Umumnyo awak bisa mambaco ciloteh Minang dari Padang Ekspress - tapi nan untuak nan indak bisa mang akses internet dari kantuanyo iyo ikolah Ciloteh Minang nan baru.
Baruak 'n the Gank ** Oleh : Viveri Yudi By adminpadek Minggu, 30-Oktober-2005, 06:38:06 5 clicks Lobo tamahak tabiaik Baruak, muluik panuah pipi gambuang tangan jo kaki lah panuah pulo nan Baruak alun pueh juo, Diagiah ciek mintak duo,... ... dapek duo mintak tigo Kalau paralu nan diurang untuak awak kasadonyo. Nan bedo bana, sudah mandapek inyo mancibia pulo. Basobok jo camin inyo marabo, sabab mancaliak buruak roman muko. Bak papatah urang pandai, Baruak bacamin, muko dibalah,..eh..muko buruak camin nan salah. Ehhh, mungkasuiknyo, buruak muko, camin dibali! Eeeh.salah lo liaak! Manjalang babuko kapatang, Mak Kari pai ka bateh nagari Mati Pucuak, di kaki gunuang Satumpuak, kurang labiah duo kilo dari lapau. Salain Mak Kari, tampak pulo wali nagari, Pangulu, dubalang sarato Pudin jo Tan Koti. Rombongan dipimpin wali nagari, pai manindaklanjuti pangaduan rakyaik nan digaduah Baruak Mati Pucuak 'n the gank. Disabuik 'n the gank, karano Baruak tampatan, lokal, mambao baruak jenis lain dari nagari lain. Di bateh nagari, ado sakalompok Baruak nan sangaik kompak. Antaro nan di ateh jo nan di bawah TST, Tau Samo Tau. Baraia sawah di ateh, sakurang-kurangnyo lambok sawah di bawah. Kalau indak patuah jo aturan lisan nan lah manjadi kabiasaan nantun, mako tarimolah akibaiknyo. Kalau indak kapalo tangga, sakurang-kurangnyo gigi lungga. Jikok kapalo tangga, mako indak ado bamuko, indak ado rupo nan ka dipandang urang. Indak bamuko samo aratinyo indak bamalu. Gigi nan lungga indak dapek lai manggigik nan kareh. Paliang-paliang gigi lungga hanyo 'mejenk' di muluik, indak baguno bana. Satiok hari Baruak-Baruak Mati Pucuak bakaliaran mancari makan, sampai ka tapi jalan, manadahan tangan. Manjalang habih bulan Puaso, samakin banyak jumlahnyo. Dakek ka hari rayo, Baruak 'n the gank mulai beraksi. Satiok urang lalu inyo mintak pambagian, kalau indak diagiah inyo menyaringik, mangaluakan saiang. Panah kajadian urang nan dipasamoan dek Baruak 'n the gank, karano dianggap 'tidak kooperatif' karano indak namuah babagi jo Baruak 'n the gank. "Manuruik curito urang tuo nagari Mati Pucuak, dulu sang Baruak indak barani tagak di tapi jalan," Tan Koti mambuka curito. "Mungkin Baruak malu dek karano indak basarawa..," solo si Pudin "Bukan baitu. Baruak mamisahan diri dari kalompok urang, indak namuah manggaduah, antah kok inyo digaduah. Lah takadia Baruak hiduik di rimbo," Mak Kari sato sakaki "Agak ati den, dimaso itu Baruak punyo kasadaran, ganggam lah bauntuak, karajo lah bapadok. Nan diurang indak ka diawak, nan diawak indak ka diurang," sambuang si Pudin. Wali Nagari nan taicia di balakang sato basuaro, "Ado nyao ado rasaki, sadangkan ulek dalam batu lai hiduik, kunun lo baruak nan labiah baraka daripado binatang nan lain. Indak patuik lamah pulo dari pado ulek batu." Urang banyak maangguak-angguak. Paluah urang nan dalam rombongan manitiak dari daguak, mailia dari abuak. Haniang sakutiko. Tapi indak lamo antaronyo pak Wali malanjuikan curito. "Limo tahun ka balakang, Baruak-Baruak nagari Mati Pucuak mulai mararah ka dalam kampuang. Sagalo nan nampak inyo santuang, indak dietong lai sia nan punyo. Kalau paralu jatah anak buah dilapianyo juo. Indak dapek makanan siso, tampek sarok dikincahnyo basamo-samo." "Mungkin Baruak kailangan aka, dek karano banyak ladang nan lah barubah manjadi parumahan, pabirik, kabun, sarato usaho lain nan indak ado hubuangan jo 'prikehidupan' Baruak. Samantaro mancari makan batambah sarik, tampek balega batambah sampik, hiduik samakin rumik," ciloteh Mak Kari Kutiko itu hiduik rakyaik nagari Mati Pucuak sadang tasulik, padi di sawah habih dek mancik, hutang datang pulo malilik. Pamarentah Nagari Mati Pucuak bausaho kareh mamelokan kondisi. Tapi inyo alun dapek kawan, sabab pajabaik nagari nan lamo sadang bausaho maambiak muko, supayo dibao sato dek pamarentahan katibo. Tapi Wali Nagari kutiko itu bukan urang sumbarangan. Bagala Datuak, bailimu tinggi. Kalau dibandiang kini kapandaiannyo sabandiang jo urang nan bagala eS Duo atau Dotor nan asli, bukan sarjana palasu. Ibaraiknyo nagari Mati Pucuak kutiko itu bakcando banang kusuik, indak tantu ujuang jo pangkanyo. Nasib pak Wali sapantun jo kudo bendi. Kaki sakik tarompa tangga, kusia bamain mato pulo. Samantaro Baruak 'n the gank indak piduli jo susah pak wali. Sagalo parangai nan lamo dipaliharonyo. Para Baruak sapakaik manyatoan, "Sakali Baruak tatap Baruak!" Ateh namo 'lapar' "Baruak 'n the gank" babuek sakahandak hatinyo! Dapua rakyaik inyo kisai sampai 'cincai'. Rakyaik manangih, inyo kiro bunyi musik nan canggih. Baruak mandanga sambia takalok-kalok! Barundianglah urang nagari, mancari caro nan 'sistematis', lamak dek urang katuju dek Baruak untuak mahadok-i parangai para Baruak. Sagalo macam pangana di katangahan. Dicari sabab akibaik mangko Baruak mangamuak sarupo kini. Dubalang panjago nagari dimitak turun tangan, tapi indak badayo dek kakurangan 'personil' sarato 'kelengkapan operasional di lapangan'. Apolai bahadokan jo rajo Baruak nan labiah gadang. Alun lai basobok jo rajo dari rajo Baruak nan labiah bakuaso. Kurang arih badan cilako. "Apo usaho pamimpin nagari untuak marapun kawanan Baruak cako," tanyo Pudin labiah sungguah "Mamakai caro karek kayu." "Mungkasuik pak Wali?" "Dipakai caro kareh. Tabujua lalu, tabalintang patah. Tibo di mato indak dipiciangan, tibo di paruik indak dikampihan. Baruak 'n the gank ka 'dihabisi', ditembak jo badia balansa. Satiok hari urang baburu ka dalam rimbo. Bangkai-bangkai Baruak bagulimpangan di tanah." "Sukses pak Wali?" "Sukses. Tapi nan kanai tembak hanyo Baruak ketek-ketek nan bamain di tanah, samantaro Baruak-Baruak gadang bamain di ateh." "Di ateh?" "Iyo, di ateh batang kayu. Malompek dari dahan ka dahan, manyuruak sampai ka ujuang rantiang, sudah tu malucuih, hilang ka dalam rimbo labek. Sudah tu tumbuah pulo panyakik nan lain. Pajabaik nagari nan cinto Baruak protes." "Jadi baa jalan kalua nan ditampuah kutiko itu?" tanyo dubalang. Sabalun manjawek pak Wali mahapuih paluah nan mailia di kaniang. Lamo mangkonyo manjawek. "Disiko mangko rumik pakaronyo. Satiok langkah nan dibuek dipandang jo kacomato nan babeda. Ampia samo jo nan ambo hadoki kini di nagari awak ko, duduak tagak ka mari antah. Tapulang maklum ka kito nan basamo," kato pak Wali manutuik curito. (***) Website http://www.rantaunet.org _____________________________________________________ Berhenti/mengganti konfigurasi keanggotaan anda, silahkan ke: http://rantaunet.org/palanta-setting ____________________________________________________

