Kalean da Patxi Salaberri eta Juan Jose Zubiri euskaltzainek osatu duten
*Biraoak. Nafarroan bilduak* (Pamiela, 2007) liburua. Leitzarandik Erronkarira
bitarteko milatik gora birao jaso, sailkatu eta aztertu dituzte. Bilduma
bakana, euskaraz egindako aurrena, mendebalde honetatik --txaloez gainera--
hainbat hausnarketa merezi duena.
Lehen eta behingoz, mutur honetakook behintzat ez dugu sekula
pentsatu izan, irainik, madarikaziorik, adarjotzerik, gaitzizenik edo berba
zatarrik esateko euskara gai ez zenik. Gauza bat da erlijio-kutsuko biraoak
esateko erdarara jo beharra -*Wazemank* saioaren gehiegikeriak ikusi baino ez
dago- eta, beste bat, edozein kristauk animalia-izena duen gizarte honetan
fauna deskubritzen hastea.
Bigarren, nafar bion lan apartak ezin hobeto erakusten du, azaleko
itxura guztien azpitik euskara bat besterik ez dela, eta azterlariok laburbildu
dituzten arau, hitz-jario eta esamoldeak euskaldun guztion ondare direla.
Anekdota modura, egileek Zaraitzuko "fan adi txakurran ipurdiala" esaldia
batuan (joan hadi txakurraren ipurdira) idazten dute gainerako nafarrek ulertu
dezaten edo. Auskalo goizuetarrek ez ote luketen bestela ere ulertuko baina,
adibidez, elgetarrek behintzat bape arazo barik.
Herriz herri jasotako biraoez gainera, irakasle biok hogeita hamar
inguru idazleren testuak hautatu dituzte. Zoritxarrez, Perez Lazarragako
arabarrarenak edo izan ezik, bat bera ere ez bizkaieraz. Horren zaila ote zen
Kardaberatzen edo Mendibururen garai bereko Mogel aipatzea? Edo, behin Txomin
Agirre jarriez gero, *Kresala* aukeratzea eta ez *Garoa*? Ala Bizkaiak
liburu-azaleko Jose Arrueren margoa baino ez du eskaini ahal?
Amatiño
_______________________________________________
Mezuak bidaltzeko: [email protected]
http://www.eibar.org/zerrenda
harpidetza eteteko: [EMAIL PROTECTED]
