Saluton, Jxakvo.
Unue, mi demandas al ci: kio estas TG-gramatiko?
Due, mi proponas al vi cxiuj novan skemon por la futureso.
Ortografio kaj fonetiko.
La fonetiko estos kiom eble plej simpla, kaj obeos ortografie la
fonetikan principon. La literaro estos: "a b d e f g i k l m n o p s t u x".
Cxiuj literoj sonos kiel en Esperanto, krom la litero "x", kiu sonos kiel la
litero "s" kun supersigno en esperanto, "sx" per la iksosurogato kiun mi
uzas en cxi tiu letero. La prononco de "x" estos ankaux tolerebla kiel "c",
"cx", "gx" aux "jx" de la iksosurogata Esperanto. Ekzistas, do, nur dek sep
fonemoj kaj ankaux nur dek sep literoj. La ceteraj literoj de la basa latina
alfabeto povus esti uzotaj por reprezenti, per duliterajxoj, aliajn sonojn
ne apartenantaj al la futureso.
Nur estas eblaj tri tipoj de silabo: silabo per konsonanto plus vokalo
(la plej ofta), kiel "so", silabo per vokalo sola, kiel "a", kaj silabo per
konsonanto plus vokalo plus konsonanto; en cxi tiu silabo, la lasta
konsonanto estos devige unu konsonanto el la triopo "l n s", kiel en la
silabo "tal". La parolantoj kiuj trovos malfacila la prononcon de cxi tiuj
triaklasaj silaboj povas libere prononci kaj skribi vokalon "u" de apogo,
kiel "talu". La akcento de la vortoj plursilabaj falas cxiam en la
antauxlasta silabo. Ne ekzistas grafika akcento, kaj la akcento neniam
distingas signifojn.
Ne ekzistas diftongoj nek triftongoj; du vokaloj sinsekvaj apartenas al
du malsamaj silaboj.
Vortaro.
Precipe, gxin oni cxerpos de la plej internaciaj radikoj, cxu
okcidentaj, cxu ne. Ekzemploj: karmo, unibersito, taxuo (el la cxina lingvo:
sinonimo de "unibersito"), xokolato, filosofio, musiko, ikebano, xamano,
pano, rapido, kitabo (libro). La vortoj plej kurtaj kaj oftaj povos esti
faritaj sen granda similo al ekzistantaj radikoj, cxar cxifoje plej gravas
la rapido kaj la facilo de prononco ol la internacia rekonebleco; ja tia
rekonebleco restas la baza principo por elekti la vortaron.
Gramatiko.
Precipe izolanta kaj pozicia. Unue aperas la substantivo kun siaj
modifantoj kaj due la verbo kun siaj modifantoj. La pluralo de la
substantivo estas formata aldonante la litero so al la singularo; ankaux,
oni povas uzi la partikulon "bila" por formi la pluralon.
Frazoj de ekzemplo.
"la gato bisionale la filexo", tio estas, "la kato vidan la karnon" aux
"la kato vidan la viandon". Plurale: "la gatos bisionale la filexo" aux "la
gatosu bisionale la filexo" aux "la gato bila bisionale la filexo". La
substantivo cxiam havas la finajxon "o", kiel en Esperanto, kaj, kiel en
Esperanto, la artikolo kaj la adjektivo cxiam havas la finajxon "a", sed,
kiel en Ido, ili neniam prenas finajxon de pluralo. Ne ekzistas kazoj; por
indiki la akuzativon en frazoj dubaj aux de stranga vortordo, oni povas uzi
la partikulon "pe", kiel en "pe la kano bisionale la gato" (la hundon vidas
la kato).
La baza verbo havas la finajxon "ale". La baza verbo servas samtempe
kiel infinitivo kaj kiel astempo. La aliaj nuancoj verbaj estas farataj per
partikuloj. Ekzemploj: "la gato ante bisionale la filexo" (la kato vidin la
karnon), "la gato pos bisionale la filexo" (la kato vidon la karnon); "para
bisionale la filexo, la gato ante gonale ta la filexelo" (por vidi la
karnon, la kato iris al la karnejo).
El Aleksandro Ksavero Kasanovo Domingo.
----- Original Message -----
From: "James Chandler" <[EMAIL PROTECTED]>
To: <[EMAIL PROTECTED]>
Sent: Monday, August 12, 2002 8:18 AM
Subject: Re: Isolating grammar
For Alexandre, here is my post in Ido:
Judikante per uli ek la recenta diskuti che la Glosa-listo, malgre ke
izolanta gramatiko es sendubite la maxim bona voyo por irga nova LIA, me
questionas me kad interlinguisti es ja pronta vere developar apta gramatiko
izolanta por LIA. Semblas esar vera manko di kompreno, o to quon me nomizus
'tekniko', pri utiligar la posiblesi di izolanta strukturo en LIA-gramatiko.
Exemple, me ne povas aceptar ke es nul alternativo ad uzar distingiva
dezinenco por singla vorto-klaso por klarigar qua es la substantivo, qua es
la verbo ec. en frazo di Glosa. La fakto ke on rekursas a tal aparati vere
demonstras la manko di irga teknologial avanceso en ca feldo. Me kredas ke
ni profitus kom preliminara ad ula tal diskuti, per ula sorto di kompleta (o
adminime richa) teorio di la posiblesi di izolanta strukturo. To quon me
sugestas es ke, ante probar developar LIA fondita sur izolanta gramatiko, ni
equipas ni per Teorio di Izolanta Gramatiko. Por ke kande ni volas savar
quale ni povas distingar substantivo de verbo, ni povas referar establisita
teorio quo informos ni a) qui es la posiblesi, e b) quala es la impliki di
singla por la cetera gramatiko.
En diskuti pri LIA-i, la speci di respondi a questioni quin ni ofte pozas
tendencas esar tote diferanta kande on forlasas morfologio e konsideras nur
izolanta solvi. Exemple:
Plurali: Tradicionale ni questionas: ka ni devas formacar plurali per -s,
-i o -j? En izolanta gramatiko co divenas: ka ni devas uzar plural artiklo
o plurigivo? Ka plurigivo devas esar obligal kande plureso es altre
indikata? Ka plurigivo devas esar uzata kun nespecali? e tale plus.
En ca ed altra kazi, la tota debato semblas expansar til nerikonocebleso
kande on renuncas morfologio, preske quale movante de Euclidal a ne-Euclidal
geometrio, o de la legi di Newton a ti di Einstein. La posiblesi subite
plumulteskas.
Tamen nuntempe ni es absoluta novici pri omna ca nova posiblesi. Ni ne
savas quale li es e ni ne savas quale uzar li. Me opinionas ke on povos
plubonigar ica situaciono nur per iniciar sistemal inquesto pri la tota
feldo
di izolanta strukturo.
To quon ni bezonas, segun amba TG-gramatiko e Popperana teorio, es aparato
qua produktas omna e nur la posibla senmorfologia gramatiki di linguo qua
mustas expresar predefinita ensemblo di semantikal/gramatikal idei. Fakte
to quon ni probable facus es decidar qua ensemblon di idei ni volas povar
expresar en LIA, e fondar l'aparato sur ica ensemblo. Me kredas ke ne esus
tro desfacila decidar pri provizora ensemblo di idei expresenda.
Me deziras savar l'opinioni di altri pri ca ideo. Se on opinionas ke ol es
facinda, me sugestas simila procedo kam ta qua duktis a la Bazo-Projeto:
unesme establisar listo por preliminara diskuti pri izolanta gramatiko e
l'ideo di teorio, e pose, se posibla, komencar apertita projeto che la sam
listo por developar la teorio quan me propozas. Ka Projeto Isola?
Kordiale, James Chandler
--------------------------------------------------------------------
IdeoLengua - Lista de Ling�istica e Idiomas Artificiales
Suscr�base en [EMAIL PROTECTED]
Informacion en http://ideolengua.cjb.net
Su uso de Yahoo! Grupos est� sujeto a las http://e1.docs.yahoo.com/info/utos.html
