Tajne ubistava - u podrumima
Marko LOPUŠINA, 15.08.2009 20:30:45
U HRVATSKIM novinama se nedavno pojavio Ilija Stanić iz Sarajeva, nekadašnji
saradnik Službe državne bezbednosti Jugoslavije, koji je, prema podacima DB, u
Španiji 20. aprila 1969. godine ubio ustaškog komandanta Vjekoslava Maksa
Luburića. Ovaj ubica DB nikada nije odgovarao za atentat na Luburića. Stanić
živi u BiH, povremeno dolazi u Srbiju, mada ga Španija traži preko Interpola da
mu sudi za ovo naručeno ubistvo.
- Stanić je izjavio da on lično nije ubio Luburića, već da je omogućio da to
učine dvojica ljudi Ante Pavelića. Ilija Stanić ne govori istinu. On je bio na
vezi sa Mićom Japundžom, inspektorom Udbe, od koga je dobio zadatak da u
Španiji ubije Luburića. O tome u arhivi tajne policije postoji zvučni zapis
raporta Ilije Stanića kako je štanglom i udarcima u glavu likvidirao Luburića.
Udba je, uostalom, u emigraciji ubila 70 Hrvata i 50 Srba iz političkih
razloga. Međutim, kako Srbija i BiH još nisu doneli zakone o otvaranju tajnih
arhiva državne i vojne bezbednosti, kao i zakone o tajnim personalnim dosijeima
ovih službi, još se ne zna ko je tajno za Udbu, SDB, SID i KOS ubijao
jugoslovenske emigrante - kaže Bože Vukušić, bivši pripadnik SDB Hrvatske i
svedok u procesu protiv naručilaca likvidacije Stjepana Đurekovića 1983. godine
u Nemačkoj.
U Hrvatskoj su ti zakoni doneseni i već je suđeno dvojici državnih ubica,
Franju Goreti i Vinku Sindičiću. A posle svedočenja Vinka Sindičića, u Nemačkoj
su za naručenu likvidaciju Đurekovića na optuženičku klupu stavljeni Josip
Perković i Zdravko Mustač, bivši šefovi SDB Hrvatske. Nemci su tražili da se na
sudu pojavi i Božidar Spasić, bivši radnik SDB Jugoslavije, kako bi potvrdio ko
je iz Srbije učestvovao u tom ubistvu. Spasić je to odbio i tako je tajna o
državnim ubicama DB iz Srbije ostala zaključana u arhivima ove tajne službe.
- U Srbiji i Crnoj Gori danas žive trojica bivših likvidatora, jer je srpska
tajna policije ostale, njih desetoricu, ubila. Ti ljudi su javnosti bili
poznati kao vođe paravojnih snaga ili kumovi srpskog podzemlja devedesetih
godina - tvrdi Bože Vukušić, inače, autor knjige o tajnim likvidacijama
emigranata.
Tajna o državnim ubicama Srbije samo je jedna od sakrivenih istorijskih
činjenica u arhivima DB. Jeste BIA od 2004. do danas Arhivu Srbije predala
64.000 tajnih dosijea, ali još nije učinila dostupnim dokumentaciju o svojim
tajnim operacijama. Kako tvrdi poverenik za informacije od javnog značaja
Rodoljub Šabić, veliki broj ličnih dosijea od 1945. do danas nestao je iz
arhiva tajne službe. Tako da se ni danas ne zna da li su saradnici tajne
policije zaista bili Ljubomir Magaš, Andrija Lakonić, Đorđe Božović, Željko
Ražnatović i drugi momci sa asfalta, ali i bivši premijer Milan Stojadinović i
bivši patrijarh German.
- Mi naučnici nemamo uvid u ono što je i dalje u depoima BIA, SID, KOS, VBA,
SPC i drugim državnim tajnim arhivima. Ne znamo šta oni skrivaju, jer nam ih
državne institucije ne otvaraju za naučna istraživanja. Kada sam, na primer, od
BIA tražio dokumenta o patrijarhu Germanu, odgovoreno mi je da ne mogu da budu
dostupna u interesu državne bezbednosti. Kada sam u SPC tražio dokumenta o
patrijarhu Varnavi, rečeno mi je: „Dobio si, a nisi dobio“. Crkva mi je o
Varnavi dala jedan nevažan dokument, kako ne bih rekao da je odbila moj zahtev
- priča nam istoričar Veljko Đurić, ekspert za istraživanje odnosa tajne
policije i SPC.
Đurić svedoči da BIA čuva tajnu o teroru tajne policije nad sveštenstvom SPC, a
sama Crkva skriva dokumenta o stvaranju Jugoslovenske pravoslavne crkve, o
tajnim pregovorima sa Vatikanom
i o patrijarsima i vladikama koji su radili za državnu bezbednost.
- U mraku državnih podruma skrivaju se istine o više od pola miliona ljudi koji
su bili izloženi nelegalnom progonu i torturi, a koji su stradali u operacijama
„Crveni teror“, „Obavezni otkup“, kao i čistkama Ozne, KNOJ-a i jedinica protiv
pete kolone. I bili žrtve prekih sudova, obračuna oko IB i brionskih sukoba. Ni
danas se ne znaju grobovi mnogih pobijenih građana i pripadnika nacionalnih
snaga po srpskim gradovima, kao ni grobnice Draže Mihailovića, pa i mog pradede
Milana Nedića - kaže Aleksandar Nedić, praunuk Milana Nedića.
Naši sagovornici tvrde da u tajnim arhivima postoje dokumenta koja pokazuju
kako su jugoslovenski i srpski političari naređivali fizičke masovne
likvidacije ili političko uništavanje svojih protivnika.
- Priča se da su Mitja Ribičič i Milka Planinc lično učestvovali u ubijanju
odbeglih pripadnika nacionalnih snaga u Kočevskom rogu i Blajburgu 1945.
godine. A da je Stane Dolanc naredio ubistvo Stjepana Đurekovića, direktora u
INI, jer je odao Nemacima tajne o vojnim rezervama goriva, i da je odobrio
ubistvo više od 200 emigranata u inostranstvu. Josip Broz je naredio da se
omogući upad hrvatskih nacionalista na Radušu 1972. godine, a potom njihovu
likvidaciju, da bi ojačao svoju vlast - tvrdi Bože Vukušić.
Vukušić, međutim, upozorava da se najveće istorijske tajne nalaze sakrivene u
vojnim dokumentima, jer je „armija bila glavna Titova služba bezbednosti“.
- U vojnim arhivima danas se skriva istina o vojnim prekim sudovima i masovnim
streljanjima po kratkom postupku ljudi na prostoru čitave Jugoslavije, o
likvidacijama ustaša, četnika, balista, ibeovaca, ali i o tajnim operacijama
naoružavanja generala Markosa u Grčkoj, PLO u Izraelu, alžirskog pokreta, kao i
izgradnje vojnih fabrika i bunkera Sadama Huseina u Iraku. JNA je uz pomoć
svojih obaveštajaca u Engleskoj ukrala motor „rols rojsa“, koji je korišćen za
izgradnju prvog aviona tipa „orao“ u Jugoslaviji - otkriva nam Bože Vukušić.
Istoričar Miloje Pršić, bivši direktor Vojnog arhiva, nam, međutim, skreće
pažnju da treba naučno odgonetnuti tajnu vezu KPJ i SKJ sa JNA.
- Ako se naučno u tajnim arhivima istraži uticaj partije na armiju, videće se
kako su se političke odluke odražavale na naređenja vojnim jedinicama i
službama bezbednosti - bio je kratak Miloje Pršić.
VBA nije Vojnom arhivu predala jedino vojna dosijea, u kojima ima i personalnih
kartona. Mi ćemo ta dokumenta predati čim bude donesen zakon o dosijeima -
rekao nam je Svetko Kovač, direktor VBA.
Arhivista Dragan Krsmanović, bivši načelnik Vojnog arhiva, otvoreno priznaje da
bi posle otvaranja samo tajnih arhiva JNA i VBA srpska istorija izgledala
sasvim drugačije.
OBRAĐIVANjE EMIGRACIJE
- Diplomatska tajna služba SID je „obrađivala“ antijugoslovensku emigraciju i
ratne zločince sa prostora SFRJ. U arhivima Ministarstva spoljnih poslova
nalaze se dokumenta o emigrantskim organizacijama, teroristima i zločincima,
kao što su Andrija Artuković, Ivo Rojnica, dr Krunoslav Draganović, dr Mate
Meštović, vojvoda Momčilo Đujić i Dinko Šakić. Međutim, SID skriva i istinu o
diplomatskoj pošti SAD i Velike Britanije i odnosu ovih država prema dinastiji
Karađorđević, prema Draži Mihailoviću i prema Josipu Brozu - tvrdi Slobodan
Keković, bivši konzul.
SID je otkrio veze Moskve sa ustaškim liderom Brankom Jelićem u Minhenu, koji
je tajno sarađivao sa hrvatskim političarima u Zagrebu. I da je SSSR direktno
pomagao političke emigrante, ibeovce u Moskvi, o čemu je Tita izveštavao
ambasador Veljko Mićunović. Ta tajna dokumenta su predata Arhivu Jugoslavije i
SDB.
PROGONI U ARMIJI
U ARMIJI je za pola veka politički progonjeno više od 100.000 ljudi i o tome se
u javnosti ništa ne zna. VBA je krajem 2006. i početkom 2007. godine predala
Vojnom arhivu Srbije arhivsku građu od 317 dokumentarnih zbirki sa 50.000
stranica. U okviru ovih zbirki nalazi se 10 svezaka sa 1.800 stranica građe
koja se odnosi na Informbiro, saznali smo u VBA. Svoj tajni dosije u Upravi
bezbednosti ili KOS, imali su, na primer, generali Arso Jovanović, Vlado
Dapčević, Radojica Nikčević, Gojko Nikoliš, ali i Jovanka Broz, kao nesuđeni
naslednik Josipa Broza, kao i Slobodan Milošević, koji je bio okarakterisan kao
veliki srpski nacionalista, opasan po JNA i SFRJ. Jovanka Broz i Slobodan
Milošević su bili samo neki od 10.000 lica koje je KOS tajno pratio i
prisluškivao. Njihovi dosijei se u VBA još skrivaju od javnosti.
http://www.novosti.rs/code/navigate.php?Id=4&status=jedna&vest=153956&title_add=Tajne%20ubistava%20-%20u%20podrumima&kword_add=arhiv%2C%20arhiv%20srbije
