(2010/05/26 22:35), Nguyễn Hữu Thành wrote:
Từ chuỗi thư chủ đề "Dvorak keyboard", tuy không được nhiều người quan
tâm lắm, tôi thử mở một chủ đề mới "bàn về bàn phím tiếng Việt".
*Một chút lịch sử mối quan tâm của tôi:*
Tôi quan tâm tới việc gõ tiếng Việt từ gần 20 năm nay. Tất nhiên lĩnh
vực này không có gì nhiều để mà quan tâm :-) nên 20 năm cũng chỉ có
nghĩa là quan tâm thôi.
Nếu thống kê các kiểu gõ thông dụng bây giờ thì có mấy kiểu: VNI,
Telex, VIQR. Thêm các tùy chọn bỏ dấu ngay hoặc bỏ dấu tự do. Việc bỏ
dấu tự do cho phép bỏ ngay hay bỏ cuối từ tuân theo luật telex.
Ngoài ra còn một kiểu nữa rất không phổ biến mà tôi đặt hàng cho Phan
Văn Hùng làm một kiểu "gõ giống như viết", cách viết thông thường của
người Việt viết tiếng Việt: tất cả dấu mũ móc gạch thêm vào nguyên/phụ
âm đều có thể được gõ sau cùng (hoặc tự do) với một ký tự đặc trưng
cho một dấu thí dụ: 5 thanh sắc huyền hỏi ngã nặng giống telex (s, f,
r, x, j), các dấu móc cho ư hoặc ơ cũng giống telex (w), dấu ngang cho
đ giống telex (d), dấu mũ cho ô, â, ê dùng ký tự (v). Cách này được
PV.Hùng đặt tên là TelExt (telex mở rộng).
Trong một thời gian dài, cho đến khi có Win95, tôi (và có thể không ai
nữa) dùng kiểu gõ telex mở rộng này, cảm thấy rất thoải mái vì hồi đó
chưa có kiểu gõ tự do, khi gõ cuối từ không cần quan tâm chữ â, ô hay
ê, chỉ cần biết có một ^ thì gõ cho một "v".
Tuy nhiên vì là dùng bàn phím QWERTY nên vẫn phải là telex, thêm chút
mở rộng cho nó tự do. Bởi thế nó vẫn cần có một động tác chuyển cách
gõ Việt/tự nhiên (thường là Anh).
*Bàn về Bàn phím tiếng Việt*:
Căn cứ:
- Các hệ điều hành và ứng dụng (đặc biệt nguồn mở) hỗ trợ rất tốt
tiếng Việt, ở mức "tự nhiên bản địa";
- Bởi vậy, nên có bàn phím bản địa để dùng một cách tự nhiên, không
quan tâm tới bộ gõ;
- Phổ cập tin học, đặc biệt từ tuổi nhỏ tập gõ phím như tập cầm bút,
cần có bàn phím bản địa để trực quan dễ liên hệ, dễ liên tưởng, dễ sử dụng
- Chữ Việt về cơ bản là la-tinh thêm các gạch/móc/mũ/dấu mà thành. Tập
hợp ký tự không quá nhiều như chữ tượng hình nhưng khá lớn so với ASCII.
Định hướng:
- Dựa trên bàn phím ASCII cộng thêm các ký tự gạch/móc/mũ/dấu (8 ký tự
thêm) để loại bỏ bộ gõ (và kèm theo bỏ việc chuyển bộ gõ khi sử dụng).
- Áp dụng triết lý công thái học (ergonomic) của bàn phím Dvorak cho
tiếng Việt (tần suất ký tự gõ tương ứng với năng lực các ngón/vị trí phím)
....
xin mọi người bàn thêm.
Em nghĩ nên thêm các định hướng
- Tối ưu hóa tốc độ typing
- Tối ưu cho cho QWERT keyboard và
- Hướng tới việc chuyển QWERT cho DrovakVN (tạm gọi proposal này với tên
như vậy)
Đây là các nguyên tắc của Dvorak, em sẽ phân tích với tiếng Việt
* Letters should be typed by alternating between hands (which makes
typing more rhythmic,
increases speed, reduces error, and reduces fatigue).
Ví dụ p và h cần bố trí ở phía trái và phải của bàn phím.
Tương tự cho cặp u và o, k và h
Cần thống kê thêm các trường hợp này.
* For maximum speed and efficiency, the most common letters and
digraphs should be the easiest to type.
This means that they should be on the home row, which is where
the fingers rest,
and under the strongest fingers (Thus, about 70% of keyboard
strokes on
the Dvorak Simplified Keyboard are done on the home row).
Đây là nguyên lý cốt lõi của Drorak.
Cần thống kê tần suất ký tự (cũng như dấu) với tiếng Việt.
* The least common letters should be on the bottom row, which is
the hardest row to reach.
Cần áp dụng cho tiếng Việt.
* The right hand should do more of the typing, because most people
are right-handed.
Đa số người Việt thuận tay phải?
* Digraphs should not be typed with adjacent fingers.
* Stroking should generally move from the edges of the board to the
middle.
An observation of this principle is that, for many people, when
tapping fingers on a table,
it is easier going from little finger to index than vice versa.
This motion on a keyboard is called inboard stroke flow.
Dấu tiếng Việt:
Tham khảo:
http://vietpali.sourceforge.net/binh/KieuGoDauChuVietNhanhNhat.htm
Câu hỏi: Dõ đúp key như ee -> ê (Telex) tốt hơn hay dùng e6 -> ê (kiểu
VNI) nhanh hơn?
Cá nhân em nghĩ dùng đúp key (sau khi đã map tất cả các nguyên âm lên
home row) sẽ
cải thiện được tốc độ gõ.
IMO, việc tạo ra các phím có dấu ở trên (như bác Thành nói), chính là VNI.
Việc làm này tất nhiên rất có lợi cho typist chuyên nghiệm hay geek nếu
chịu khó bỏ thời gian training.
Tuy nhiên, em không nghĩ nó trở thành chuẩn được.
cf. http://en.wikipedia.org/wiki/Dvorak_Simplified_Keyboard#History
--
**********************************************************************
Viet Nhat General Joint Stock Company (Vinicorp)
Add: 3F, 92 Hoang Ngan - Trung Hoa - Cau Giay - Hanoi
Tel :(+84)-4-3556-3607 Fax :(+84)-4-3556-3608
Nguyen Vu Hung
Email: [email protected] Mobile: (+84)-167-252-5834
***********************************************************************
_______________________________________________
POST RULES : http://wiki.hanoilug.org/hanoilug:mailing_list_guidelines
_______________________________________________
HanoiLUG mailing lists: http://lists.hanoilug.org/
HanoiLUG wiki: http://wiki.hanoilug.org/
HanoiLUG blog: http://blog.hanoilug.org/
