Moal lami deui satiap urang Tionghoa kalebet warga nagara Indonesia 
turunan Tionghoa baris ngagungkeun poean anyar Imlek, nyeta dina 
tanggal 26 Januari 2009. Teu sadaya urang Tionghoa uninga kana 
hakekat sinareng makna eta pananggalan taun enggal Imlek. Kajurung ku 
hal kitu, pribados nyobian ngaguar makna tradisi pananggalan imlek, 
nu mudah-mudahan aya manfaatna kanggo urang sadaya anu masih keneh 
lebeng tacan uninga kana eta dintenan tradisi adat  Tionghoa nu 
kalintang diagungkeunnana.  

Asal muasalna kecap Imlek teh taya sanes kawitna mah tina dialek basa 
Hokkian nu pihartoseunnana "Pananggalan Bulan"  atanapi "Yinli" dina 
basa Mandarin. Di Tiongkok, taun enggal Imlek langkung kasohorna teh 
nu disebat "Chunjie" nu hartosna upacara agung "Musim Semi". Upacara 
adat tradisional eta oge nu disebat "Guo nian" nu pihartoseunana 
pananggalan taun enggal. Ari di Indonesia mah kasohorna Imlek teh 
nyeta pikeun mieling lahirna Kong Hu Chu nu babarna taun 551 SM. 
Janten bentenna panananggalan Imlek sareng Masehi teh kirang langkung 
551 tahun. Saupamina bae kiwari tahun Masehi 2009, ari kanggo taun 
Imlek mah janten 2009+551 = 2560.  

Biasana saupami urang mendakan kecap Imlek, sok otomatis emut kana 
Angpauw (basa Hokian) atanapi Hong Bao (basa Mandarin) nu 
pihartoseunnana amplop beureum nu eusina artos. Angpauw teh kalintang 
dipikaresepna ku marurangkalih. Malihan mah oge dipikaresep ku para 
inohong pajabat kiwari nu resep narampi angpauw.

Saur sepuh kapungkur, ayana Angpauw teh sanes sakadar pikeun nyandak 
hoki atanapi panasiban sae hiji jalmi, tapi oge tiasa dianggo 
panyalindungan kanggo murangkalih alit tina sagala gangguan mahluk 
jahat anu disebat "ya sui qian". Aya hiji roh jahat nu dilandi Sui, 
nu salawasna hadir satiap satahun sakali nu bakal ngaganggu barudak 
alit. Kukituna, kanggo panyalindungan tiasa digunakeun artos logam 
atanapi koin nu dibungkus ku ku kertas beureum teras disimpen 
handapeun bantal pangsarean barudak. Maknana mah taya sanes, mun tea 
mah aya seuneu ngagedur meuleum kertas beureum tea tiasa janten 
panolak bala tina gangguan mahluk jahat. Rupina ampir sami sareng 
conto Drakula nu teu kiat upami ningal salib.

Sakawitna nurutkeun adat tradisional kuno mah, nu tiasa kaluar pikeun 
silaturahmi dina dinten munggaran tahun enggal teh mung kanggo kaum 
pria wungkul. Namung kiwari mah cara kitu teh tos robih kacandak ku 
arus jaman. Sinareng deui nu ngawitan ditepangan teh kedah 
dipayunkeun heula pihak kulawarga pameget, nembe dilajengkeun ka 
kulawarga ti pihak istri. Atuh saterasna mah tiasa dilajengkeun ka 
para kulawargi sanesna. Adat kitu teh teu benten sareng adat Jawa nu 
sungkeman ka para sepuhna, dalah urang Tionghoa ge sami nu sering 
disebat tee-pai.

Cara soja nu leres nyeta nu didasarkeun kana padoman Yang nungkupan 
Yin. Panangan katuhu dikeupeulkeun lajeng panangan kiwa nungkupan nu 
kanan. Ramo jempol duanana patempel ajeg. Soja kanu saluhureun 
sajajar sareng lambey; soja kanu satingkat sajajar sareng dada; soja 
kanu sahandapeun sajajar sareng beuteung; soja ka para dewa sajajar 
sareng soca; ari soja ka Tuhan Nu Maha Esa mah kedah diluhur sirah. 
Kitu mitutur aturan padoman soja mah. 

Peryogi kauninga rehna tahun ieu teh ngarupikeun tahun Kebo/Sapi. 
Kapercantenan budaya Tionghoa mah nu disebat budaya Cap Ji 
Shio/Chinese Horoscopes, nyaeta kabiasaan bangsa Cina nu nangtoskeun 
tahun Imlek teh digolong-golongkeun kana rupa-rupa sasatoan nu 
seueurna 12 sato. Contona pikeun jabang bayi nu babarna dina ping 29 
Januari 2006 dugi ka taun 2007 bakal ngagaduhan shio gogog alias 
anjing. Adat kabiasaan kitu teh tos lumangsung lami langkung ti 2000 
tahun. Disebatkeun dina alkisah sang Budha, kantos mantenna nyauran 
sasatoan nu aya di leuweung geledegan. Maranehna pada ngarantay 
nepangan sang Budha nyaeta Beurit, Kebo, Maung, Kalinci, Naga, Oray, 
Kuda, Embe, Monyet, Hayam, Anjing, teras nu panungtung nyaeta sato 
Babi.

Sanaos mung saukur dongeng, nanging bewara diluhur tadi teh tos 
janten panutan sareng kapercantenan masarakat Tionghoa. Malihan sok 
dihubungkeun sareng pernasiban budak sareng tarekah nyiar pijodoeun. 
Contona bae hiji jajaka nu lahir dina taun Hayam moal cocok upami 
nikah ka wanoja nu lahirna dina taun Anjing. Kitu deui jajaka nu 
lahir dina taun naga, moal cocok sareng wanoja nu lahirna dina taun 
Maung. 

Aya kaitannana sinareng upacara Imlek, nyaeta katuangan nu kedah 
disayogikeun ku masarakat Tionghoa nu ngagem kana ieu kapercantenan, 
nyeta nu disebat kueh karanjang (Nian Gao). Kecap "kue" atanapi "gao" 
ngandung hartos sami sareng "luhur", dalah kecap "nian" mah hartosna 
taun. Janten sacara harfiah simbolis diharepkeun pisan kadudukan 
atanapi jabatan sinareng kamakmuran  satiap taun langkung ngalonjak. 
Eta nu janten alesan, numawi di satiap kelenteng sok diayakeun 
susuguh kueh-kueh karanjang salaku sasajen nu disusun sapertos gapura 
bertingkat.

Kue karanjang eta disuguhkeunnana, ti ngawitan upacara sembahyangan 
ka para luluhur salami genep dinten dugi ka waktos dintenan upacara 
Taun Anyar Imlek (Jie Sie Siang Ang). Puncakna teh nyeta dina acara 
wengian taun baru Imlek. Kue karanjang nu dijantenkeun susuguh tea 
biasana tara ditaruang dugi dintenan Cap Go Meh nyeta maleman ka 15-
an.

Dina maleman taun anyar Imlek biasana urang Tionghoa sok balakecrakan 
taruang di bumina masing-masing atanapi di restoran. Rengse taruang, 
marantenna sok teras bagadang atanapi melekan sawengi jeput, kalayan 
panto bumi dibuka salebar-lebarna. Saurna mah supados laluasa seueur 
rizki nu lalebet.

Aya hiji hal  nu janten kapercantenan urang Tionghoa dugi ka kiwari 
nyeta mitos perkawis Dewa Dapur. Saurnah, eta dewa teh uningaeun 
pisan kana kaayaan rumah tangga. Eta dewa jenengannana Dewa 
Dapur "Zao Wang Ye" ( Ciao Ong Ya=Hokkian ), jalaran sagala rupi 
gosip justru tumuwuh ayana di dapur. Sajabina kitu teh, oge katuangan 
nu disuguhkeun tos  nembongkeun ciciren kaayaan kaluarga, naha 
kalebet kaluarga beunghar atanapi masakat.

Sataun sakali eta Dewa Dapur sok mulih mudik seja ngalaporkeun ka 
Sorga. Sang Dewa Dapur kasohor boga adat bawel. Kukituna supados 
laporannana ka sorga henteu ngawur, bahamna teh kedah diwewelan heula 
ku "Kue Karanjang" supaya lengket moal tiasa ngalaporkeun atanapi 
cumarios nu arawon, tapi nu sarae sareng aramis bae.

Kukituna dina luhureun altar Dewa Dapur seuring disimpenan keretas nu 
aya seratan: Sang Dewa nu Mulia, laporkeun ka Sorga teh nu sarae wae. 
Atuh engke saupami pangersa mulih ti langit kadieu deui omat candak 
nu seueur sinareng ageung manfaatna.

Katuangan sanesna nu sering disogrogkeun dina upacara Imlek nyaeta 
lauk Bandeng, jalaran lauk  bandeng mah ngalambangkeun rizki. Dina 
logat Mandarin, kecap "lauk" sami hartosna sareng kecap "yu" nu 
hartosna "sesa". Sering oge katingal dina gambar lukisan salapan lauk 
sok diseratan "nian nian yu yu " nu pihartoseunnana unggal taun teu 
weleh narima rezeki. Nanging ari pikeun sim kuring mah, rupina 
langkung cocok saupami diseratan "nian nian yu mei mei" nu hartosna 
unggal taun pasti aya wanoja nu nempel sagigireun pribados.

Sajabi lauk Bandeng teh oge kedah aya susuguh bubuahan nyaeta jeruk 
koneng nu lazim disebat Jeruk Emas (Jin Ju ). Langkung merenah deui 
upami eta jeruk teh masih keneh aya daunna. Eta nandakeun lambang yen 
rizkina baris nambah teras. Kecap "jeruk" teh dina basa Tionghoa mah 
sami sareng "Da Ji", nu pihartoseunnana seueur rizki.

Ari buah "Apel" ngandung hartos "ping ping an an ", pihartoseunana 
sami sareng " Da Li "  nyaeta kasehatan sareng kasalametan. Buah Pear 
teh ngalambangkeun kabahagiaan nu hartosna " Sun Sun Li Li ".

Eta bubuahan nu tilu rupi teh sok dipajangkeun dina meja sambahyang 
nu piunggeleunana "Da Ji Da Li Sun Sun Li Li " hartosna seueur rizki, 
kasehatan nu prima, unggul dina kasalametan sinareng kabahagiaan. 

Kitu deui dina hal mere maweh ka sasama utamina ka kaum malarat, 
kedah lipat 2 (dua), janten salamina jejeg atanapi jangkep. Naon 
margina kitu, jalaran aya kapercantenan urang Tionghoa nu unina " Hao 
Shi Cheng Shuang " nu hartosna samudaya nu sarae kedah sumping 
papasangan.

Supados rizki henteu enggal-enggal ludes, dikedahkeun nyumputkeun 
sapu, jalaran aya hiji pantangan nyeta diwagel pisan dina dintenan 
Imlek sasapu dilebet bumi. Kitu deui dina dua dinten saparantosna 
dintenan Imlek.

Kitu deui dina waktos dintenan Imlek dikedahkeun masang petasan, 
jalaran aya kapercantenan hal eta tiasa ngadongkapkeun kabagjaan 
sinareng kadamean sapanjang tahun. Petasan teh ti baheula keneh ge 
parantos aya sawaktos jaman Dinasti Tang (618-907). Wartosna upami 
mayunan dintenan Imlek teh sok rabul daratang monster jahat nu 
jenengan Guo Nien. Eta para monster teh cenah kirang sakti saupami 
ngadangu pating beledagna sora mercon atanapi petasan. Angot upami 
bari jeung ningal cahaya kilat mercon mah, maranehna mani paburisat 
lalumpatan.

Waktos pribados keur leutik keneh mah, dina dintenan acara taun 
enggal Imlek teh sareng babaturan sok patembalan ngucapkeun "Sin Cun 
Kiong Hie" (Xin Chun Gong Xi)  nu hartosna wilujeng mayunan musim 
semi sinareng tahun enggal. Namung kiwari kalimah eta tos leungit  
langki digunakeun. Rupina tos dianggap kuno sareng henteu trendi 
deui, jalaran tos digentos ku kekecapan "Gong Xi Fa Cai " 
atanapi "Kiong Hie Hoat Cay", nu hartosna mugia sukses salalawasna 
atanapi wilujeng janten nu beunghar. Robihna eta kalimah teh jalaran 
kiwari mah masarakat Tionghoa tos langkung mentingkeun orentasi 
materi duit tinimbang sanesna. Pikeun nu hoyong langkung jitu atanapi 
afdol, tiasa oge ngagunakeun kalimah Gong Xi Fa Cai – Wan Shi Ru Yi – 
Shen Ti Jian Kang" nu pihartoseunana mugia sukses sinareng sehat 
wal'afiat.

Mang Ucup
Facebook
Email: mang.ucup<at>gmail.com



Kirim email ke