Ua Sas jeung Al Nadim Maca posting Ua Sas ieu, http://groups.yahoo.com/group/urangsunda/message/108236, nu nyabit-nyabit perkara koleksi pabukonna nu nepi ka 4.000, kuring jadi inget ka Al Nadim. Komo, basa kamari panggih di Cupumanik mah. Si Ua alewoh nerangkeun kumaha jujutan perbukuan di urang. Kituna teh bari mahanan buku sagala. Nuhun pisan, Ua. Katampi. (Padahal, sumpahna ge ngan heureuy, Ua). Sapanjang balik ka Jakarta-keun, hate mah teu weleh inget ka si Ua oge MJ. Rumasa, nu tadina hayang nguriling, karah ngahujud di Cupumanik. Bari sosoranganan. Wuwuhan poe Ahad. Karak bisa kaluar jam 12-an. Eta ge bubuhan bae ditelepon. Ngadon luncat kana angkot ka Cimahikeun. Nungguan batur ti sore keneh, karah ngabetem. Karak ngawalonan SMS kuring sanggeus kuring balik deui ka Jakarta. Atuh, acara di Bandung teh paburantak. Teu bisa kamana-mana. Tapi, saha ari Al Nadim? Ieu inohong teh urang Bagdad. Hirup jaman Khalifah Harun Al Rasyid teuing Al Mamun, ketang. Ngan, siga si Ua, Al Nadim teh sarua boga karesep kana buku. Malah, lian ti resep, siga si Ua oge, anjeunna muka toko buku di Bagdad. Alatan ku strategis, teu jauh ti Masjid Agung Bagdad jeung Bait al Hikmah nu jadi centre of excelence dina kahirupan intelektual Bagdad harita (Mun di Jakarta ayeuna mah sarupaning Teater Utan Kayu meureun, nya?) toko buku Al Nadim jadi pangjugjugan para ulama jeung sarjana Bagdad harita. Ongkoh, lian ti icalan buku, di tokona eta, Al Nadim oge nyadiakeun rohangan khusus keur sawala. (Ilikan kumaha model sawatara toko buku jeung cafe kiwari). Lian ti perkara agama (Islam, tangtuna), di eta tempat, cenah, oge sok diayakeun sawala ngeunaan filsafat jeung sastra. Atuh, teu pamohalan mun toko buku Al Nadim jadi pangjugjugan para ulama jeung sarjana teh. Kaasup jadi pangjugjugan gegeden-gegeden Bagdad harita, nu sarua pada resep nareangan elmu pangaweruh. Nya, alatan jadi pangjugjugan gegeden jeung inohong eta, Al Nadim jadi wawuh jeung maranehna. Malah, ngaran Al Nadim ge, taya lian ti sesebutan keur anjeunna alatan jadi sobat para inohong (al Nadim). Da, ngaran nu sabenerna mah lain eta. Saha? Poho deui, euy! Hehehe... (Barina ge tong sagala hayang dihuapan, atuh. Sakali-kali mah teangan ku sorangan. Bukuna ge pabalatak di pabukon jeung toko buku. Malah nge-search di google ge mo burung manggih. Kotektak. Terus alungkeun ka dieu eusina.). Saencan cicing di Bagdad, Al Nadim kungsi nganjrek di Mosul. Lian ti Sulaeman Al Mantiqi, anjeunna kungsi guguru ka ulama-ulama sanesna. Ti mimiti Al Sirafi nepi ka Al Munajim. Nya, ti aranjeunna Al Nadim nawu elmu ngeunaan filsafat jeung elmu-elmu lianna. Kaweruhna eta nambah mekar mangsa anjeunna ngadamel khalaqah (sawala) sareng Isa bin Ali -- nu cenah dipikaserab pisan ku anjeunna. Oge alatan sosobatan jeung sawatara filosof jaman harita. Tayohna, alatan karesep jeung sobat-sobatna, lian ti disebut Mutazilah, Al Nadim oge disebut-sebut urang Syiah nu keur takiyyah (nyumput?). Ari perkara mutazilahna mah gampang dirampana: Karesepna kana filsafat, boh karya filosof Yunani boh karya filosof Islam siga Al Kindi, oge dibuktikeun ku sikap kritisna ka kalangan tradisi. Malah, dina salah sahiji bukuna, Al Nadim negeskeun ku naon anjeunna remen ngayakeun pangaosan nu disarumpingan ku ulama-ulama Mutazilah: Aranjeunna yakin yen rusiah-rusiah satungkebing alam jeung dasar kaparcayaan kana agama tiasa diterangkeun ku akal pikiran sanaos aya watesannana. Keur Al Nadim, kahirupan kaagamaan umat Islam moal mekar mun teu mere tempat kalayan maksimal keur mahluk Gusti nu ngaranna akal. Soal anjeunna syiah? Teuing. Lian ti teu manggih jentreannana, oge kuring teu pati ngarti kana soal syiah jeung non syiah ieu teh. Lian ti aranjeunna mah ngahormat pisan ka ahlul bait, kulawarga Kanjeng Nabi SAW. Oge aya naon nu disebut imamah. Kadituna mah teu nyaho. Di mana nyaho ge moal dijentrekeun di dieu. Can waktuna. Hahaha... Di luar kayakinan anjeunna ngeunaan akal, oge soal Syiah eta, jasa Al Nadim pikeun kahirupan urang kiwari pakait jeung buku nu diserat ku anjeunna: Kitab al Fihrist. Sanajan remen ditarjamahkeun jadi Buku Indeks, seuseuhannana, buku Al Nadim ieu leuwih deukeut kana naon nu disebut katalog. Malah, bisa jadi salah sahiji cabang epistemologi. Maksud kuring: Mun epistemologi leuwih deukeut kana falsafah ngeunaan elmu, buku Al Nadim ieu mah leuwih kana sistematika elmu. Atawa, bisa jadi, leuwih hade disebut ensiklopedia paelmuan? Kuma karep bae. Ngan, Al Fihrist ieu, nu nepi ka 10 babna, ngawengku sarupaning hal nu pakait jeung buku. Di dinya urang bisa manggih ringkesan eusi hiji buku, kumaha kahirupan (biografi) nu nulisna, nepi ka kumaha kaayaan fisik eta buku. Kasawang kumaha legana pangaweruh Al Nadim. Sabab, eusi katalogna eta lain bae ngawengku buku-buku nu pakait jeung agama boh Islam, boh non Islam tapi oge ngawengku ngeunaan Basa Arab jeung Basa Non Arab. Kaasup sastra. Bisa jadi, taksiran kuring, sistem desimal nu dipake ku pabukon-pabukon kiwari, nu disebut sistem Dewey tea, alatan dikembangkeun Melvil Dewey (lain ku filosof jeung ahli pendidikan Amerika, John Dewey), satemenna diilhaman ku sistematika paelmuan nu dijieun ku Al Nadim ieu. Tangtu bae, Al Nadim bisa nyieun eta buku teh alatan loba maca tea. Lian ti kitu: Anjeunna oge salah saurang waraq (lain carok!) di Bagdad harita. Cenah, saencan hiji ulama atawa sarjana medalkeun bukuna, eta ulama teh medar pipikirannana di payuneun hiji majelis teu beda mun urang ujian rek nyieun skripsi baheula. Tah, naon nu dipedar atawa dipadungdengkeun dina eta majelis teh diserat ku hiji sekretaris, nu disebat waraq. Nya, hasil seratan waraq eta nu engke dimedalkeun jadi buku si ulama teh. Kukituna, teu aneh mun Al Nadim iasa medar eusi buku katut biografi nu nyeratna. Da, sawareh, eta buku teh ngiring diparajian ku anjeunna. Nu lianna, nya alatan anjeunna maca kumna buku nu diical di tokona. Hartina, balik deui ka Ua Sas, si Ua kantun ngadamel katalog buku-buku nu aya di pabukonanna. Hehehe... Punten, Ua. Sok nyalutak. Tapi, why not, Ua? Kantun tret. Pan, tiap aya nu peryogi ngeunaan buku Sunda atanapi nu pakait sareng Sunda, kantun muka eta kandaga? Salemba, 11 Desember 2006 (Tawis hormat ka Ua Sas)
Maman Gantra Jalan Salemba Tengah 51, Jakarta 10440. 0812-940-5441 --------------------------------- Check out the all-new Yahoo! Mail beta - Fire up a more powerful email and get things done faster.

