hehe. upami kitu mah, milari deui nini sanes/gantina, sigana panjang deui yuswa aki teh. haha punten ka nu rumaos aki-aki
On 7/14/10, Tata Noers <[email protected]> wrote: > " > Geura upami nini pupus tipayun, aki téh sok tara lami > ngaduda, da sok teras nuturkeun nini ka ahérat............ teu kitu, da > seueur anu_ milari " nini " sanesna anu langkung anom tur seger > .herhehehe he. > --- Pada Rab, 14/7/10, mj <[email protected]> menulis: > > Dari: mj <[email protected]> > Judul: [Urang Sunda] (ngacapruk) wanoja indung manusa > Kepada: [email protected] > Tanggal: Rabu, 14 Juli, 2010, 8:31 AM > > > > > > > > > > > > > > > > > > > > > > > > Wanoja, Indung Manusa > > Mun diibaratkeun kana logam, wanoja téh dianggapna emas. Jadi pantes mun > sacara adat ogé agama, kacirina loba aturan nu dilarapkeun ka atawa pikeun > wanoja. Cék salérét mah katémbongna siga nu ngahengker laku-lampah wanoja, > padahal boh aturan adat boh aturan agama-duanana kaci disebut étika- justeru > pikeun ngajénan jeung ngajaga diri jeung ajén wanoja. > > Cara teu meunang indit-inditan sorangan, komo ti peuting jeung jauh, > kudu aya nu nganteur pikeun jadi pangawal. Komo munggah haji mah, > dikudukeun pisan aya batur lalaki nu masih muhrim, jsb. Lain hartina > ngaheureutan ‘hak pribadi’ wanoja, tapi sabenerna pikeun protéksi atawa > ngalindungi, kusabab ari wanoja mah, mun diibaratkeun kana logam téh, sarua > jeung emas téa. Sedeng lalaki mah beusi. Kusabab emas, tangtu teu bisa > sagayawah. Béda jeung beusi. Di kampung-kampung baheula mah, barudak lalaki > bisa disebut teu pati dipaliré atawa teu pati dipiroséa ku kolotna. Sare di > tajug atawa di bale oge teu nanaon. Béda jeung wanoja. > > Mun noong tetempoan batur, cara Soren Kierkegaard, filsuf > néoéksisténsialis urang Dénmark, kapanggih yén nu ngaran wanoja mah, boga > ajén inajén atawa harkat nu béda unggal tahapan hirup nu kasorang ku dirina. > Nincak umur beuki ngaluhuran tah ajéna teh, alatan posisi atawa statusna ogé > robah jeung nambah. > > Cék manéhna mah, salaku pangantén, wanoja leuwih geulis tibatan > masih parawan. Salaku istri hiji salaki, wanoja jadi leuwih geulis, sabab > geus hirup papasangan, geus jadi pangawasa di rumah tangga. Kecap > “pamajikan” teh cenah asalna ti kecap “majik”, nu hartina cicing atawa > dumuk. Jadi istri téh nu dumuk di bumi atawa panguasa imah. Harti > beh dieu, bisa ti “majikan”, nu hartina nya meureun dunungan atawa bos, ka > saha salaki nyetorkeun panghasilanana, jeung nu ngatur pangaluaran rumah > tangga. > > Istri robah atawa nambah status jadi indung. Parobahan katara oge > dina aurana. Geura ari keur kakandungan, raray hiji istri sok cahayaan. Siga > nu méré tanda yén éta istri téh calon indung, keur ngasuh calon manusa dina > rahimna. Geus ngalahirkeun, salaku indung, wanoja jadi langkung geulis > tibatan panganten. Salaku istri jeung indung, wanoja teh éstuning nu jadi > matak dunya terus muter mangtaun-taun kahareup. > > Kumaha mun éta wanoja geus jadi nini? Ajéna malah beuki luhur deui > sabab jadi sumber pikeun sasaha, jadi pananggeuhan jeung tujuan saréréa. Sok > we geura, mun budak ménta duit ka kolotna teu dibéré, aya nini, pasti > lumpatna ka nini, da nini mah gedé kamungkinana bakal méré! > > Nini atawa enin (nya aki oge sebut wé, bisi pundung) jadi tujuan > saréréa unggal mudik lebaran. Bibi, mamang, ua, kitu deui kolot sorangan, > marudik lebaran teh ka sepuhna utamana ka indungna, nya nini téa. Dina soal > kanyaah nu jadi nini ka incu-incuna ketembongna leuwih gede batan ka > anak-anakna. Pangna kitu, kahijina, nya da anak-anakna geus gedé, kaduana, > sigana nempo incu téh aya rasa waas atawa kahudang rasa, jadi panineungan > nini ka mangsa keur ngora, keur boga budak laleutik kénéh. Ogé yen incu nu > balatak teh nu baris neruskeun katurunan. > > Munggah haji lir ibarat mudik ka nini. Deukeutna ka Siti Hajar > (garwana nabi Ibrahim), jauhna ka Siti Hawa, pasangan nabi Adam téa- > pasangan manusa munggaran di alam dunya. Ngaran wewengkon di Arab Saudi nu > pangheulana didatangan ku nu munggah haji ti sabrang, boh nu maké kapal > laut boh nu maké kapal udara téh, kota palabuhan Jedah. Ari kecap “jedah” > teh basa Arab nu hartina “nini”. Naha wewengkon éta disebut kitu? Sabab > cenah di dinya pisan aya makam Siti Hawa. Di urang baheula, anak nu lahir > ku cara teu sah (kolotna teu akad nikah heula), sok disebut “anak jadah”. > Sabab kalolobana baheula, si anak sok terus dikukut ku ninina! > > Salah sahiji rukun haji, nyaeta Sya’i téa, lumpat leutik ti Syafa > ka Marwah, minangka ‘napak tilas’ baheula basa Siti Hajar lulumpatan néangan > cai pikeun anakna Ismail. Eta siloka pikeun ngajenan para ibu, indung nu > ngandung, pikeun ngarasakeun kumaha indung susah payah ngurus barudakna. > > Numutkeun hadis nabi, kautamaan indung lobana tilu kalieun bapa. > Tangtu kitu. Sabab tiindung manusa lahir, lain ti bapa nu ngan nyumbang > sperma nu ngangkut kromosom X. Cék élmu Biologi mah, manusa teh dasarna > kromosom Y, nu nyampak di indung jeung Y eta teh kromosom wanoja. Nu jadi > lalaki, katambahan kromosom X. jadi kromosom wanoja YY, kromosom lalaki XY, > hartina, sabenerna di diri lalaki, aya unsur wanoja. > > Loba babasan nu nunjukeun kautamaan atawa muliana hiji indung. Aya > babasan duka timana asalna (sigana ti Arab), yén “sorga teh ayana > dihandapeun dampal suku indung”. Babasan éta lain hartina naraka aya > handapeun dampal suku bapa, tapi pikeun nembongkeun yén indung teh mun > dibanding pasanganana, bapa téa, posisina leuwih utama. Kukituna mah pantes > jeung geus sawajarna mun sok aya manusa ménta hampura ka indung bari jeung > sujud atawa nyium suku indungna. Ongkoh dan pangeran moal rido ka hiji > manusa mun indung (bapa) éta manusa teu rido. > > Bakat ku luhurna ajén atawa harkat martabat indung, urang Yahudi mah > boga babasan nu aheng, “pangéran nyiptakeun indung sabab pangéran teu bisa > aya diunggal tempat.” Urang Yahudi nepi ka boga babasan kitu bakating ku > luhurna ngajénan kanu jadi indung. > > Dina babasan jeung paribasa di urang, indung loba dipaké mikeun > ngagambarkeun mangrupa-rupa perkara. Cara “indung peuting”, “indung suku”, > “ibu pare” “indung beurang”. Fitrah indung papasangan jeung bapa, jadi aya > “indung hukum bapa darigama”, “indung lembu bapa banténg”. Ka saha urang > munjung jeung muja sangkan hirup bagja, aya jurusna, nyaéta “munjung ka > indung muja ka bapa.” > > Wanoja teh tihang nagara. Ari nagara aya tilu unsurna nyaéta > rahayat, wilayah jeung nu ngurus. Ayana rahayat jeung nu ngurus nagara teh > apan sasatna mah dilahirkeun ti rahim indung, Lian ti ngalahirkeun manusa, > ogé indung teh apan nu sacara tradisional jeung empiris nu leuwih loba waktu > jeung deukeut jeung barudak. Hartina, indung pisan nu leuwih loba méré > pangawaruh mangrupa atikan, utamana étika, ka barudakna. > > Kusabab tugasna leuwih ti lalaki, nya ngalahirkeun manusa, wanoja > dibere kamampu nu jauh leuwih kuat ti lalaki. Euweuh lalaki di alam dunya > ieu nu sanggup kakandungan jeung ngalahirkeun. Sanajan kitu, kamampu wanoja > disaluyukeun jeung umurna utamana dina soal ngandung. Geus nepi ka umur nu > tangtu, wanoja eureun kareseban atawa menstruasi, nu jadi tanda pangsiun ti > kamungkinan bisa ngandung jeung ngalahirkeun. Tada teuing ripuhna mun nini > nu sepuh masih keneh ngandung. > > Rumah tangga teh bisa diibaratkeun nagara leutik. Matak indung sok > disebut ratu rumah tangga. Wanoja cék si cenah boga naluri ngurus. Leutik > kénéh oge wanoja mah geus bisa milu mantuan kolot di imah. Beda jeung > lalaki, nu geus gedé oge, loba kalakuanana nu masih kénéh siga orok: kudu > di urus! Malah cenah aya nu nyebut yén lalaki mah orok gedé. > > Sanajan teu nalungtik statistik, ku lobana bukti nunjukkeun yén > pikeun nu kungsi hirup rarabi, papasangan mangtaun-taun terus hirup > nyorangan, wanoja leuwih kuat hirup nyorangan batan lalaki. Geura upami nini > pupus tipayun, aki téh sok tara lami ngaduda, da sok teras nuturkeun nini ka > ahérat. Sabalikna mun aki pupus ti payun, nini mah sok ngaranda teh rada > lami. Salah sahiji alesan, sigana, sabab nini jadi leuwih santai, da > pangsiun ngurus aki. Eta nembongkeun kaayaan yen nini mah langkung kuat > batan aki, tapi aki mah, nu biasa diurus nini, kaciri ripuh kudu hirup teu > dibarengan nini. > > > > > > > > > > > > > > > > > > > > > > > > > > ------------------------------------ Komunitas Urang Sunda --> http://www.Urang-Sunda.or.id Yahoo! Groups Links <*> To visit your group on the web, go to: http://groups.yahoo.com/group/urangsunda/ <*> Your email settings: Individual Email | Traditional <*> To change settings online go to: http://groups.yahoo.com/group/urangsunda/join (Yahoo! ID required) <*> To change settings via email: [email protected] [email protected] <*> To unsubscribe from this group, send an email to: [email protected] <*> Your use of Yahoo! Groups is subject to: http://docs.yahoo.com/info/terms/
