Vojvoda �ivojin Mi�i� (1885, Struganik - 1921, Beograd), jedna od
najslavnijih li�nosti u srpskoj novijoj istoriji, bio je inspiracija na�ih
najistaknutijih istori�ara, pisaca, vojnih stratega, likovnih umetnika...
O njemu su napisani tomovi knjiga, a ovih dana je objavljena do sada
najpotpunija monografija iz pera poznatog istori�ara dr Petra Opa�i�a
(1927), autora, izme�u ostalog, monografije o vojvodi Stepi Stepanovi�u,
ina�e jednom od najuglednijih stru�njaka u na�oj nauci o Prvom svetskom
ratu. Opa�i�evu monografiju "Vojvoda �ivojin Mi�i�" objavili su "Borba" i
"MB grafika" iz Beograda, bogato ilustrovanu manje poznatim ili do sada
nepoznatim fotografijama.
Petar Opa�i� daje celovit Mi�i�ev portret - portret �oveka koji je
preturio �est te�kih ratova, ali i svakojake peripetije �ivotne, kao �to
su zavidljivost, podmetanje, politikantstvo, okapanja razne vrste, koja su
dokraj�ila jedan bogat �ivot posve�en svome narodu. Monografija o
Mi�i�evom �ivotu i radu plod je dugogodi�njeg Opa�i�evog istra�ivanja,
tako da se sada prvi put u javnosti pojavljuju nova dokumenta i nova
tuma�enja jednog po�tenog istori�ara.
Sloveni pod vizantijskom vla��u
Istorijski institut u Beogradu objavio je �etiri monografske studije,
od kojih svaka zaslu�uje izuzetnu pa�nju na�e nauke. Sve �etiri knjige
objavljene su u saradnji sa "Slu�benim glasnikom Srbije".
Dr Tibor �ivkovi� (1966) u svetu nauke poznat je kao stru�njak koji se
bavi izu�avanjem Slovena u Vizantiji i u tom kontekstu posebno pitanjima
vezanim za srpski srednji vek. Upravo je objavljena njegova studija
(dopunjena doktorska teza) "Ju�ni Sloveni pod vizantijskom vla��u"
(600-1025). Evo uostalom �ta o ovom delu ka�e jedan od recenzenata prof.
dr Mom�ilo Spremi�, jedan od najve�ih stru�njaka upravo za srednji vek:
"Delo dr Tibora �ivkovi�a predstavlja prvo do sada celovito
istra�ivanje doseljavanja Slovena na �irokom prostoru Balkana, od Dunava
do krajnjeg juga Peloponeza... Njegovo delo ulazi u na�u i svetsku
istoriografiju".
Koje sve izvore �ivkovi� nije koristio da bi napisao ovu knjigu -
gr�ke, pre svega, latinske, slovenske, arapske...
Aleksandra Vuleti� pisac je studije "Porodica u Srbiji sredinom 19.
veka". Prof. dr Rado� Lju�i� za ovu knjigu ka�e:
"Po svojim osnovnim karakteristikama, veli�ini, strukturi i funkciji,
srpska porodica se sredinom 19. veka nije mnogo razlikovala od porodica
srednje i zapadne Evrope.."..
A dr Petar Kresti� isti�e da je delo Aleksandre Vuleti� prvi rad u
doma�oj istoriografiji koji se bavi istorijom porodice. U centru pa�nje u
knjizi su seoska i gradska porodica.
Bojana Miljkovi�-Kati� pisac je studije "Struktura gradskog
stanovni�tva Srbije sredinom ��� veka". U knjizi pa�nju �italaca privu�i
�e istra�ivanje turskog nasle�a, tipovi gradskih naselja (grad, varo�i i
varo�ice), ali i struktura stanovni�tva (trgovci, zanatlije, �inovnici,
sve�tenici, radnici, zemljoradnici...). Univerzitetski profesor, poznati
istori�ar dr Mihailo Vojvodi�, izme�u ostalog, tvrdi da je Bojana
Miljkovi�-Kati� "analizirala jednu po jednu dru�tvenu grupu, nastoje�i da
uo�i sve �to je pogodovalo dru�tvenom i imovinskom raslojavanju..., koje
je potom pa�ljivo skicirala, trude�i se da svakoj strogo odredi dru�tveni
i materijalni polo�aj".
I, najzad, �etvrta knjiga koju je Istorijski institut objavio jeste
delo Vladimira Jovanovi�a "Srbija i Bugarska 1886-1896". To je vreme od
oru�anog sukoba do pre�utnog savezni�tva (1886 - 1889), potom vreme
pomu�enih odnosa (abdikacija Milana Obrenovi�a, Nikola Pa�i� i "bugarska
kriza", Rusija i makedonsko pitanje, Pregovori o balkanskom savezu...) i
najzad godine promena (1892-1896), vreme �enidbe bugarskog monarha
Ferdinanda Koburga, rusofilstvo i rivalstvo Beograda i Sofije... Vazda
zamr�eni i zanimljivi odnosi, ne samo za istori�are. Dr Petar Kresti�
smatra da je Vladimir Jovanovi� pru�io celovitu sliku zvani�nih i
nezvani�nih srpsko-bugarskih odnosa, bez pristrasnosti, sa nau�nom
akribijom.
Zatamnjena pro�lost
I dok se, ne samo u nauci, ve� i u svakodnevnom �ivotu, vode svakojake
polemike naro�ito vezane za �etnike i partizane, evo jo� jedne knjige o
toj temi. Goran Davidovi� i Milo� Timotijevi� napisali su studiju o
istoriji ravnogorskog pokreta �a�anskog kraja "Zatamnjena pro�lost"
(izdava�i su Narodni muzej �a�ak, Me�uop�tinski istorijski arhiv �a�ak,
Muzej rudni�ko-takovskog kraja Gornji Milanovac i Narodni muzej Kraljevo,
urednik Nevenka Bojovi�). Ovo je prva knjiga i ona govori o plamenu
ustanka ratne 1941. godine u �a�anskom kraju. Pri�a po�inje sa
predve�erjem rata u ovom kraju (1938-1941), a potom sledi razmatranje rata
i okupacije, pokretima otpora, organizovanje prvih �eta u leto 1941.
godine (pripreme za ustanak), isku�enja, sukobi, preuranjena ofanziva, u
plamenu ustanka, po�etak gra�anskog rata, slom ustanka (od mr�nje do
okrutnosti - zlo�ini partizana i �etnika...). Hrabra knjige dvojice mladih
istori�ara koja �e "postati jedan od istoriografskih me�a�a za modernu
istoriju �a�anskog kraja i zna�ajna studija za istoriju Srbije u vreme
Drugog svetskog rata", kako isti�u dr Kosta Nikoli� i Bojan Dimitrijevi�
iz Instituta za savremenu istoriju iz Beograda.
Psihoterapija i duhovnost
Sne�ana Milenkovi� o putu duhovnog
razvoja
Sne�ana Milenkovi�, psiholog i psihoterapeut, doktor medicinskih nauka,
profesor Novosadskog univerziteta, objavila je studiju "Psihoterapija i
duhovnost" (put du�evnog i duhovnog razvoja), a objavio ju je "�igoja".
Knjiga je, u stvari, rezultat dugogodi�njeg rada kao istra�iva�a,
predava�a, psihoterapeuta i teoreti�ara. To je poku�aj da se u vreme
nagla�ene duhovnosti naroda ka�e, i sa nau�nog stanovi�ta, ne�to vi�e o
izgradnji li�nog i nadli�nog, jer na� duhovni put zapo�inje na�om
ljudsko��u.
Autor nagla�ava: ako ne otvorimo srce ljudskim bi�ima, ako ne volimo
ljude, uklju�uju�i tu i sebe, bi�e nam te�ko da volimo Boga..".
Evo i nekih poglavlja: Politi�ka uloga psihoterapije, Nau�nost
psihoterapije, Duhovna dimenzija psihoterapije, Zablude, Zna�enja i smisao
religioznosti i duhovnosti, Pojam Boga u filosofiji, teologiji,
psihologiji i psihoanalizi... Dakle, sve teme aktuelne i zanimljive.
R. Popovi�
