Punklung teh lain punk angklung, tapi punk calung. Riungan sawala komunitas
guar simpay nu diayakeun ping 25 Maret 2009 di FIB UI teh nyokot tema Punk-lung
ti A-Z. Sajaba ti eta, diselang ku ngaguar oge pangalamanna Bapa Don Hasman
ngadokumentasikeun Baduy. Baraya Kusnet nu ngaluuhan ieu acara teh diantarana
kang Rahmat Rawyani (nuhun tiasa tepung), kajaba ti panitia teh Agni jeung Kang
Mumu. Sesana mah, staf pangajar jeung mahasiswa UI nu jadi pamilon teh.
PUNKLUNG
Punklung teh singkatan tina Punk jeung Calung. Basajanna mah budak punk nu
mawakeun lagu-lagu punk ngagunakeun media calung. Buukna aya nu dirarancung
(basana teh dimohawk tea), aya nu lenang (basana teh skinhead), aya nu ni
gimbal (rasta), jeung aya nu dipulas bangun amis. Papakeanana, nya kumaha we
budak punk nu hirup di jalan-jalan trotoar kota. Sawarehna aya nu mulas awakna
make mangsi tato, aya nu rimbil ku peperenian dina rarayna (basana fiersing
kitu?). Ku saliwatan ge ngareret, tangtu geus karasa, beda!
Bedana ieu kelompok punk ti komunitas punk rock nu sejenna nya eta maranehna
ngagunakeun calung (kaasup kendang jeung goong) dina mawakeun lagu-lagu nu
karereaanana ciptaan maranehna oge. Lagu-laguna sawareh mah lirikna ku basa
Indonesia (Darah Juang, Bergerak, jste), tapi teu saeutik oge nu basa Sunda
(teu apal judulna tapi eusina ngeunaan ngamumule budaya Sunda!). Eta grup
punklung asalna ti Cicalengka, Bandung. Mimiti ngadeg ti taun 2004, mindeng
manggung di kampus-kampus jeung dina 'gigs Underground' boh di Bandung, boh di
luareun kota Bandung. Kungsi maen deuih jeung kang Ibing jeung Darso oge, malah
mah dina hajatan ge kungsi (Teu kabayang dina hajatan mawakeun lagu Darah
Juang, lagu nu biasa dibawakeun ku mahasiswa nu daremo!).
Loba nu pro, teu kurang nu kontra. Nu pro nganggap yen ieu fenomena teh
mangrupa fenomena nu wajar dina kabudayaan, kaasup Sunda. Yen aya sagundukan
pemuda urang Sunda, nu hirup dina ideologi punk rock, bari teu poho ka temah
wadina kudu diapresiasi, ditampi ku asta kalih, sumawonna dihiap dibageakeun.
Kapan nu jadi udagannana oge kumaha carana punk teh bisa leuwih katarima ku
tukang beca, tukang ojeg, jsb. Kitu deui sabalikna, kumaha carana Kabudayaan
Sunda (ngaliwatan media Calung) bisa leuwih dipiwanoh ku komunitasna.
Sedeng nu kontra nganggap yen punklung geus mengpar tina tetekon. Numutkeun
katerangan Abah - juru bicara Punklung - salah sahiji nu kontra teh Lingkung
Seni Sunda nu geus kahot. Nu kontra lolobana mah justru ti kalangan budayawan
Sunda, nu nganggap yen aya (meureun) sacangkir kabudayaan Sunda nu murni, nu
adi luhung. Padahal ceuk vokalis ieu band Punklung mah "Sunda mah aya di dieu!"
kituna teh bari nunjuk kana hariguna. Nu kudu jadi catetan, komunitas punk nu
katelah poksang, mahiwal, anti kemapanan, jste. leuwih ngaapresiasi kana
punk-lung teh, malah ngadukung pisan.
Calung teh cenah mangrupa media munggaran, ka hareupna Insya Allah ngagunakeun
waditra-waditra Sunda nu sejenna, saperti kacapi, suling, jeung Karinding.
Cuang tingali wae, naha urang Sunda bakal meungpeukan mata jeung ceulina atawa
mimiti bisa 'ngawayahnakeun', kitu cenah. Mun tea mah maksudna tinekanan
(Amin), bakal rea meureun istilah anyar teh, utamana dina kasenian Sunda,
meureun ka hareupna mah aya PUNKGUNG (Punk jeung Degung), PUNKLING (Punk jeung
Suling), jrrd. Tapi angger, uing nu PUNK KAS mah (Pangkasepna), hehe.
DOKUMENTASI BADUY DON HASMAN
Giliran Don Hasman nu midang, ngaguar lalakonna panalungtikan di Baduy salila
34 Taun! Sajaba ti eta ningalikeun hasil dokumentasi kagiatan nalika anjeunna
di ditu dina wangun slide show. Estu matak herang mata, hasil-hasil fotona di
eta wewengkon nganangna-nengne panon pisan, asa manggih dulur jauh beda alam.
Sawatara catetan nu perlu dikekentengan. Kahiji, cenah mah ngawangun imah atawa
jambatan di Baduy teh kudu cacap dina waktu sapoe, dipigawe ku cara babarengan.
Ana teu rengse dina waktu eta, pamali. Kadua, angklung buncis teh dipaenkeun
salila 21 jam dina sapoe, salila 3 bulan taya towongna. Waktuna, sapoe ti
samemeh melak pare nepi ka tilu bulan sanggeusna. Ceuk anjeuna, yen upama
ditalungtik sacara ilmiah eta sora tina angklung teh frekuensi sorana teu
dipikaresep ku sarupaning sasatoan nu ngaruksak pare, jeungna, ngarangsang
sangkan pare leuwih gancang tuwuhna, tur hasilna leuwih nyugemakeun.
Dokumentasi-dokumentasi Don Hasman nembongkeun kahirupan sapopoe masarakat
baduy, di antarana nyieun wangunan, angklung, ninun, kawin, papakean, pola
dahar, jste. Ku lilana panalungtikan (34 taun), Don Hasman mibanda koleksi foto
salah saurang urang Baduy, ti mimiti leutik nepi ka taya di kieuna.
Markas Wiki 26 Maret 2009