2. Sifat urang  awak
Sabalun lanjuik mancaliak pengembangan SDM awak, mungkin ndak ado salahnyo awak kaji 
baa bana model SDM awaktu, awak caliak dulu mutu nyo, tantu awak pareso diri awak 
dulu. Jadilah baliak awak manunjuak diri awak. Untuak iko iyo awak paralu bataruih 
tarang. 

Awak kaji dulu kelebihan dan kekurangan urang awak, tapi mulo-mulo awak caliaklah dulu 
kalabihan awak, urang awak ko tasabuik kompak, raso badunsanaknyo tinggi dan pandai 
manantang hiduik, gigiah, dan mungkin banyak juo nan lain. Sabananyo itu alah salah 
satu modal dek awak. Namun sayang kadang-kadang raso ego urang awak talalu tinggi 
pulo, ndak nan basikola tinggi sajo doh, nan golongan susahpun bantuak itu pulo, bagi 
nan lah berhasil, mungkin ndak kamasalah bana dek inyo doh, tapi baa kalau bagi nan 
susah. 

Kalau buliah awak ambiak contoh dan kalau ndak dek itu pulo, lai kamungkin sabanyak 
itu nan bakakilimo, baiak di kampuang ataupun di rantau, masiang-masiang punyo salero 
surang-surang, dan kalau ndak dek itu, ndak mungkin pulo ado lapau di tiok nomor rumah 
di sarueh jalan misalnyo (di kampuang). Urang awak tu dek darah panggaleh nyo, baapun 
juo labiah suko timbang tarimo pitih daripado batani, walau labiah susah dari hiduik 
di kampuang, jadi batua sarupo nan dikatokan sanak awak (Re: Apo nan kurang di awak 
dulu), urang awak kini nan banyak adolah pedagang kaki limo, supir metromini, supir 
taxi, dan mungkin juo lah batambah jadi pangemis, bahkan ado carito dari kawan, di 
Kalimantan ado urang awak mintak sumbangan untuak masajik sambia maosong foto musajik 
Muhammadiyah Padang nan runtuah tahun 70-an dulu.

Nan bantuak iko ciek katurunan mungkin iyo bisa salamaik di rantau, duo tigo tantu lah 
paik, ruginyo golongan ikopun lah putuih pulo hubungan jo kampuang atau lah malu 
pulang, jadilah taapuang-apuang di rantau urang dan mungkin itu pulolah nan sato pulo 
mambuek sakik kapalo urang awak nan agak lai di rantau, hinggo kabanggaan salamoko 
sacaro langsuang bakurang atau kalau ndak diapuih samo sakali. Tapi baa kadikecekan 
masalah lalu lintas urang awak ka Pusat batambah-batambah juo, antah lalulintas nan 
lancar, antah urang awak tahan bantiang, antah batua-batua ndak bisa hiduik 
dikampuang, antah tapangaruah rang rantau nan pulang malagak atau antah dek 
kekerabatan rang awak nan memang tinggi, nan jaleh itulah nan tajadi di masyarakat 
awak yang agak kurang baruntuang.

Baitu juo kadang-kadang kebiasaan awak sarupo di lapau acok tabaokan ka dalam 
kehidupan sahari-hari, mulai dari kebiasaan mancimeeh, pantang taimpik, pantang 
talangkahan, pantang dikecekan, suko talongsong,..... Kebiasaan urang awak di lapau 
lah dicaliak-caliak (mungkin salamo dunia takambang) mungkin akan tatap bantuak itu, 
kadang-kadang alah sangaik jauah di rantau dan lapaunyo lah lain pulo, tapi kabiasaan 
panyakik lapau nan dulu tabao juo (pancemeeh, panyanggah, murah emosi, gadang otanyo), 
walau kadang-kadang suku lain lah mancibiaan awak dari jauah.  Memang kecek urang 
kanai piciaktu padiah rasonyo, tapi dipiciak urang tantu labiah sakik daripado awak 
mamiciak diri sandiri.

Nampaknyo dari nan sudah-sudah mungkin itulah salah satunyo penyebab kemunduran awak, 
(iyo ndak para mamak). Akibaiknyo, urang awak tu banyak nan takuik kanai cimeeh dan 
pamalu. Sado sifat buruaktu datang dek dari caro awak juo nan alun manga-manga kanai 
galaakan , kanai cemeeh, akhianyo ndak ado nan bisa dikakok dan iko tantu bisa sajo di 
test ka  anak anak. 

Pernah juo dulu ambo (jo rombongan) mangalami wakatu pai pangabdian masyarakat di 
suatu desa dalam upayo memanfatkan salah satu sumber daya alam nan ado di desa tu, nan 
kabatulan yo barang tu yo tabuang sajo salamoko, sadang pangabdian tu ndeh ado nan 
basorak mancimeeh dari lapau subarang. Manga payah-payah co itu bana, ancak iko lai, 
bisa langsuang di makan, sambia galak takakah. Yo tabedo awak dek sanak, dek ado kawan 
suku lain nan sa team jo awak  nan taheran-heran indak mangarati kok digalak an.  

Iko yo agak kareh saketek ko sanak, dari segi bahaso Minang, bekolah ditanyo bahaso 
nan ampek, manga urang Minang malu nyo diketahui dari bahasonyo. Awak tau bahaso urang 
awak kalau babahaso Indonesia atau Malayu tinggi memang ado juo nan agak tasakek 
saketek, bisalah dimangarati, apolai kini lah jauah bana taraso, lah banyak mamakai 
serapan bahaso urang subarang dan bahaso langik, walau pusek bahaso dari awak dulunyo, 
tapi manga banyak urang minang malu diketahui minangnyo dari bahasonyo (maaf ko banyak 
ambo rasokan di rantau) dan lagi pulo ndak sado urang doh, nan bisa sacapek kilek 
marubah bahaso dan kato-katonyo doh. Nan senjang taraso di ambo, lah jaleh inyo tau 
bahaso awak urang Minang juo dan tampek indak lo resmi lai, disapo jo bahaso Minag eh 
babahaso Indonesia juo jawabnyo, kalau dikecekan ndak pandai lai babahaso Minang, tapi 
taraso juo logat intonasi bahaso awaknyo. Jadi tantu buliah dikecek-an ndak, bahaso 
urang awak tu kini lah banyak nan pamalu kalau diketahui a!
sa-Minang-nyo. Walau lah babahaso indonesia bana, katauan juo asanyo, bahkan suduik 
dapuanyo jaleh dek awak dari mandanga logat bahasonyo. 
Dek urang awak pancimeehtu suku lain lah sato-sato mancimeeh awak, sampai-sampai sato 
pulo manyingguang adat awak dan ndak cocok lai untuak awak, keceknyo basorak dari lua.

Itulah sanak, wak caliak urang subarangpun banyak juo nan labiah jaleh dari ma inyo 
sabananyo, lieklah Batak, Sunda, Jawa, Manado, Bali, Aceh, Bangkulu dstnyo, 
kadang-kadang gali awak mandanganyo, tapi urang indak mamasalahkan doh, kalau awak 
caliak contoh nan internasionalnyo, mungkin sanak biaso juo mandanga di TV bahaso 
inggirih urang malayu, urang india, urang afrika bahkan urang australipun,  manga awak 
malu bana "jaleh bana minang awak"

Ado contoh nan agak serius dek sanak sadonyo, dan raso ndak picayo ambo rasonyo, 
mungkin antah dek ambo urang kampuang, ado urang awak nan mangecekkan ka ambo, sajak 
pindah ka Jakarta kami indak ado lai mamakai bahaso Minang di rumah.  Jawabannyo tantu 
tapulang ka awak masiang-masiang. Baa komentar sanak-sanak. 

Sakali lai panah juo ambo basobok anak mudo urang awak di rantau, inyolah tau ambo 
urang awak, eh ba Mas nyo kaawak, tantu tapaso ambo manjawab, maaf saya bukan orang 
Jawa, (nan kawan ambo urang bali tagalak sengeng sajo mandanganyo), sudahtu nyo lari 
abih sajo. Ambo pikia nyo ndak urang minang lai doh, karano urang minang di bao 
bagarah cando itu paliang-paliang dicarinyo garah lain. Baitulah rato-rato anak mudo 
awak kini nampaknyo, santiang diakui tapi caro nan kurang, datang bantuak berang, 
pulang indak parmisi, sabananyo ranggaeknyo mungkin lupo maajaan babahaso tu tamasuak 
juo sabagian caro atau strategi.

Dari bahaso ko juo nampaknyo awak bisa  manilai, bisa jadi urang awak takuik 
dikecekkan ulok atau "udik" kalau ndak babahaso Malayu tenggihtu. Tapi nan parahnyo 
dan menggejala pulo nampaknyo, maanggap urang subarangtu labiah modern dan tinggi 
budaya dan peradabannyo dan seakan-akan mereka sadonyo dianggap turun dari kahyangan 
atau seakan-akan sadonyo barasa dari rumah keraton tembok tabatu. Hasianyo, caro awak 
dianggap ndak tapek lai, bahaso dan caro paralu dirubah dan baso-basi paralu dipoles 
modern bialah dipermukaan sajo, tantu tamasuak juo caro basalam gaya urang Hindu atau 
Budhatu, itu nan moderen katonyo. Dari sifat-sifat ko ado petanyaan nan manarik untuak 
urang awak kasadonyo, sia nan berhak sabananyo nan dinamokan urang Minang (bukan hanyo 
dari keturunan sajo)?

Baliak awak ka sifat pancimeeh tadi, dek karano itu, awak manjadi takuik mancubo, ndak 
barani, tulak-tulak-an, ragu-ragu, alun maju lah suruik, akhianyo ndak ado nan bisa 
dikakok. Samantaro ado juo sifat-sifat lain urang awak misalnyo pambosan, ganjah, 
tiru-tiruan nan ikuik mambuek lamahnyo awak. 

Jadi, dari sifat-sifat nan di ateh, dan ndak lain pulo sifat awak, sifat dunsanak 
awak, sifat urang kampuang awak, awak iyo paralu hati-hati manimbang apo nan cocok 
bagi  SDM awak. SDM awak nan indak namuah talampau banyak di aturko, indak banyak 
aturan tapi harus pulo agak ditantang.  Sudahtu mungkin juo dari kabiasaan manggaleh, 
mambuek sebahagian urang awak kurang saba, alias apo nan dikakok harus langsuang jadi 
pitih, jadi harus capek hasianyo. Ibaraik kok mananam batang kayu, kok badaun, daunnyo 
langsuang jadi pitih nan malambai-lambai handaknyo, kok bisa, kini ditanam bisuak lah 
bisa manarimo pitih.
Ado saketek dari pengalaman, pernah ambo mambaok bibit tanaman dari rantau untuak di 
tanam di kampuang, mancubo kok  lai namuah tumbuah, dan ambo yakin bisa tumbuah di 
kampuang awak, apo komentar nyo? Lai ka bisa jadi pitih ko sutan? Atau..... Oh iko, 
kalau iko di siko murah haragonyo di tarimo urang ko mah sutan.

3. Sistem nan ado ( pendidikan, pemerintahan, perbankan)
Sistem pendidikan nan ado yo taraso banyak kurangnyo. Teori yo talalu banyak, praktek 
saketek hinggo katikolah tibo di lapangan jadi tabedo. Jadilah teori ndak sasuai jo 
kanyataan. Bagi pendidikan tinggi, mahasiswa seakan dikatrol untuk capek tamat dan 
menyandang gelar, jadi bukan untuak bisa tagak surang. Kalau awak amati sikolah tinggi 
di tampek awak yo bak cindawan tumbuah, tapi maaf mangecek, dari sabanyak tu tamatan 
Sikola Tinggi bara persen nan bisa bausaho sandiri sasudah tamat sikola tinggi tu? 
Alasannyo pasti banyak.

Alun lai dari tingkat pendidikan dasar dan menengah. Cubolah sanak tanyo ka anak awak, 
ado ndak mereka dapek palajaran praktek lapangan misalnyo. Lapangannyo tantu ndak 
jauah-jauah. Janlah awak bandingkan jo nagara industri nan Taman kanak-kanak (TK) sajo 
baru, alah acok babaris kalapangan mulai dari mancaliak sungai, banda, kolam, pasa, 
batang kayu, supermarket, kabun-kabun dan kabun binatang. Dunia nyata atau logika lah 
dikenalkan dari awal. Jadi memang nampaknyo ndak sadonyo paralu di apa doh, kapasitas 
utak handaknyo iyo diisi jo nan paralu-paralu sajo.

Pernah pulo di TV nampak dek ambo anak-anak SD di Vietnam (nan hancua sasudah parang 
dan mardeka baru tahun 70-an) babaris mamacik cangkua ketek ciek surang ka kabun 
sikolanyo, jadi ndak cuma basenam tiok pagi doh. Paluah nan kalua samo, tapi nan iko 
masih ado manfaat lainnyo. Anak awak ? Cubolah sanak tanyo ka anak-anak awak, tarutamo 
nan di kota lai tau nyo baa caro padi manjadi bareh?
 
Ndeh disitulah taraso dek awak, awak ko iyolah jauah dari sumbu, antah maju awak antah 
mundur namonyotu sanak. Hiduik awaklah panuah jo teori-teori, awak yo suko mancaliak 
hal nan gadang-gadang sajo, maurus nan gadang-gadang sajo tapi ndak bisa mancaliak nan 
ketek-ketek dan alam nyata nan sabananyo, tantu akhianyo awak ndak bisa macaliak dasar 
awak, sampai sia awak.

Kadiarok media masa TV awak nan kamanolong, isinyo antahlah. Sakali lai maaf, kalau 
buliah awak bandingkan jo di negara Barat, misalnyo acara-acara ilmu pengetahuan alam 
dan kultur atau budaya sangat banyak. Tamasuak hewan-hewan laut di lauik awak dari nan 
paliang langka dan nan memang rancak, bahkan harato karun bawah lauik awak lah jaleh 
pulo sadonyo dek mereka, (jan disangko iko ndak ado mukasuik) walau siaran tu pun 
kadang-kadang mereka bali, tapi ambo yakin acara tu lai ndak samaha acara hiburan 
Indonesia doh, atau Sinetron carito urang kelas atas dikota. Lai tabayang dek sanak 
carito penculikan anak urang kayo di kota yang ditabuih 500 juta misalnyo, yang 
ditonton  anak anak kampuang awak nan indak batarompa, basarawa cabiak ka lapau 
sabalah. Suatau kali tabayang pulo dek ambo cimeeh TV asiang nan manyiarkan acara 
iklan di TV awak, disitu nampak TV awak sadang manyiarkan iklan Audi nan mewah, 
sadangkan TV tu talatak diateh meja buruak di rumah gubuak nan  balantai tanah.!
 Jadi namonyo sajo awak nan tingga di "Paradise/Paradies" (kecek urang subarang tabek 
maco tu), tapi awak sendiri ndak bisa mancaliaknyo dan manikmatinyo.

Dari sistem pemerintahan, nan kurang, sanak tantulah labiah tau. Satahu ambo subsidi 
untuak urang tani di sentra-sentra bareh yo paralu diparatian bana. Cubo dek sanak 
malonjak harago barang, bareh ndak buliah naiak. Kalau indak turunnyo ka sawah labiah 
parah, golongan nan ndak basawah nan susah, alun pagawai randah, alun tukang pukek 
awak. Dek karano sawah ndak manjanjikan lai, banyaklah sawah lah kareh ditinggaan 
urang, sadonyo pai marantau, memang ndak salah pulo urang-urang dari daerah-daerah 
sentara bareh itu nan paliang banyak pai ka rantau. Jadi, baapun juo urang basawah 
mesti disubsidi, tapi itulah nan bareh ko yo taruih jadi masalah. 
Bantuak itu pulo handaknyo nelayan-nelayan awak. Khusus nelayan yang paliang pantiang 
nampaknyo yo organisasi/kordinasinyo dari pemerintah misalnyo dalam mancari dan 
mangariangkan ikan nan paliang tapek, untuak pemasaran tantu sabagai mato pancarian 
kaduo mereka, kalau lai santiang koordinasi organisai misal punyo oto, mereka tantu 
bisa sajo langsung diantakan ka nagari-nagari darek tarutamo nagari nan ndak basungai 
dan sentra bareh pulo, iko tantu sajo untuak manghindari banyak guntiangnyo, hinggo 
bisa tajua jo harago patuik. Atau bisa juo diusahokan samacam bengke masin-masin 
tempe, oto, sepeda motor atau tampek tidua, kurisi meja, konsen pintu jendela dll.

Bagi nan padusinyo ateh koperasi bantuan/bimbingan pemerintah juo bisa ditingkatkan 
penghasilannyo malalui kegiatan industri rumah tangga mulai dari jaik-manjaik 
tarutamo, baju tambahan saragam SD/Pramuka, sarawa pendek bermuda/laki-laki, pakaian 
dalam dari bahan kaos (rok dalam, sarawa dalam, dsbnyo) atau tas-tas dari kain dan nan 
sederhana sampai nan agak badagok, kalau jenis yang lain yo agak susah basaiang, atau 
bisa juo mambuek tahu/tempe, karupuak (lauak, udang, ubi), mie, ripik-ripik/balado, 
rakik maco/kacang, kipang dsbnyo. 
Katerampilan nan bantuak-bantuak ikolah kiro-kiro nan diparaluan dek nelayan-nelayan 
awak atau nagari-nagari nan kurang/kurang subur. Jadi memang ndak Black Forest Getau, 
Brownies, Muffins, Donat, Lapis Surabaya dllnyo nan paralu diajakan di kursus-kursus 
PKK di kampuang doh buk pejabat.

Kasimpulannyo, nan paralu yo kordinasi dari kemauan urang-urang yang namuah marubah 
nasib, dipiliah dulu basamo-basamo apo nan kamungkin, baru bakompak maajuan ka 
Pemerintah mintak bimbingan, bantuan alat/mambangun lokasinyo dan kredit lunak 
kudiannyo sakadar untuak pambali bahan. Ndak baitu dek Apak-apak nan duduak di 
Pemerintahan ?. 
Jadi, nan paralutu memang niaik basamo dari bawah dulu, yang dituntun dek agak surang 
urang nan tau/nan cadiak, dan akan labiah rancak pulo kalau punyo pangatahuan tantang 
bidang apo nan kadipiliah. Namun urang model iko pulo nan kurang di tampek awak, walau 
lah acok mancaliak contoh di nagari urang malalui marantau.

Dari paliang kurang katigo hal nan di ateh jalehlah di awak panyakik urang 
awak/kampuang awak/ suku awak/ korong awak/anak kamanakan awak sampai panyakik awak. 
Untuanglah tiok panyakik ado ubeknyo, tapi apo gunonyo ubek kalau pantangan balaluan 
juo. Ibo sabananyo hati awak, urang awak banyak di rantau, bukan sajo Investor nan 
banyak pitih bahkan banyak juo nan santiang-santiang di macam-macam ilmu, tapi saketek 
bana nan namuah ikuik manyumbang mamikiakan kampuangnyo. Dari segi ilimu, awak tau 
ilimu di subarangtu banyak bana nan taserak-serak, tapi itulah ndak banyak urang awak 
yang namuah mangumpuakan dan mambaoknyo pulang, kalau jaleh pulo awak ndak karantau, 
ndak kamasalah doh. Pitih memang paralu tapi ilimu taseraktu nan paralu dek awak kini, 
beko batanyoan  juo baa mangko SDM awak lamah.

Kalau buliah awak ambiak contoh ka nagari lain, misalnyo India, ado suatu kampuang nan 
alah ditinggaan urangnyo karano di kampuang tu yo alah sulik mancari aia atau alah 
kariang, hampia sado padusinyo buta huruf tapi dek kalihaian malobby salah surang 
warga kampuang tu (maaf kebetulan padusi pulo, walau sarjana hukum), bisalah mereka 
bataranak ulek suto/sutera, nan diusahokannyo pulo jo kredit lunak bank 
pemerintahannyo. Nan padusitu memang mangecekkan apo nan nyo dapek dibangku kuliah yo 
ndak cocok jo kanyataan nan nyo caliak di sakaliangnyo, kabatulan nyo barasa dari anak 
petani juo. Hasianyo, produknyo sampai dipasarkan di Swiss, urang nan marantau ka kota 
alah babondong-bondong pulo pulang ka kampuang baliak, dan kampuangtu jadi makmur dan 
lah baraia pulo baliak. 

Disiko baru nampak di awak pentingnyo urang nan mangkordinir/mamimpin tarutamo kalau  
SDMtu  batua-batua lamah. Nan awak lai ndak co itu bana doh, rato-rato basikola 
manangah bahkan banyak tamatan sikola tinggi, tapi itulah antah dima tasangkuiknyo. 
Kalau pandapek ambo bisa jadi dek sifat nan lapeh untuang surang-surang tu, nan cadiak 
pandai mancari ilimu ka subarang, tibo disubarang lah manjadi urang subarang, kalau 
lah baitu bukan ilmu nan baserak-serak di rantau urang dikumpuakan dan dibaok pulang, 
tapi jo badan-badannyo kadang-kadang ndak tacogok pulang, amak jo dunsanaknyo cukuik 
diumbuak jo wesel nan dikirim pulang. 

Jadi itulah sanak kasalahan-kasalahan awak salomoko dalam mamanjoan urang kampuang 
awak, tanpa awak sadari, bahkan tanpa awak kehendaki, yang mulai taraso katiko 
tetangga awak lah basorak-sorak mintak otonomi, disitu awak tagamang, sia nan kajadi 
Palang awak karano nan cadiak indak dirumah lai. Nan mambuek cameh awak ciek senyoh 
sanak, kalau lah sado tatangga jauah jo dakek awak lah otonomi, baru awak nan terakhir 
ditawarkan  dek Pusat untuak otonomi, atau tapaso maotonomikan diri surang, dan disitu 
mangkonyo tabedo.

Harapan awak kini cuma sacapeknyo awak bausaho kalua dari permasalahan awak. Awak 
yakin masalahko lah rato-rato tajadi di kampuang awak/suku awak/korong awak/anak 
kamanakan awak/dunsanak awak, memang ndak ado jalan nan labiah tapek doh salain 
manyadari kealpaan awak dan kekurangan awak salamoko (karano memang pangalaman adolah 
palajaran nan paliang baiak untuak maju) dan sabalun ultimatum otonomi tu tibo paliang 
kurang awak lah siap.

Sakali lai ambo minta maaf, kalau saran dari ambo bisa juo sanak baco di seri tulisan 
salanjuiknyo "Dari hati ka hati" sabagai ubeknyo, ambo yakin dari dunsanak pasti 
labiah banyak dan lewakan juolah kalapau awakko.

Wassalamualaikum warahmatullah wabarakatuh

Sutan Sati Batuah






------------------------------------------------------------
Bergabunglah dengan Free Email @mimbarminang.com
Klik berita terbaru ranah minang di http://www.mimbarminang.com

RantauNet http://www.rantaunet.com
=================================================
Mendaftar atau berhenti menerima RantauNet Mailing List di
http://www.rantaunet.com/subscribe.php3

ATAU Kirimkan email
Ke / To: [EMAIL PROTECTED]
Isi email / Messages, ketik pada baris/kolom pertama:
- mendaftar: subscribe rantau-net [email_anda]
- berhenti: unsubscribe rantau-net [email_anda]
Ket: [email_anda] = isikan alamat email anda tanpa tanda kurung
=================================================
WebPage RantauNet dan Mailing List RantauNet adalah
servis dari EEBNET http://eebnet.com, Airland Groups, USA
=================================================

Kirim email ke