Nurutkeun Kang Nanang, kampiun HBH Kusnet salila ieu, ikhwan Kusnet nu datang
ka unggal HBH teh teu kurang ti 300 urang. Demi waragadna, ceuk Kang Nanang
keneh, bisa nepi ka Rp 22 yuta. Alatan aya beaya unak-anik, nu teu diasupkeun
kana pembukuan, taksiran kuring, biaya HBH nu sabenerna antara Rp 25 nepi ka Rp
27,5 yuta. Jumlah eta teh di luar pengeluaran sewang-sewangan pamilon. Mun tiap
pamilon ngaluarkeun bengsin atawa ongkos nepi ka Rp 100.000 sajalma, duit nu
muter dina hiji HBH teh sabenerna leuwih ti Rp 50 yuta. Ditambah meuli
oleh-oleh mah, atawa ongkos jeung akomodasi Apih Sidik ti Korea, bisa-bisa
beaya HBH teh nepi ka Rp 100 yuta.
Perkara pamilon, di luar beda udagan jeung ambahannana, kuring bisa sare
(leuwih) tibra atawa leuwih remen ngalongokan milis mun tiap seminar nu
diayakeun ku kuring sabatur-batur bisa nyedot pamilon nepi ka 50 jalma! Perkara
duit nu muter, modal muka kios roko sagala aya atawa kios pulsa di kota
kabupaten di Jawa Barat, umumna Rp 15 yuta nepi ka Rp 75 yuta.
Nyabit-nyabit perkara beaya jeung modal kios pulsa teh lain rek nitah nyidem
heula HBH, ambeh duitna bisa digolangkeun heula ka dinya. (Sanajan, mun
dianggap leuwih alus, taya salahna). Tapi, hayang ngajak ka kumna nu maca ieu
pangacaprukan pikeun mikirkeun ieu: Kumaha mun Apih Sidik, nu salila ieu
nangkes waragad tuang jeung kulem kumna pamilon HBH, ujug-ujug pundung? Teu
kersaeun deui nangkes pangaluaran poko HBH? Atawa, di mana teu kitu ge -- si
Apih pengkuh salaku donator forever -- naha sehat kaayaan siga kitu teh?
Pantes heunteu urang gumantung (atawa neumbleuhkeun pisan) ka hiji inohong?
(Malah, beh dituna, pantes heunteu urang ngahuripkeun tradisi kainohongan
eta? Utamana nu siga salila ieu lumangsung?).
Matak, dina raraga eta, basa rapat di bumi Teh Imas kamari -- lian ti
nyaluyuan ide ngabiasakeun udunan -- kuring ngusulkeun: Obah pola HBH teh.
Malah, keur negeskeun obahna pola eta, ganti ngaranna. Tong HBH. Tapi, Aksi
Sosial Kusnet atawa naon bae nu (intina) meupeuskeun sikep introvet, anteng
sorangan, ego sentris, jeung ekslusif nu jadi wanda urang salila ieu luyu
jeung angen-angen atawa udagan Kusnet sorangan.
Ku cara ngarobah ngaran eta, misalna jadi Malam Seni dan Ekonomi Sunda di
Ciwidey, lain bae niat silaturahmi papada urang bisa kacumponan -- pon perkara
ngasah kualitas SDM tadi. Tapi, ku sawangan, oge bisa ngalibatkeun pihak lian
-- di luar lingkungan Kusnet. Dina hal ieu, kalangan industri jeung bisnis.
Leuwih ti kitu, ku cara ngalibatkeun pihak luar, naha ku modus gawe bareng
atawa sponsorship, sabagean beaya bisa ditanggel ku maranehna. Paling heunteu
keur pintonan kasenian jeung duit kadeudeuh. Urang tinggal mikirkeun kumaha
nangkeus dahar jeung tempat sare. Isu tradisi, buku (pendidikan), kapadulian,
oge jumlah pamilon atawa anggota Kusnet pisan, bisa dijual.
Kukituna, pakait jeung isu buku tadi, leuwih payus mun ieu kagiatan
disinergikeun jeung kagiatan nu oge aya di lingkungan Kusnet : Pabukon. Kunaon,
misalna, lian ti nyumbang duit atawa papakean jeung mintonkeun kasenian, aksi
sosial eta teu dieusian oge ku acara muka pabukon anyar atawa mere buku keur
pabukon nu geus aya di wewengkon eta atawa di sabudeureun wewengkon eta? Ku
cara kieu, lian ti nyieun network jeung pihak luar, core Kusnet oge leuwih
dikuatan -- mun tea mah pabukon rek dianggap kagiatan utama atawa core Kusnet.
Malah, dina pamanggih kuring: Mere duit kadeudeuh ge aya alusna ditingali
deui. Lain ulah. Tapi, dimana arek ge tong sentimental siga umumna urang salila
ieu: Deui-deui ka seniman atawa nu pakait jeung kasenian. Kabudayaan atawa
kahirupan teh diheureutan ukur jadi perkara kasenian. Padahal, pan kabudayaan
teh lega? Lain ukur kasenian? Leuwih ti kitu, sigana, perkara kasenian mah
bagean pihak lian bae nu geus leuwih ti heula marilih widang nu leuwih
heureut: Kasenian tea. Eta mah bagean para budayawan jeung seniman. Urang
mah milih nu lain bae. Atawa, luyukeun jeung core nu ku urang dipilih.
Tah, pakait jeung nguatan core eta, misalna, naha teu leuwih hade eta duit
teh diajangkeun keur jalma-jalma nu aya pakaitna jeung buku atawa pabukon?
Misalna, keur ngamodalan atawa nambah modal tukang-tukang kitab nu teuneung
apruk-aprukan ti hiji lembur ka lembur lianna bari ngagegembol gembolan
kitab. Atawa, keur ajengan nu ngarang kitab-kitab agama ku...Basa Sunda! Atawa,
keur percetakan nu keukeuh medalkeun tarjamahan Yasin ku Basa Sunda. Atawa,
sakalian, keur nandeskeun wanda Kusnet nu pakait jeung internet atawa dunya
digital, eta kadeudeuh teh diajangkeun ka pakar-pakar komputer atawa pendidikan
nu hideng naratas ngadokumentasikeun kabudayaan Sunda dina wanda digital.
Sangkan leuwih karasa mangpaatna ku nu narima, eta duit teh tong dicewir-cewir.
Puseurkeun bae ka hiji jalma.
Kituna teh, perkara aksi sosial jeung pabukon tadi, bari tarapti sagala
rupana. Ti mimiti milih tempat (maca kabutuhan urang dinya atawa kabutuhan nu
rek dibere kadeudeuh) oge lakuninglajuna. Ulah siga program pabukon nu katangen
salila ieu: Asal muka, bari teu nyaho kumaha kadituna.
Kumaha jeung saha nu netepkeun yen hiji tempat butuh pabukon atawa hiji jalma
pantes dibere kadeudeuh? Perkara tempat pabukon, teu beda jeung tempat aksi
sosial: Ieu jadi tanggungjawab panitia. Sanajan, info mimitina bisa bae ti
anggota Kusnet. Tapi, nya panitia nu kudu ngalakukeun verifikasi yen eta tempat
memang butuh pabukon atawa bisa jadi tempat aksi sosial. Kituna teh tegeskeun
heula ugeran jeung mekanismena ngeunaan pabukon ieu, nu salah sahiji
udagannana: Tong nepi ka kaheman eta ngan ngamumule kagumantungan urang lembur
ka urang atawa ka pihak lianna. Atawa ukur ngawurkeun uyah ka laut. Tegeskeun,
yen buku-buku nu ku urang dibikeun teh ukur starter (stimulan), kadituna eta
pabukon kudu bisa ngahirupan dirina sorangan. Tegeskeun oge, yen eta pabukon
lain rek ngoleksi buku atawa ukur nitah maca. Tapi, jadi pusat kabudayaan
(pengembangan masyarakat) dina raraga ngahudangkeun Sunda (baca: migeykeun
SDM Sunda).
Perkara jalma atawa inohong nu rek dileler penghargaan, lian ti anggota
Kusnet kumna nu bisa ngusulkeun, putusan serahkeun ka hiji forum nu sakaligus
bisa nandeskeun atawa ngamangpaatkeun kakuatan networking urang, bari nambah
bobot atawa obyektifitas kagiatan/pilihan: MUI, universitas, wartawan/media
massa, organisasi guru/organisasi profesi, jste lian ti urang Kusnet
sorangan.
Ku cara kitu, lain bae perkara ekslusifitas Kusnet bisa peupeus. Tapi, Urang
Sunda Hudang, Euy! oge leuwih natrat dina kagiatan nu aya di lingkungan Kusnet
atawa nu diayakeun ku Kusnet.
Serang, bada subuh, 16 April 2007.
Maman Gantra
Jalan Salemba Tengah 51,
Jakarta 10440.
0812-940-5441
---------------------------------
Ahhh...imagining that irresistible "new car" smell?
Check outnew cars at Yahoo! Autos.
