Domethëniet e një proteste
http://www.kosovapress.com/ks/index.php?cid=1,8,104875
28 Qershor 2010
Domethëniet e një proteste
Xhavit Haliti
Është fjala për një protestë, që në një njoftim fare të shkurtër, të kuadratuar
në cepin e një faqeje gazete, mbante titullin: “Protesta për shaminë”. Nën këtë
titull kumtohej se mijra veta protestuan në Prishtinë kundër vendimit për
ndalimin e mbajtjes së shamisë islamike në shkolla. Më tërhoqi vëmendjen kjo
protestë, jo aq për përcjelljen mediatike të saj, sesa për problematikën e
shtruar për zgjidhjen. Gjithsesi, çështja e së drejtës për të mbajtur apo për
të mos mbajtur shami në shkolla publike është e diskutueshme. Por mendoj se jo
më pak i diskutueshëm është edhe vendimi i qeverise për të ndaluar mbajtjen e
shamisë islamike në shkollat publike.
“Protesta për shaminë” është rrjedhojë e besimit fetar, e përkatësisë etnike
apo e koshiencës qytetare demokratike për të mbrojtur Kushtetutën. Janë këto
tri mundësi motivimi, që kanë investuar dhe vjelin “kapitalet” e veta në këtë
reagim.
Besimi (ndërgjegjja) fetar e ka të vështirë të mos preket dhe të mos reagojë
ndaj pengesave “ligjore e nënligjore” për shfaqjet e simboleve apo riteve të
veta fetare.Kur përkatësia fetare përkon edhe me identitetin etnik, reagimi i
besimtarëve të “disiplinuar” me një akt ligjor apo nënligjor është tërësisht i
përligjur, sepse një gjë e tillë i prek besimtarët edhe në ndërgjegjen
kombëtare. Prandaj reagimi publik e paqësor i qytetarëve tanë në Prishtinë në
mbrojtje të “shamisë” ishte tërësisht demokratik dhe në zbatim të Kap.II “Të
Drejtat dhe Liritë Themelore” të Kushtetutës së R.K.-së, që në Nenin 24,
(Barazia para Ligjit) në paragrafin 2, sanksionon: ”Askush nuk mund të
diskriminohet në bazë… të fesë…”.
Në mbështetje e përforcim të citimit të mësipërm të Kushtetutës, po
parashtrojmë për aq sa na duhet, paragrafin 3-të Nenit 38 : “Askush nuk mund të
detyrohet ose të ndalohet, në kundërshtim me ndërgjegjen e vet, që të marrë
pjesë në praktikimin e fesë, si dhe të bëjë publike bindjet ose besimin e
tij/saj”. Kushtetuta jonë aktuale sanksionon vetëm një kufizim me ligj të
lirisë së manifestimit të fesë, besimit dhe të ndërgjegjes në kushtet kur
“është e domosdoshme për mbrojtjen e sigurisë dhe rendit publik, të shëndetit
ose të të drejtave të personave të tjerë”. (Neni 38, pr.4). Besoj se mbajtja e
shamisë nuk dëmton as sigurinë dhe rendin publik, as shëndetin dhe as të
drejtat e të tjerëve. Për rastin e shamisë islamike referimi ndaj Kushtetutës
mendoj se do t’u shërbejë për të reflektuar pozitivisht edhe “super”
kundërshtarëve të vendimit “kundër shamive”. Ata, të prekur
në ndjenjë nga një vendim i tillë, shfaqen kundërshtues e “ të revoltuar” ndaj
interpretimeve të ndonjë përfaqësuesi të pushtetit gjyqësor dhe ndaj Avokatit
tonë të Popullit. Madje, në mbrojtje të kësaj ideje edhe deklarohen: “Franca e
krishterë, për të ecur përpara, e ka ndarë fenë nga shteti që në vitin 1905”.
Pa dashur të gjykoj saktësinë e përfundimit, dua të vë në dukje dy fakte: -
Franca është vendi që e ngriti në teori ateizmin. - Franca moderne pretendon që
ka të evidentuar vetëm përkatësinë fetare të qytetarëve të vet myslimanë, që
thuajse përgjithësisht janë me origjinë nga ish-kolonitë e saj të para
50-vjetëve.
Në dallim nga Franca me të cilën bëhet krahasimi, Republika e Kosovës ende nuk
është anëtare e OKB-së dhe OSBE-së, nuk është ende e barazvlefshme në status më
fqinjët e vet kufitarë, nuk ka akoma të drejtën të marrë në shqyrtim dhe të
ratifikojë Konventën e OKB-së dhe Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut
dhe, ca më pak, për minoritetet.
Kosova, ndryshe nga Franca, historikisht dhe tradicionalisht është konsideruar
dhe trajtuar muslimane. Por sa muslimane në besim është Kosova, kur këtë besim
e ballafaqojmë me forcën e etnisë, mbetet një çështje për diskutim. Besoj dhe
jam i bindur që shqiptarizmi sundon absolutisht edhe në ndjenjë, në mentalitet
mbi përkatësinë fetare.
Do t’i hiqemi ligjit, për t’iu afruar dhe për të pozuar realitetin. Në shkollë
të rinjtë mund të shkojnë, në varësi të trevës, traditës, familjes, për
mundësi, zakon apo për modë me veshje kombëtare, me veshjet e kohës (modës), me
bizhu evropiane ose orientale, me varëse me simbole kristiane apo islame. Është
fakt që ka edhe shkollarë, që mbajnë veshje ekstravagante, madje edhe
provokuese. Nuk mendoj se kolektivin e klasës mund ta “dëmtojë”, më tepër në
planin social dhe moral një “shami” koke te një femër muslimane, se sa një
minifund anormal.
Problemi i mbajtjes së shamisë nga femrat e besimit musliman në shkolla e
mjedise publike nuk shfaqet për herë të parë dhe nuk po shfaqet vetëm në
Kosovë. Për të është diskutuar dhe do të vazhdojë të diskutohet, sepse mendoj
se një çështje e tillë në një vend demokrtatik, që e garanton lirinë e besimit
dhe të fesë, nuk mund të zgjidhet me ligj apo akte nënligjore, pa rënë ndesh me
Kushtetutën. Mendoj se problemi duhet parë e trajtuar në terrenet konkrete dhe,
kur mendohet se krjon “shqetësime’ t’i jepet zgjidhje sipas kushteve dhe
rrethanave (fjala vjen, një shkollë e mesme mund të miratojë, në zbatim të
procedurave, rregulloren që disiplinon dhe unifikon uniformën shkollore).
Sidoqoftë, kur Ligji Themelor i Shtetit sanksionon, kur legjislativi,
Parlamenti hesht, çdo akt nënligjor, që, me dëshirën e mirë, përpiqet “të
zgjidhë një konflikt” është, në mos i dëmshëm i padomosdoshëm!
Veprat shpërblehen sipas qëllimit. Hadith
--
Ju merrni këtë mesazh sepse jeni të anëtarësuar në grupin "Fjala e Bukur" në
Google Groups.
Për të dërguar në këtë grup, dërgo email në [email protected]
Për t'u ç'anëtarësuar nga ky grup, dërgo email në
[email protected]
Për më shumë mundësi, vizito këtë grup në
http://groups.google.com/group/fjalaebukur
