masovnom nasilmon potiskivanju Srba sa Kosova i Metohije, u tim
oblastima je, pre ravno sto godina, odnos Srba-pravoslavnih i muslimana, i
Albanaca-uglavnom muslimana, iznosio oko 50% : 50% (prema austro-ugarskim
vojno-obave�tajnim podacima iz 1899. godine odnos Srba-pravoslavnih, muslimana i
katolika prema Albancima-muslimanima i katolicima iznosio je 43,70% : 47,88%)6.
O tom procesu vrlo uverljivo govori i H.N. Brailsford, u knjizi "Macedonia",
napisanoj 1905. godine7 . On �ak ka�e da Albanci prema slovenskom svetu
"manifestuju polufeudalni terorizam"8. Krajem 19. i po�etkom 20. veka prodor
Albanaca u Staru Srbiju podr�avala je i Austro-Ugarska. Britanski istra�iva�
R.G: D. Lafan, izmedju ostalog bele�i: "Broj Albanaca se pove�avao u Staroj
Srbiji jer ih je podr�avala i ohrabrivala Austrija"9. Treba pogledati etni�ku
kartu Srbije koju je 1909. godine u Londonu objavio Alfered Sted, koja pokazuje
da je etni�kih Albanaca bilo vrlo malo na Kosovu i Metohiji, i da su to uglavnom
bili "albanizovani Srbi"10.
Pored mnogobrojnih ruskih, francuskih i drugih
izvora, o tom procesu svedo�i i engleska diplomatska gradja. Primera radi, ser
D�ord� Banam pi�e markizu Lensdaunu, 7. maja 1901, da je 40 srpskih porodica
bilo primorano da usled albanskog terora pobegne u Kraljevinu Srbiju11. Drugi
engleski diplomata, gospodin Jang, pisao je takodje markizu Lensdaunu 9.
septembra 1901. godine i slede�e: "Stara Srbija je jo� uvek nemirna oblast zbog
bezakonja, osvete i rasne mr�nje Albanaca"12. U istom izve�taju Jang dodaje da
se nastavljaju progoni srpskog stanovni�tva i da je 600 Albanaca uz pomo� 50
turskih vojnika "sveli na �etvrtinu selo od 60 doma�instava"13. Jangov izve�taj
iz decembra 1901. godine svedo�i da je od prole�a do decembra, 250 srpskih
porodica albanskim terorom proterano u Kraljevinu Srbiju 14.
Ovaj proces je
zaustavljen oslobodjenjem Stare Srbije i celog Balkanskog poluostrva od turske
vlasti, zajedni�kom akcijom balkanskih hri��ana 1912. godine. Ponovio se u jo�
brutalnijem vidu za avreme Drugog svetskog rata, za vreme nacisti�ko-fa�isti�ke
Velike Albanije, kada je najve�i deo Metohije i deo Kosova bio priklju�en toj
okupacionoj tvorevini. Pored oko 10.000 ubijenih Srba za vreme fa�isti�ke
okupacije na Kosovu i Metohiji, proterano je izmedju 80.000 i 100.000 Srba, dok
je pribli�no isti broj Albanaca iz Albanije u to vreme kolonizovan u ove srpske
oblasti15. O tim zlo�inima pi�e �ak i Herman Nojbaher, specijalni politi�ki
opunomo�enik Tre�eg Rajha za Jugoisto�nu Evropu od jeseni 1943. godine16. Pored
ostalog, on bele�i: "�iptari su po�urili da proteraju �to je mogu�e vi�e Srba iz
zemlje. Pri tome su lokalni silnici �esto od proterivanih, za dozvolu iseljenja,
uzimali dar u zlatu ... Kada se general Nedi� sa gorkim tu�bama obratio na mene,
preporu�io sam hitno arbana�koj vladi da se progonima u�ini kraj. Kada sam video
da je moja intervencija ostala bez uspeha zatra�io sam davanje ostavke na moju
misiju u Albaniji: ja �u morati nekom drugome prepustiti da Albaniju brani od
teritorijalne pohlepe Bugara. D�afer Deva koji u kosovskoj oblasti ima uticaja,
obe�ao mi je da �e intervenisati. On je to uradio sa uspehom. I pored toga,
posle 1941. godine u�injeno je mnogo nesre�e".
Nova komunisti�ka vlast,
umesto da povrati proterane Srbe na njihova imanja i u njihove ku�e, zabranila
je njihov povratak. Zavr�na faza etni�kog �i��enja Kosova i Metohije, obavljena
je pod komunisti�kom vla��u, a od strane politi�og rukovodstva autonomne
pokrajine Kosova i Metohije. Albanci su imali svu vlast u ovoj pokrajini, i
umesto da autonomiju iskoriste za unapredjenje multikulturnog i multietni�kog
ambijenta Kosova i Metohije, oni su nastojali da u potpunosti etni�ki o�iste ove
srpske oblasti od Srba. Na�a nauka, na �alost, iz oportunisti�kih razloga nije
se bavila ovom velikom dramom srpskog naroda u Staroj Srbiji. Tek bi trebalo
precizno utvrditi broj proteranih Srba iako treba biti svestan da ne postoje
uvek dovoljno precizni podaci za sve proterane. Proterivanje Srba zapo�elo je
odmah nakon 1945. godine istovremeno sa zabranom povratka prethodno proteranih
tokom Drugog svetskog rata. Najmasovnije razmere proterivanje je imalo u periodu
1966-1981. godine Prema podacima Blagoja K. Pavlovi�a u knjizi Albanizacija
Kosova i Metohije u ovom periodu se sa Kosova i Metohije iselilo preko 220.000
Srba (on navodi i Crnogoraca ali nema dileme da su i oni Srbi)17. Predrag
�ivan�evi� u knjizi Naseljavanje Kosova iz Albanije tvrdi da su "kompletnu
dr�avnu i politi�ku vlast na Kosmetu preko 40 godina dr�ali emigranti iz
Albanije i da se u ovu porkajinu naselilo iz Albanije 150.000 tzv. ratnih
kolonista"18. Najpotpunije i najsistematizovanije podatke o etni�kom �i��ewu
Srba sa Kosova i Metohije dao je jeromonah (danas episkop) Atanasije Jevti� u
knjizi Stradanja Srba na Kosovu i Metohiji od 1941. do 1990 19. On je izneo
hiljade primera sa ta�nim podacima mesta, datuma, imenima �rtava proteranih
Srba. Iako se proterivanje nije prekidalo 50-ih i 60-ih godina naro�ito je
masovno postalo posle 1968. godine. Primera radi, Jevti� navodi nepotpun
izve�taj paroha iz Podujeva �ivojina Trajkovi�a (od 8. juna 1969. godine) za
period od rata do 1968. godine. Prema ovom izve�taju iz sela oko Podujeva u tom
periodu iseljena su 663 srpska doma, a medju razlozima iseljavanja navedeni su:
350 fizi�kih napada Arbanasa na Srbe, 21 silovana Srpkinja, 430 kradja
pri�injenih Srbima i 2 ubijena Srbina 20. Najve�i broj podataka koji je izneo
jeromonah Jevti� poti�u iz Arhiva Svetog Sinoda Srpske pravoslavne crkve i
Arhiva Ra�ko-prizrenske eparhije. Tek predtoji detaljno istra�ivanje arhivske
gradje partijskih i dr�avnih organa u posleratnom periodu, organa bezbednosti,
vojnih arhiva kako bi se dala sveobuhvatna slika ove u Evropi ne�uvene drame
dela jednog naroda u svojoj mati�noj zemlji.
Izgleda paradoksalno, ali
savezni vrh biv�e jugoslovenske dr�ave nije ni�ta preduzeo da za�titi Srbe u toj
autonomnoj pokrajini. O celom tom procesu, s obzirom da je re� o novijem
vremenu, postoji obimna dokumentacija, u prvom redu arhivska, video i tonska
dokumentacija. Srbi, na �alost, nisu ni�ta preduzeli da objave tu ogromnu gradju
i predstave je evropskoj javnosti. Nasuprot svemu ovome, svetom danas bruji
tobo�nja istina da Srbi etni�ki �iste Kosovo i Metohiju, a ustvari oni su velike
i tragi�ne �rtve jednog od najve�ih etni�kih �i��ewa u modernoj istoriji Evrope.
ARTEL GEOPOLITIKA je
privatan, nezavisan i nelukrativan web site koji se izdra�ava od volonterskog
rada nekolicine entuzijasta.
Ukoliko vam se informacije koje ARTEL
GEOPOLITIKA objavljuje dopadaju bili bismo zahvalni da nas
podr�ite bilo kojom finansijskom kontribucijom ili kroz
reklamiranje na na�em web site-u. Va�a
pomo� bi�e upotrebljena za jo� kvalitetnije selektiranje informacija,
njihovo br�e postavljanje na site i, �to smatramo mo�da i
najva�nijim, prevodjenje najkvalitetnijih tekstova i na druge
jezike.
Za dinarske uplate: �iro ra�un br.
40803-601-8-2289398
Za devizne uplate: ARTEL- Eksimbanka- Beograd, devizna partija br.
27227
|
