Pažljivo odabrati psihoterapeuta
"Kako pronaći pravog psihijatra", 22. 2.
U vašem listu od utorka 22. februara o. g., u rubrici "Domaći lekar", te feljtonu "Pitajte dr Vejla", koji je toga dana imao naziv "Kako pronaći pravog psihijatra", čitaoci i stručnjaci i laici, mogu tekstom biti dovedeni u zabludu, zbog nekih nepreciznosti, tj. nejasnoća. Kako sam kao specijalista psihijatar decenijama u svakodnevnom poslu i pri TELE-APEL službi bio često pitan za kompetentnosti psihijatra, psihologa, psihoterapeuta, psihoanalitičara i drugih stručnjaka, mislim da će vaši čitaoci u sledećem objašnjenju naći deo potrebnog odgovora.
Psihijatri su specijalisti koji su završili tu specijalizaciju pri medicinskom fakultetu, nakon najpre redovnih studija medicine. Psiholozi koji su studirali na Filozofskom fakultetu mogli su, ali takođe pri medicinskom fakultetu, da završe specijalizaciju iz medicinske ili kliničke psihologije. I navedeni specijalisti psihijatri i psiholozi mogu da završe u svetu, pa i kod nas, razne vidove zvanične edukacije (teorijske i praktične) iz psihoterapije (analitičke, bihevioralne, kognitivne, geštaltističke, transakciono-analitičke, egzistencijalističke i druge, kao i tzv. sistemske porodične...), te postanu psihoterapeuti, pri čemu samo pri Medicinskom fakultetu u Beogradu postoji subspecijalizacija iz analitičke psihoterapije. I u svetu i kod nas nastoji se više ili manje, da se tokom ovih edukacija odvija i rad potencijalnog psihoterapeuta na sebi, na svom psihičkom i psihološkom, radi koliko god je moguće osposobljavanja profesionalaca da bolje prepoznaju, promene i kontrolišu nepovoljne elemente svog psihičkog kojim bi mogli eventualno da budu i od izvesne štete pacijentu. Psihoanalitičari, koji su najčešće psihijatri i psiholozi, prolaze tokom višegodišnje edukacije kroz procese sopstvene psihoanalize sa iskusnijim psihoanalitičarima. Dužnost je svih psihoterapeuta koji leče pomoću naučenih veština, ali i pomoću specifičnog terapijskog odnosa sa pacijentom i svojom ličnošću, da kontinuirano obavljaju svoju autoanalizu.
U današnje vreme i u svetu postoje veoma različiti terapijski pristupi i škole, pri čemu edukacija omogućava sticanje potrebnih znanja iz normalnog, kriznog, sve do teškog patološkog, kao i veština u primeni raznorodnih načina i sredstava (npr. kroz specifične vidove komunikacije, sa jedne strane, ili pomoću lekova, sa druge strane, no i drugih načina). Vremenom iskustvo, naročito kod personalno elastičnih i otvorenih terapeuta, omogućuje da se ne pristupa usko (ortodoksno), već da se korišćena metoda prilagođava specifičnostima pacijenta, a ne obrnuto, a što je odlika visoko sofisticiranog eklektičkog i integrativnog profesionalizma. A lekove poznaju jedino lekari, dakle psihijatri, pri čemu takođe prolaze kroz posebne edukacije, a subspecijalisti nose zvanja kliničkih psihofarmako-terapeuta.
Za pacijente su najviše korisni oni terapeuti koje im preporuče, na bazi svojih autentičnih a ne lažnih iskustava, oni koji ne skrivaju od svojih bližnjih da su možda i sami zbog svojih emocionalnih problema, poremećaja ili bolesti imali konsultaciju, kraći ili duži tretman u zvaničnim institucijama ili u današnje vreme privatno.
Prim. dr sci med. dr Živorad Kastratović,
psihijatar i
psihoterapeut
Institut za psihijatriju Kliničkog centra Srbije
