Merhabalar
Üzerinde yoğunlaştığınız konu -çevre merkez- Kürt siyasalitesi tarafından ihmal
edilen veya tercih edilmeyen bir yaklaşımdır.Yanılmıyorsam Siz bu durumu
eleştirel olarak ele almış ve Kürt siyasetinin teorik çerçevesni merkez çevre
ikileminde ele almak istiyorusunuz.Benimde üzerinde çalışma yaptığım bir konu
olduğu için katılmadığım bazı noktalrı sizinle paylaşmak istiyorum.
Türk siyaset yapısını veya genel siyaset teorisini 1990 lara kadar Merkez-Çevre
İkilemi ile açıklamak literatürde kabul gören bir yaklaşımdı.Fakat 1990 lardan
sonra merkez ile çevrenin fazlasıyla iç içe geçişi, merkezin içeirsinde çok
sayıda çevrenin, aynı şekilde çevrenin içindede çok sayıda merkezin çıkması,
merkez -çevre arasındaki nedensel ilişkiyi belirsizleştirmiş.Bu belirsiziğin
artması veya artık merkez -çevre ayırmının net bir şekilde yapılamaması bu
yaklaşımında ömrünün tamamlandığına veya yetersizliğğine işarettir.Dolayısıyla
Kürt siyasetinin yapısal analizini, bugun itibariyle, bu yaklaşımla açıklamak
imkansızdır.Bunu Türk merkez-çevre ilişkisi bağlamında söyylüyuorum.Ama sadece
Kürt toplumunun kendine has yani Türk siyasetinden bağımsız bir analizni
yaparsak belki bir kaç yıl daha ''sadece Kürtleri kendi aralarında''
merkez-çevre modeli ile açıklayabilriz ki buda yetersiz kalır.
Diğer bir sorunda, 1970 lerin Kürt sosyal yapsını merkez-çevre ile açıklamak
mümkünmü değilmi? Bu sorunun cevabını vermeden önce merkez ile çevrenin bir
yaklaşım-model veya teori olarak kabul edilip bunun ile toplumu anlayabilmek
için, Merkez-Çevre için gerekli bazı pre-şartları açıklamak lazım.
Merkez ve çevreden söz edebilmek için
-O Toplumun elitlerinin olması gerekiyor.1965 lerde Kürt toplumunda
politikleşen bir gurup veya yapı/elit olsada economik anlamda böyle bir yapı
yoktu.
-Toplumda hakim güçler olmalı ordu, işçi,köylü,orta sınıf, bürokrasi ve basın
vb. Eğer 1965-80 arası kürt siyasal yapılanmasına bakarsak az önce saydığım
güçlerin buyuk çoğunlu ya yoktu yada
güç olarak kabul edilmeyecek kadar zayıf
veya örgütüzdü.
-Merkez çevre Modernleşme ile onem kazanan bir yaklaşım olup modernleşme
yolunda ilermeye çalışan ama sendeleyen ülkelerde daha çok açıklayıcır.Yıne 30
yıl onceki Kürt toplumunun sosyolojik ve siyasal şeması Kürtlerin bırakın
modernleşme veya geçiş aşamasında olmasını statü olarak bir ''hiç'' ti.Ve model
tarafında açıklanamazdı.
Şerif MARDİN, Kemal Karpat, Hasan bülen kahraman, Ömer Çaha veya Ayşe
saktanberin vb.yazarların Çevre- merkez yaklaşımalrı daha çok ''elit-elit
olmayan, laik-muhafazakar, şehirli-köylü, eğitimli-eğitimsiz vb. ikilemler
üzerinden gelişmiştir.Siz 20 veya 30 yıl önceki kürt toplumunu anlamaya
çalıştığınızda bu kavramlar arasında çok güçlü bir homojenlik görürsünüz.O
dönemde Kürtlerde ezici çoğunluk elit değildi, köylüydü,eğitimsizdi veya
muhafzakardı.Kürt toplumunun sosyolojk dinamikleri bu denli homojen olduğu
için, Kürtlerin siyasal ve sosyolojik analizi merkez -çevre modeli tarafından
açıklanamaz.Ama yukarıda dediğimi gibi eğer siz Kürtleri Türkiye siyaseti
bağlamında ele alacaksanız, Kürtler zaten türkiyenin hep çevresi olmuşlar.Buda
PKK ile veya 1990 larda başlamayıp 1925 lerde başlayana bir proses
dir.Kürtlerin merkez statüsü ise daha çok 1990 larda şekillenmeye
başlamıştır.Çünkü kürtlerin ilkez kez, örgütlü kendi elitleri, eğitimlileri,
zenginelri,orta sınıfları,şehirlileri, laikleri ve siyaset üstü bir askeri gücü
oluştu,ki bunlarda 1925 den beri çevre olan bir toplumu merkeze taşıyan
ensntrümanalrdır.
Saygılarımla
Deniz Serhedi.
Date: Wed, 10 Nov 2010 18:53:59 +0000
From: [email protected]
Subject: {Diwanxane} Merkez-Cevre teorisi ve Kürtler
To: [email protected]
Merhabalar,
Önceki iki yazıda Avrupai Türklerle Asyatik Türkler arasındaki ayrışmanın
görece kalıcı bir nitelik taşıdığını ve bu durumun başta Kürt hareketinin
Merkez diye tanımlanan şeyle ilişkisi olmak üzere siyasette birçok şeyi
etkileyeceğini iddia etmiştim. Geçen yazının konusunu oluşturan kültürel
çerçevenin siyaset üzerindeki etkisinin artacağı yolundaki tespit, bu
etkilerden genel nitelikte birine işaret ediyordu. Kürt hareketinin merkezle
olan ilişkindeki olası değişmeler ise daha spesifik bir alan üzerindeki
etkilerine bir örnek oluşturuyor. Ama bunlara girmeden önce Merkez ve Çevre
laflarının neyi anlattıklarını, lügatimize nereden ve nasıl girdiklerini ve
Kürt hareketinin konumlanışı üzerinde nasıl etkiler bıraktıklarına bakmamız
gerekiyor.
Yukarıdaki konuya ilgi duyuyorsanız devamını ekteki dosyalardan okuyabilirsiniz.
Saygılarımla
Cemil Gündoğan
--
- Diwanxane, platformek azad u serbixwe; koma hemi Kurdan e. Komeke ideolojik
nine. Li ve dere demokrasi serdest e; hemu Kurd dikarin bi rengeki azad bir u
ramanen xwe binin zimen. Lebele di nava me de heqaret u rexneyen reshkirine
qedexe ne. Ji kerema xwe re, hevalen ku Kurdi dinivisin, dixwinin an ji teze
hin dibin; ki dibin bila bibin, deweti Diwanxaneye bikin.
- Diwanxane; en buyuk Kurd mail grubu. Her yazinin hukuki sorumlulugu yazarina
aittir. Kurd kultur milliyetciligi esas alinir. Her inanisa, her millete
saygili olan bu BAGIMSIZ grupta kaba propagandalara sicak bakilmaz. Imlasi,
anlatimi savruk; saldirganlik ya da siddet iceren mailler onaylanmaz. Kurd
dillerindeki mesajlara oncelik taninir. MODERATORLER: Rojda Xanim, Serger Barî,
Mihemed Rojbin. ANA SAYFA: http://groups.google.com.tr/group/diwanxane
--
- Diwanxane, platformek azad u serbixwe; koma hemi Kurdan e. Komeke ideolojik
nine. Li ve dere demokrasi serdest e; hemu Kurd dikarin bi rengeki azad bir u
ramanen xwe binin zimen. Lebele di nava me de heqaret u rexneyen reshkirine
qedexe ne. Ji kerema xwe re, hevalen ku Kurdi dinivisin, dixwinin an ji teze
hin dibin; ki dibin bila bibin, deweti Diwanxaneye bikin.
- Diwanxane; en buyuk Kurd mail grubu. Her yazinin hukuki sorumlulugu
yazarina aittir. Kurd kultur milliyetciligi esas alinir. Her inanisa, her
millete saygili olan bu BAGIMSIZ grupta kaba propagandalara sicak bakilmaz.
Imlasi, anlatimi savruk; saldirganlik ya da siddet iceren mailler onaylanmaz.
Kurd dillerindeki mesajlara oncelik taninir. MODERATORLER: Rojda Xanim, Serger
Barî, Mihemed Rojbin. ANA SAYFA: http://groups.google.com.tr/group/diwanxane
