Baraya,

Kaparengkeun, nembe pisan sim kuring dina sela-sela rumbut-rambet tutulisan,
ngobrol sareng Kang Aditia Gunawan ngalangkungan YM (yahoo messenger) alias
chatting tea. Si kuring sok ngabasakeun alo Adit ka anjeunna teh dumeh umur
si kuring leuwih kolot wae, oge dumeh anjeunna sok ngaemangkeun ka si
kuring. Kang Adit teh ti jurusan Basa Sunda, UPI, ayeuna damel di
Perpustakaan Nasional, widang naskah Sunda.

Keur sakuringeun, seueur anu informasi anu penting sareng manfaat tina
obrolan sareng anjeunna teh. Namung, kusabab kairong danget ieu moal cukup
waktu keur ngeditna nepi ka jadi laporan atawa seratan anu ngaluyur ngeunaan
hasil eta obrolan, nya di handap ieu digelarkeun saayana wae wangun obrolan
YM. Ka baraya anu aya waktu sareng betah maca obrolan, mangga dihaturanan
ngimeutananana. Mudah-mudahan wae aya manfaatna.

***
manar: alo adit
manar: damang?
manar: hapunten emailna teu acan diwaleran
aditia gunawan: alhamdulillah..
aditia gunawan: sae
aditia gunawan: kumaha sawangsulna mang?
manar: sae alhamdulillah
aditia gunawan: muhun, ngintun email teh nuju baluweng harita teh mang
manar: baluweng kunaon?
aditia gunawan: maos naskah ngeunaan wagura lemah
aditia gunawan: jigana tiasa disalusur tina kahirupan masyarakat baduy nu ku
ua kantos diposting ka kusnet
manar: muhun
manar: waruga lemah teh naskah ti jaman saha?
manar: abad ka sabaraha?
manar: samangsa sareng naskah sewaka dharma?
aditia gunawan: teu aya katerangan waktos
aditia gunawan: mung eta naskah ditulis dina lontar
manar: eta diserat ku aksara naon?
aditia gunawan: aksara sunda kuno
manar: oh...atuh rada kolot nya?
manar: sunda kuno anu mana? aksara pakuan?
aditia gunawan: muhun numawi
manar: leuh....aya sabaraha kaca?
manar: nyarioskeun naon?
aditia gunawan: di lebetna (jigana) ngeunaan cara ngababakan, nyieun imah,
jsb
manar: oh...langkun kana permukiman nya, sumber daya buatan tea
manar: tiasa janten bahan arsitektur Sunda atuh?
manar: atawa langkung nyoko kana tata ruang atawa pemukiman?
aditia gunawan: kana pemukiman wa
manar: =wah sae pisan
manar: abdi kataji
aditia gunawan: lamun datar disebutna singha purusa
aditia gunawan: lamun nyengceling ngalingga manik
manar: alo....asana kapungkur kantos nyarioskeun soal biaya kanggo naon teh?
motokopi naskah kitu nya?
aditia gunawan: o eta, muhun
manar: sabarahaeun sadayana?
manar: produkna / outputna mangrupa naon? dina naon mediana?
aditia gunawan: abdi mah usul naskah Sunda kuno
aditia gunawan: nu dina lontar
aditia gunawan: teu tiasa difoto kopi
aditia gunawan: mung dipotret
manar: janten mikro film atanapi foto digital biasa?
aditia gunawan: tah kitu
aditia gunawan: sarengna naskah Sunda kuno mah teu aya mikrofilmna
manar: maksadna?
aditia gunawan: abdi mendak aya 17 naskah nu teu kadata dina katalog
manar: teu acan aya anu ngadamel mikro filmna atanapi kumaha?
aditia gunawan: sumuhun
aditia gunawan: pami potret mah kantos ku sundanologi tea
manar: aya sabaraha nya jumlah-jamleh naskah sunda anu kacatet ku sajarawan
teh?
aditia gunawan: sadaya panalungtikan aya 21 naskah
aditia gunawan: koleksi perpusnas 15 naskah
aditia gunawan: nu genepna ti lembaga sanes atanapi ti Ciburuy
aditia gunawan: kirang langkung naskah teh aya 56an
aditia gunawan: garapan 21 naskah teh saabadeun pan nya mang?
manar: kajaba anu di Walanda nya teu acan kaetang?
manar: muhun heuheu
aditia gunawan: seueur naskah nu diaos salangkungan ngagaduhan ajen sapertos
siksa kandang mang
aditia gunawan: ensiklopedis kitu
aditia gunawan: asumsi abdi, kapungkur kantos hasil teh nya ku alpukahna
sundanologi nu motret naskah
manar: pami hoyong ngagaduhan sadaya naskah anu aya di perpusnas, sabaraheun
biayana?
aditia gunawan: maksadna fotona?
manar: naon wae...naha fotona, anu tiasa difotocopy nya difotcopy, pokona
jumlah-jamlehna sabarahaeun etangan salira?
aditia gunawan: wah,,peryogi dietang deui mang..komo pami sadaya naskah
(kalebet nu kertas) mah..
manar: muhun cobi etang nya
manar: 15 naskah sanes sadayana?
manar: atanapi 21 naskah?
aditia gunawan: sadayana 56 naskah
manar: 56 naskah sadayana aya di perpusna?
manar: perpusnas
aditia gunawan: sumuhun
manar: siip..cobi nya dietang alo sadaya biayana
manar: susuganan wae abdi gaduh rizki
aditia gunawan: mangga
manar: cikan ngadamel direktorina alo
aditia gunawan: nuju disusun mang..
manar: misalna, ngadamel tabel, kolom kahiji no, kadua: judul naskah, katilu
: status panalungtikan, kaopat: status alih basa atanapi alih aksara jst
manar: taun didamelna
manar: saha anu mendakanana
manar: jst
aditia gunawan: muhun mangga
manar: aya anu nyebatkeun cenah naskah di tatar Sunda teh sadayana aya kl
80-an, dimana nya nu sapalih deui?
aditia gunawan: eta teh dumasar katalog pa Eddy
aditia gunawan: parantos dicek deui seueur nu teu luyu
manar: kutan kitu?
manar: anu aya buktosna mah teu dugi ka 60 nya?
aditia gunawan: dina katalog anjeunna, ti no 49-89 teh mung dieusian kodena
weh
manar: teras eta kode teu buktosna?
aditia gunawan: pas diparios nya eta kalebet naskah Jawa
manar: oh...
manar: naskah Jawa atawa naskah Sunda ditulis ku huruf Jawa?
manar: ari anu huruf arab pegon teu dietang?
aditia gunawan: keke
aditia gunawan: kan diperpusnas teh naskah Sunda teh kabagi 2
aditia gunawan: nu 1 dina rak
manar: cikan kmh bag2anana
aditia gunawan: nu ka2 dina peti
manar: oh...eta peti teu acan dibuka?
aditia gunawan: dina rak, sadayana kertas, tos seueur ditalungtik, aksarana
Jawa atanapi Pegon
aditia gunawan: nu dina peti kabagi 2
aditia gunawan: aya lontar sareng arsip ti juragan2 walanda
manar: kutan kitu
manar: ari anu dina peti teu acan kabuka sadayana?
aditia gunawan: tah nu dina katalog pa eddy nu lepat teh nya deskripsina
kana naskah peti mang
aditia gunawan: muhun, nembe 15 naskah nu ditalungtik
manar: mmm...maksadna teu luyu antara kode sareng buktina?
aditia gunawan: muhun, da pa eddy mung masihan no kode weh
aditia gunawan: teu dipasihan katerangan Judul, aksara
aditia gunawan: jsb
manar: ana dipariksa eta no kode teh...kmh?
manar: seueur anu duplikasi maksadna?
aditia gunawan: duplikasi?
manar: maksad teh barangna hiji, namung kodena aya dua atawa kumaha?
manar: atawa teu aya barangna?
aditia gunawan: barangna aya, nanging pa Eddy nyebatkeun yen eta naskah
Sunda, bari teu dijudulan, teu disebatkeun aksarana, jsb
manar: nya atuh eta mah kalebet aya
manar: oh maksadna bisa jadi aksarana aksara Jawa sanes?
manar: ke ari definisi naskah Sunda teh kumaha?
manar: maksad abdi aya dina patarosan ieu: upami hiji naskah nyarioskeun
Sunda tapin diserat dina aksara sanes aksara Sunda, naha eta teu kalebet
naskah Sunda?
aditia gunawan: abdi ningal katalog Jawa, teras naros ka ahli Jawa, nyebat
yen eta mah naskah Jawa
aditia gunawan: muhun, kahartos
manar: upami hiji naskah nyarioskeun Sunda tapin diserat dina aksara sanes
aksara Sunda, naha eta teu kalebet naskah Sunda?
aditia gunawan: kalebet
manar: nuhun
aditia gunawan: cekap nyumponan salah sahiji sarat: aksara, bahasa, tema
manar: janten atuh aya kana 80-anana naskah Sunda teh atanapi...masih
diragukeun pedah aksarana aksara Jawa?
aditia gunawan: da eusina tos ditalungtik ku urang Jawa nu eta mah
manar: mmm....
aditia gunawan: jeung dina notulensina naskah2 eta teh ti Jawa asalna
manar: oh kitu
manar: kahartos pami kitu mah
manar: janten tiasa janten sanajan nyarioskeun Sunda namung kalebet karya
budaya Jawa nya maksadna?
aditia gunawan: sajabi ti eta, dina naskah2 eta, seueur naskah bali malahan
mah
manar: muhun, janten tambah kaditu-kadieu nya
aditia gunawan: numawi
aditia gunawan: intina, abdi jeung kru ti PNRI tos stock opname dua sasih
aditia gunawan: mariosan deui katalog,
manar: dumasar kalkulasi sapertos kitu nya anu kaetang leres2 naskah Sunda
mah teu dugi ka 60, kitu panginten nya kacindekanana?
aditia gunawan: marios deui naskah hiji-hiji
aditia gunawan: sumuhun kitu
manar: walah, hebat kacida
manar: tumaros anu rada penting deui yeuh...wayahna da emang mah rumasa teu
apal nanaon: dupi anu pangkolotna naskah teh taun atawa abad sabaraha?
aditia gunawan: punten mang nya.,..
manar: kumaha?
manar: bade bobo? hehehe
aditia gunawan: sanes,,bilih disangki nyanyahoanan
aditia gunawan: hehe
manar: ih nya henteu atuh, dibanding anu teu didamel dina widang eta mah nya
atuh salira teh kalebet narasumber naskah Sunda
manar: minimal dina jihat pendataanana
aditia gunawan: nu aya titi mangsa salami ieu, naskah Sunda kuno mung Siksa
Kandang
manar: taun sabaraha eta teh?
aditia gunawan: 1518 saurna mah
manar: alhamdulillah, jentre pisan, kapendak dugi ka taunna
manar: tangtosna oge katulis dina naskah aslina nya taun sakitu
aditia gunawan: hanjakalna,,sareng wayahna,, memang seueur nu teu aya angka
taunna
manar: ari anu pangngorana taun sabaraha?
aditia gunawan: tah pami eta duka, da dina undang-undang mah minimal 50 taun
tos disebat naskah
manar: kutan kitu?
manar: atuh baris seueur banda naskah sunda teh nya
manar: upamana wae, ti periode Sumedang rupina aya oge naskah2
aditia gunawan: janten pami taun 1959 aya tulisan tangan,,teu acan
diterbitkeun,, nya eta naskah
manar: oh...nembe terang abdi
aditia gunawan: aya oge mang saurna mah
manar: eta tulisan tangan teh salah sahiji syarat hiji karya disebat naskah?
aditia gunawan: sumuhun,,
manar: upami kieu kumaha: aya surat cinta atawa surat anu bobogohan, ditulis
tangan, titimangsa taun 1920, naha eta tiasa disebat naskah?
aditia gunawan: tiasa
manar: kutan?
aditia gunawan: boa keur anak incu mah eta teh penting
manar: leuh....
aditia gunawan: hehe
aditia gunawan: heureuy mang
manar: walah hehehe, hanas....
manar: janten, ugeran sejenna hiji karya tulis disebat naskah teh nyaeta
eusina kudu ngeunaan kabudayaan?
aditia gunawan: nu dianggap aset budaya
aditia gunawan: leres
manar: tah eta basana, ti salira mah pas: aset budaya
aditia gunawan: tiasa wae si emang mah
manar: eh leres alo...halimpu pan kakupingna: aset budaya, pas pisan
manar: ke...dupi seuseueurna naskah Sunda madungdengkeun atawa nyarioskeun
naon wae?
manar: naha aturan kahirupan, alam saba'da maot, sajarah, kahirupan baheula
atawa naon?
aditia gunawan: ceuk abdi, agama
manar: kutan...?
manar: wah....kataji alo
manar: ke...agama anu kumaha? maksad teh dimensi naon tina agama? naha
ritualna? eusi agama? dimensi sosial? atawa....?
manar: manfaat agama....? tatacara beragama?
aditia gunawan: tah eta mah rada sesah mang
aditia gunawan: kedah dipaluruh heula
manar: punten alo bisi si emang jadi kaasup nyosok jero
manar: muhun...punten naroskeun anu sesah
manar: ari seuseueurna eta naskah nyebatkeun saha anu nyeratna?
aditia gunawan: dimensi spiritual & sosial seuseueurna mah
aditia gunawan: ritual sakedik
manar: muhun...nuhun alo, eta informasi penting kacida
manar: sigana ieu abdi kalebet kuliah sajam dua jam mah, salira dosenna
aditia gunawan: sanes,,abdi nuju dites ku dosen senior
manar: ih...ulah sok kitu
aditia gunawan: abdi mahasiswa nu hoyong lulus
aditia gunawan: hehe
manar: leres abdi teu terang alo kana naon anu tadi ditaroskeun
manar: sigana, seueueurna naskah teu nyebatkeun saha anu nyeratna nya?
aditia gunawan: jigana deui wae,,dina naskah pra Islam mah jarang pisan
eksistensi panulis teh
aditia gunawan: dipublikasikeun
manar: oh...nuhun informasina
aditia gunawan: dina naskah islam + kolonial jawa mah tos ngawitan aya
aditia gunawan: dina naskah buhun mah nyebatkeun teh boncah nu ireg
manar: ari pituduh sanesna kumaha gambaranana? upamana, naha aya pituduh eta
naskah teh diserat di lingkungan karajaan/istana atanapi di pertapaan
atanapi rahayat biasa?
aditia gunawan: budak boloho
manar: Subhanalloh...
aditia gunawan: nu nulis naskah teh boloho nya?hehehe
manar: eta aya ku handap asor, ngakuna bocah boloho (boncah nu ireg),
padahal matak nyerat naskah ge tangtos pinter sareng nyangking kasadaran
leuwih ti masyarakat umumna
aditia gunawan: muhun kitu
manar: kumaha eta pituduh sanesna?
manar: naha seuseueurna naskah teh diserat di lingkungan karajaan/istana?
aditia gunawan: seuseueurna mah diserat di gunung
aditia gunawan: di Mandala
manar: eta geura, leres kitu?
manar: emhh....paingan atuh nya gunung teh kabuyutan tea
aditia gunawan: cobi, da teu aya nu nyebat naskah ditulis di istana
aditia gunawan: sapertos kakawin di Jawa
manar: Subhanalloh...atuh bebas pisan tina pangaruh raja nya?
aditia gunawan: tapi piraku nya?
aditia gunawan: kan dina SSKK aya Prebu
aditia gunawan: tri Tangtu tea
manar: sigana...hunungan istana sareng gunung di Sunda memang rada raket
manar: maksad teh, dina waktu2 anu tinangtu, anu ti istana teh sok ka gunung
aditia gunawan: sapuk mang
manar: atawa, dina kaakhirnakeun mangsa jumeneng di ieu dunya aya periode
meditasi di gunung
aditia gunawan: abdi kataji ku bujangga manik,,
manar: ke sakedap, samemeh bujangga manik, aya patrosan hiji deui ngeunaan
saha/dimana naskah Sunda diserat
aditia gunawan: dina kolofon, aya sababaraha tempat
aditia gunawan: gunung Cikuray, gunung Sri Mahapawitra, gunung Kumbang,
Gunung Larang Sri Manganti, Gunung Jedang, jste
manar: eta, saur abah Surya, aya kamungkinan naskah Sanghiyang Siksa Kanda
Ng Karesian eusi pangemut (pemikiran) Sri BAduga anu diserat ku salah sawios
jurutulisna, isteri, namina Ni Dawit, kumaha pamendak salira kana hal eta?
aditia gunawan: tiasa janten, tapi engke panginten waleranna mah,,pami ieu
garapan nu kantun 45 naskah (75%) kagarap
aditia gunawan: heuheu
manar: wah...edisi tunda eung...mangga teu sawios
manar: salse wae, mangga rampungkeun heula eta garapan, ulah eureun atawa
koma dina 75%
manar: eta nami gunung2 anu td disebatkeun ku alo, abdi isin
manar: sanajan kungsi diajar geografi, mung hiji gunung anu leres2 terang
persisna diman (Cikuray), anu sanesna kungsi nguping (Sri Manganti), sesana
mah lebeng, nembe nguping ayeuna
manar: gunung Kumbang sigana aya keneh dina peta topografi
manar: maksadna kacatet keneh
aditia gunawan: gunung sri Mahapawitra kasebat dina bujangga manik
aditia gunawan: saurna tanggeran na panaitan
aditia gunawan: abdi oge curiga, di panaitan kapan aya patung siwa
manar: Panaitan mah caket Ujungkulon, Pandeglang
manar: maksadna P. Panaitan?
aditia gunawan: sumuhun eta, mung nembe praduga
manar: mmm...informasi anu matak narik ati
aditia gunawan: dina ensiklopedi aya arca Siwa di Panaitan
manar: eta tiasa janten ngaruntuy kana periode agrabinta?
aditia gunawan: tiasa janten,,nu mawi abdi hoyong pendak sareng ambu, mang
oman, sareng abah Surya
manar: sae pisan ....hayu, cobi urang rencanakeun
aditia gunawan: mangga mang,,bingah pisan
manar: ke, tadi alo nyebatkeun kataji ku Bujanggamanik (BM), naon anu matak
katajina?
aditia gunawan: mhun, kalangan "menak" nu ninggalkeun istana ngalalana ka
unggal mandala, bari dicatet patempatan2nana..
aditia gunawan: pangalamanana,,eta janten Sumber utama,,
aditia gunawan: teu eleh geleng ku Negarakertagama
manar: aya anu nyebatkeun BM teh sajarawan anu nganggo metode deskriptif
sareng pembuktian langsun ka lokasi nya?
aditia gunawan: hahaha
manar: *langsun = langsung
aditia gunawan: jigana mah kitu
manar: maksudna, BM teu cukup ku ceuk beja atawa ceuk anu nyaritakeun
manar: janten BM teh katurunan raja? ti silsilah raja mana?
aditia gunawan: duka tah,,teu acan maluruh langkung teleb
aditia gunawan: pamendak emang kumaha?
manar: dupi basa/aksara Sunda anu dianggo ku BM Sunda anu mana?
aditia gunawan: sunda kuno
aditia gunawan: nu diunicodekeun
manar: hehehe,.....siga Gatotkaca alo mah, ditaros kalahka malik naros
manar: nuhun alo
manar: sabaraha naskah karya BM teh?
aditia gunawan: abdi mah curigana seueur,,tapi pan nyaeta,,jarang nyebatkeun
nami
aditia gunawan: mung dina kekecapan, gaya basa, jsb, seueur nu sapertos BM
nyarita
aditia gunawan: wa, cekap heula nya,,engke disambung deui..ieu bade
diberesan saurna warnetna...hehehe
manar: wah...matak kataji deui wae
aditia gunawan: hatur nuhun ah waktos ngadu bakona
manar: aeh...bade kamana alo?
manar: duh punten tos diganggu ku abdi waktuna
manar: hatur nuhun pisan
manar: ke sakedap
manar: aya pameredih yeuh
aditia gunawan: mangga
manar: mugi kawidian, ieu obrolan bade diposting ku abdi ka milist
manar: ulah salempang, ieu mah teu aya maksad nanaon
aditia gunawan: waduh
manar: manawi aya manfaatna, sedeng upami ngedit deui abdi teu aya waktu
manar: moal nanaon, malah nu sanes nganuhunkeun geura
manar: da ari dihaja-haja nyerat mah alo oge apan nuju sibuk
manar: kumaha? kawidian nya?
aditia gunawan: mangga wae atuh..mung emang tanggel waler
aditia gunawan: bilih aya nu nyegat abdi di jalan
aditia gunawan: hehehe
manar: keun wae soal pamadega alo kana pendapat mang Ayat alm mah, namina
oge akademis atawa wacana ilmiah
manar: ih ...nya teu nanaon ari anu mendakan di jalan spirit BM mah
manar: alias sumangetna, sae pisan
aditia gunawan: mang Ayat nu mana?
aditia gunawan: maksadna pamadegan mang ayat nu mana?
manar: eh saha anu td disebat di luhur anu nyebatkeun 80 nakshan teh?
aditia gunawan: pa Eddy panginten
manar: Pa Eddy S Ekajati alm nya?
manar: muhun leres eta
aditia gunawan: sumuhun,,
aditia gunawan: mangga eta mah,,da abdi tos ngaraos yakin
manar: alhamdulillah atuh
manar: hatur nuhun alo
aditia gunawan: pd we jiga BM
aditia gunawan: hehehe
manar: ih kedah kitu barina oge
aditia gunawan: mangga atuh mang nya..ieu tos diusir,,heuheu
manar: mangga alo
manar: hatur nuhun pisan
aditia gunawan: tepang deui sanes waktos
aditia gunawan: nuhuuuuun pisa
aditia gunawan is typing a message.
aditia gunawan: n
manar: tos medar pependakan perkawis naskah Sunda
manar: mangga, muhun

***
Cag.

manar

Kirim email ke