Caladi Bawang jeung Raja Jin
(Dongeng hiji aki-aki urang Panaruban, Ciater, Subang, ka incuna. Taun 3456)
Jang, baheula mah cenah aya manuk nu ngaranna caladi bawang. Kumaha rupana?
Hidep tong tatanya. Da, aki ge teu nyaho. Tong boroning nu make bawang, dalah
caladi biasa ge aki mah ngan nyaho ngaran: Cenah, di dunya ieu, kungsi aya
manuk nu ngaranna caladi. Nyaho ge, baheula, di Bandung, kungsi aya jalan nu
ngaranna Jalan Caldi. Baheula mah di dinya teh aya pabrik kaos nu kawentar,
C-59. Ayeuna mah geus pindah ka Ustrali eta pabrik kaos teh. Jalanna ge geus
euweuh. Malah pilemburan di lebah dinya ge geus areuweuh. Geus jadi superblock
Barcelona Santosa Miminimalisan Uptown.
Tapi, ieu aya dongeng nu pakait jeung caladi. Tong nanyakeun falsafah atawa
semiotikana sagala. Ieu mah tamba euweuh gawe bae. Aki keur hanjelu, nunggu
semah ti tatadi teu datang. Hanas mandi jeung salin sagala.
Enya. Ieu mah itung-itung ngawaris maneh ku sajarah jeung kaweruh (oge
kateuweruh) buhun. Sugan bae panggih jeung Mang Paat.
Baheula, di tatar Banjar City kiwari, aya karajaan nu ngaranna Pulo Majeti.
Matak disebut pulo ge, eta karajaan teh aya di tengah pulo. Pulo Majeti. Nu
kiwari mah dikurilingan ku pasawahan jeung leuweung kota boa-boa sawareh mah
geus jadi apartemen jeung stadion, ketang. Baheula, mangsa hidep acan aya,
malah buyut aki maneh ge masih di loh mahpud, eta pasawahan teh masih mangrupa
rawa. Rawa Onom.
Cenah mah nu ngabukbak eta rawa jadi pasawahan teh pangsiunan Wadana
Karangampel, Indramayu : R.Bratanaa, bubuka abad ka 20, nu oge kungsi jadi
Wadana Rancah, nu di antarana ngabawahkeun rawa tadi. Tangtu bae jeung Pulo
Majetina, belegug!
Nu jadi raja di tea karajaan ngaranna Prabu Selang Kuning Sulaeman Anom.
Prameswarina, Ratu Candrawati atawa, aya oge nu nyebut, Ratu Gandawati. Maneh
tong make molotot kitu, Jang! Aki ge teu nyaho, mana nu pasti: Naha Candrawati
atawa Gandawati? Aki ge ukur nyutat tina bab Rawa Onom, dina buku Inventarisasi
dan Dokumentasi Sumber Sjarah Galuh Ciamis, yasana H.Djadja Sukardja,
pangsiunan guru, nu kungsi ngawulang di STM Tasik jeung Ciamis.
Ngan, cenah, ieu ratu nu geulis kacida teh turunan jin. Ibuna Jin Kuraesin ti
nagri Ajrak. Si ibu ieu, oge disebut Putri Siti Bulkes. Kade, tong pahili jeung
Ratu Bilqis dina sajarah Kanjeng Nabi Sulaeman Alaihi Salam. Atawa ieu dongeng,
ku sabab caroge Ratu Gandawati oge aya Sulaeman-Sulaeman kitu, pagalo jeung
tareh? Nyao teuing. Eta mah bagean Cindy Nataatmadja-Holt, ahli sajarah lisan
jeung mitologi ti Kusnet Galaxy University.
Nu pasti mah, tepangna Kanjeng Prabu Selang Kuning sareng Ratu Gandawati ge
teu eleh ahengna: Hiji mangsa, Kangjeng Prabu saba lembur tunggang kuda
sembrani. Mun ayeuna mah meureun ieu kuda teh sarupaning Jaringao-copter, nu
kamari ku lanceuk maneh dipake nabrak Siradzul Tower. Nepi ka urang Kuwaitna
ngontrog bapa maneh.
Tah, mangsa ngapung ngideran bumi, ti awang-awang, Kanjeng Prabu ningali
cahaya sumirat nepi ka langit. Awahing ku caang. Ana dideukeutan, singhoreng
teh Ratu Gandawati. Nu harita mah, tangtuna ge, pantesna, masih Putri
Gandawati. Can jadi ratu.
Ningali geulisna Putri Gandawati, sanajan karek harita, Kanjeng Prabu
langsung kaiwat manahna. Harita keneh anjeunna ngutus manuk caladi sangkan
manglamarkeun Putri Gandawati keur anjeunna.
Rumasa ngan ukur manuk, si caladi teh embungeun. Ngadon baha ka raja
sorangan. Pajarkeun teh, mana aya nu percaya yen manehna utusan raja. Ukur
manuk. Bari caladi. Leuheung mun galudra atawa heulang. Eh, boa-boa, Jang,
caladi teh sarupaning galudra? Rumasa aki mah teu apal. Tapi, sigana mah
heunteu, nya? Paling ge caladi mah jiga piit, leutik. Meh deukeut ka peureup
budak. Mana manehna teu PD ge. Komo nu rek disumpingan teh, nu rek dilamar tea,
putri. Putri Gandawati.
Eleh deet, jeung nu utamana mah geus kagembang ku kageulisan Putri Gandawati
tea, ahirna Kanjeng Prabu ngalaan makutana. Tah, ieu makuta pake ku silaing.
Tandaning yen sia teh wawakil dewek, saur Kanjeng Prabu, bari masangkeun
makuta dina hulu caladi.
Kersaning Gusti nu Maha Wenang, ari beres Kanjeng Prabu nyaur, bleng teh si
caladi salin rupa. Lain jadi uncal atawa marmot. Komo jadi jet-coaster atawa
kareta gantung mah, nu ayeuna ngebat ti Ciater ka lembur urang, sakumaha
kalayan belegug dusun kungsi diimpleng ku pangersa Bupati Eep saparakanca taun
2000-an.
Eta caladi teh awakna jadi gandang moncorong. Huluna meh gugurilapan. Pon
kitu deui awakna nu dipinuhan bulu kelir koneng. Jadi tambah mencrang.
Nya, ti harita, cenah, eta caladi teh disebut caladi bawang.
Tina kituna mah pinter karuhun urang teh, Jang. Ngagambarkeun evolusi
kituna ge mun tea mah urang percaya kana kamonesan Juragan Darwin ieuku cara
nyiptakeun dongeng siga kitu. Malah, boa-boa, Jang: Sir Darwin ge, sabenerna
mah mulungan ti urang Ciamis pikeun nyiptakeun Teori Evolusina teh. Perkara
Mendel, Galapagos, Malthus, eta mah akon-akon bae meureun, nya? Supremasi
informasi atawa imperialisme iptek tea.
Aeh, enya. Nepi ka poho: Sanggeus obah komarana mah, si caladi teh wani seba
ka payuneun Juragan Putri. Atuh, Putri Gandawati ge, ningali wawakilna nu
sakitu gandang jeung moncorongna, teu ngemut dua kali. Saharita keneh eta
panglamar teh ditampi ku anjeunna. Dengan sepenuh jiwa dan raga, saur
anjeunna, nyontoan sinentron taun 2000-an. Dina emutannana, wawakilna bae tos
sakitu gagahna. Komo deui nu diwakilannana?
Tangtu bae emutan Juragan Putri teh teu nyalahan. Waktu tepang sareng
jinisna, anjeunna teu nginjeum panon: Kanjeng Prabu Selang Kuning teh kasep
kacida. Mun taun 2000-an mah, cenah, nu ngadeukeutan kasepna Kanjeng Prabu teh
ngan Tom Cruise jeung Aom Maman teuing Maman nu mana. Ayeuna mah paling ge,
nu rada deukeut teh Suyud Nawali Bidah, bentang film nu ti Mesir tea.
Pondokna carita, Kanjeng Prabu nikah sareng Putri Gandawati. Dileler putri
hiji: Nyi Mae Mayang Munah. Tuh, pan geus digalokeun deui pangaruh Islam jeung
pra-Islam teh? Tetela motekar jeung picontoeun karuhun teh. Teu sagalana
diarabkeun. Nu geus nyampak di pipir imah ge masih tetep diampihan, dipulasara.
Nu heubeul jeung nu anyar ditumbukeun. Kaasih Gusti nu sumarambah ka tiap
jalma, dirawatan, diropea. Meh euweuh nu ngaranna perang antar peradaban teh.
(Meureun).
Maman Gantra
Jalan Salemba Tengah 51,
Jakarta 10440.
0812-940-5441
---------------------------------
Want to start your own business? Learn how on Yahoo! Small Business.