Pabaru
(Karumasaan keur R)
Ari nyaho mah, ti mimiti sakola ge geus nyaho. Yen, pabaru Masehi teh tanggal
1 Januari. Demi pabaru Islam, tanggal 1 Muharam. Pon kitu deui, kadieunakeun,
geus rada sawawa, sok ngadenge aya "pabaru" Sunda. Boh di Cigugur, Ujung
Karawang, Palabuan Ratu, atawa Sirnarasa. Malah, ka beh dieu deui, sok
ngahajakeun ngilu nyakseni eta kariaan urang Sunda teh. Bari, nyoba-nyoba ngilu
ngasaan jeung nafakuran.
Tapi, keur kuring, pabaru nu sabenerna taya lian ti Lebaran. 1 Sawal. Enya ge
kiwari sok pangangguran milu kariaan atawa sasalaman dina maleman pabaru
Masehi, atawa "milu gelo" ngadon hees di Puncak, sakadar nyinglaran disebut
malawading bae. Teu nyerep jeung lelembutan. Komo make sarupaning nyieun
resolusi atawa petisi nu sifatna personal jeung satengah sakral mah. Da, dina
"pembukuan" kuring mah pabaru teh nya Lebaran tea. Nya, malem takbiran atawa
mangsa sunat, nyieun resolusi teh.
Tina kituna mah kaharti, ku naon kuring ngajadikeun Lebaran jadi pabaru:
Perkara kabiasaan ti leuleutik, nu diwangun jeung dirojong ku hujah nu aya di
lingkungan sabudereun. Keur sakuringeun, tingali pangacaprukan kuring: Memeh
Lebaran.
Sainget kuring, pabaru Masehi karak kaayeunakeun dikariakeun ku jalma nu
leuwih loba. Taun 80-an katompernakeun, karasa ceuyahna teh. Utamana sanggeus
televisi swasta mahabu di urang. Saencanna mah, enya oge sakola sok pere, iklan
ngajareblag dina koran, oge aya sawatara bangsa urang nu sok ngariakeun eta
pabaru, kaasup acara kariaan di TVRI, umumna, urang asa hare-hare bae. Tara
ieuh milu open. Komo milu nafakuran mah.
Nu kacatet dina ingetan, saumur ngagandong tonggong, karak dua kali kuring
"ngilu" ngabageakeun pabaru Masehi. Taun 1985 atawa 1986, waktu keur gawe di
Bandung. Eta oge, bane bae haat ka kabogoh harita, Tionghoa-Jawa nu ngagem
Katolik -- hartina manehna leuwih nyambung kana tradisi pabaru Masehi eta.
Harita, ngadon lalajo The Year of The Dragon di bioskop teuing naon nu aya di
Kapatihan. Bari cangkeul beuheung, da kabagean korsi panghareupna. Jauh tina
tumaninah.
Saencanna, mangsa SMA, kelas dua atawa kekas tilu. Eta ge pedah diajak ku
babaturan. Pangangguran, jeung hayang nyaho, eta pangajak teh ditedunan. Bari
teu kuat lila, ngarasa hanjakal jeung asa nyiksa maneh. Ku teu "ngarti" ningali
jelema nu ngaliud, ngahalangan jajalaneun. Boh leumpang, boh tutumpakan.
Naon sabenerna nu dikariakeun teh? Atoh pedah manggih taun anyar? Na, enya
aya "taun anyar"? Memangna, aya naon dina taun nu anyar teh? Kahirupan anyar?
Naonna nu anyar? Dina taun anyar mah rambutan teh obah jadi sagede-gede kadu?
Atawa, Bandung dumadakan aya di sisi laut?
Harepan anyar? Anyar ti mana? Jeung, ti mana, oge naon, nu ngaranna harepan?
Beh dituna mah kuring sok jadi nalangsa. Ku hiji ku dua. Urang remen tuturut
munding, malah maksakeun, ngalakonan nu satemenna ku urang teu kaharti. Padu
rame. Ka dua, urang sok ngabobodo maneh, ngahibur maneh ku luad-liud teu puguh.
Taun baru, oge kariaan lianna, dipake jeda tina karipuh hirup. Tangtu bae lain
ulah, tapi naha kudu kitu carana?
Ngadon ngabring nyenyekel torompet, bari hayoh eta torompet teh ditiup dina
ceuli batur. Atuh, nu ditarompetan teh ngagurubug. Sakapeung nepi ka ambek,
der gelut. Jauh tina pingeunaheun.
Keur pagawe nagri atawa pagawe swasta, rada leuheung. Biasana, ahir taun
maranehna meunang bonus jeung gajih ka 14. Kitu ge mun pausahaanna untung jeung
merhatikeun soal eta. Nu teu kitu mah nya lebeng. Intina, keur sawareh, pabaru
teh memang aya nu disukuran. Nu lianna?
Ti harita, sakalina malem taun baru arang ngahaja kaluar. Leuwih ngeunah
nyelegon di imah, lalajo televisi atawa sare pisan. Manan, pasesedek di jalan?
Teu puguh tenjoeunnana.
Pon kitu deui kariaan pabaru Islam, 1 Muharam. Sarua teu napak na lelembutan.
Ongkoh, di urang, pabaru ieu tara dikariakeun siga di batur. Sainget, karak dua
kali ningali jalma nu ngaramekeun pabaru Islam. Di Jakarta jeung di Sumedang.
Barudak leutik jeung rumaja pasesedek dina treuk. Ngabring, ngideran kota.
Tapi, keukeuh hate teh teu katoel. Batin teu ngarasa kakait. Nu aya malah
suudzon: Eta kagiatan leuwih politis -- manan kultural atawa relijisius pisan.
Leuwih karasa jadi proyek pamarentah atawa nu hayang jadi pamarentah, manan
hujah jeung kereteg hate jalma loba.
Asana, dina perkara katoel heunteuna lelembutan, kuring leuwih katoel keneh
ku pabaru Cina. Lain pedah di imah sok aya dodol Cina, pangirim tatangga Nini
di Subang, tapi pedah pabaru Cina mah sok ditandaan ku hujan nu ngecrek teu
eureun-eureun. Ongkoh, si Ema sok nepakeun harepan jalma tani. "Alhamdulillah,
rezeki teh geus turun deui. Nuhun, Gusti. Nu tani sing jaradi," saur anjeunna,
sakalina hujan pabaru teh.
Sanajan, eta ge tangtu bae teu samotah hate manggih Lebaran. Enya ge kiwari,
geus gede, tara indit ka masigit, ukur ngabandungan tina load speaker,
kalan-kalan bari maca buku nu meleg-meleg jauh tina urusan Gusti atawa Lebaran;
ari malem takbiran teh hate sok pinuh ku kabungah, kasedih, kahanjakal,jeung
kasieun. Der, nurutan gerentes hate kiai; Ku naon Lebaran teh teu unggal poe,
puasa teh teu unggal bulan?
Tina kituna mah kaharti, kunaon Lebaran nyerep jero manan pabaru-pabaru
lianna. Ti saminggu deui ka puasa ge, jalma geus tatan-tatan. Munggah.
Dikaramas jeung beberesih. Atuh, salila puasa, satengahing ngalenyepan beuteung
nu peurih nahan lapar, hate teh sok ngadak-ngadak asa deukeut jeung Anjeunna.
Komo, geus nincak minggu ka opat mah. Rarasaan teh asa beda.
Kituna teh lain bae dina perkara ibadah, nu pakait langsung jeung Gusti.
Tapi, oge ku pahibutna jalma nyiapkeun sagala kapeluan keur Lebaran. Keur
kuring mah ieu teh hiji kabungah lian. Bungah ningali jalma, boh nu aya atawa
nu walurat, ngaliud di ITC atawa Senen. Sagala dibeuli. Ti mimiti sapatu murah
buatan Cina atawa Ciomas, nepi ka barang-barang nu sakapeung mah siga euweuh
hubungannna jeung Lebaran. Sarupaning korsi atawa kasur busa. Pan barang kieu
mah bisa dibeuli iraha bae?
Tapi, da ngaranna Lebaran, jeung rezekina ayana harita, nya barang-barang
jiga kitu teh dibareulian we. Siga geus diatur ku Anjeunna: Lebaran mah sakabeh
jalma kabagean rezeki. Lain tukang daging jeung tukang kaen wungkul.
Jigana, kabiasaan bangsa urang meuli barang weuteuh mangsa Lebaran teh
pakait jeung makna Lebaran sorangan: Fitri, suci, atawa weuteuh deui.
Mungguhing urang, nu weuteuh teh lain bae kaimanan, batin, jeung "pembukuan"
diri. Tapi, oge barang-barang kaperluan hirup.
Pondokna mah, Lebaran teh titi mangsa nu istimewa: Urang bungangang asa
dihampura ku Anjeunna. Pon kitu deui ku papada jalma. Dimensi sosial lain bae
pagalo jeung dimensi personal atawa individual. Tapi, diembohan -- malah
didasaran -- ku dimensi spiritual. Leuwih ti pantes, mun kuring nganggap
Lebaran teh pabaru nu sajati. Dalah mun dibandingkeun jeung weton atawa tepung
taun.
Babakan Madang, Desember 2005
Maman Gantra
Jalan Salemba Tengah 51,
Jakarta 10440.
0812-940-5441
---------------------------------
Everyone is raving about the all-new Yahoo! Mail beta.
[Non-text portions of this message have been removed]
PENTING..!
attachment akan dihapus & tidak diteruskan kepada seluruh member.
dilarang beriklan. pelanggaran atas peraturan ini akan dikenai sanksi berupa
pencabutan membership.
terutama bagi pengguna ms outlook/outlook express, dihimbau untuk selalu
mengupdate antivirusnya.
Yahoo! Groups Links
<*> To visit your group on the web, go to:
http://groups.yahoo.com/group/kisunda/
<*> Your email settings:
Individual Email | Traditional
<*> To change settings online go to:
http://groups.yahoo.com/group/kisunda/join
(Yahoo! ID required)
<*> To change settings via email:
mailto:[EMAIL PROTECTED]
mailto:[EMAIL PROTECTED]
<*> To unsubscribe from this group, send an email to:
[EMAIL PROTECTED]
<*> Your use of Yahoo! Groups is subject to:
http://docs.yahoo.com/info/terms/