2. Sifat urang awak Sabalun lanjuik mancaliak pengembangan SDM awak, mungkin ndak ado salahnyo awak kaji baa bana model SDM awaktu, awak caliak dulu mutu nyo, tantu awak pareso diri awak dulu. Jadilah baliak awak manunjuak diri awak. Untuak iko iyo awak paralu bataruih tarang. Awak kaji dulu kelebihan dan kekurangan urang awak, tapi mulo-mulo awak caliaklah dulu kalabihan awak, urang awak ko tasabuik kompak, raso badunsanaknyo tinggi dan pandai manantang hiduik, gigiah, dan mungkin banyak juo nan lain. Sabananyo itu alah salah satu modal dek awak. Namun sayang kadang-kadang raso ego urang awak talalu tinggi pulo, ndak nan basikola tinggi sajo doh, nan golongan susahpun bantuak itu pulo, bagi nan lah berhasil, mungkin ndak kamasalah bana dek inyo doh, tapi baa kalau bagi nan susah. Kalau buliah awak ambiak contoh dan kalau ndak dek itu pulo, lai kamungkin sabanyak itu nan bakakilimo, baiak di kampuang ataupun di rantau, masiang-masiang punyo salero surang-surang, dan kalau ndak dek itu, ndak mungkin pulo ado lapau di tiok nomor rumah di sarueh jalan misalnyo (di kampuang). Urang awak tu dek darah panggaleh nyo, baapun juo labiah suko timbang tarimo pitih daripado batani, walau labiah susah dari hiduik di kampuang, jadi batua sarupo nan dikatokan sanak awak (Re: Apo nan kurang di awak dulu), urang awak kini nan banyak adolah pedagang kaki limo, supir metromini, supir taxi, dan mungkin juo lah batambah jadi pangemis, bahkan ado carito dari kawan, di Kalimantan ado urang awak mintak sumbangan untuak masajik sambia maosong foto musajik Muhammadiyah Padang nan runtuah tahun 70-an dulu. Nan bantuak iko ciek katurunan mungkin iyo bisa salamaik di rantau, duo tigo tantu lah paik, ruginyo golongan ikopun lah putuih pulo hubungan jo kampuang atau lah malu pulang, jadilah taapuang-apuang di rantau urang dan mungkin itu pulolah nan sato pulo mambuek sakik kapalo urang awak nan agak lai di rantau, hinggo kabanggaan salamoko sacaro langsuang bakurang atau kalau ndak diapuih samo sakali. Tapi baa kadikecekan masalah lalu lintas urang awak ka Pusat batambah-batambah juo, antah lalulintas nan lancar, antah urang awak tahan bantiang, antah batua-batua ndak bisa hiduik dikampuang, antah tapangaruah rang rantau nan pulang malagak atau antah dek kekerabatan rang awak nan memang tinggi, nan jaleh itulah nan tajadi di masyarakat awak yang agak kurang baruntuang. Baitu juo kadang-kadang kebiasaan awak sarupo di lapau acok tabaokan ka dalam kehidupan sahari-hari, mulai dari kebiasaan mancimeeh, pantang taimpik, pantang talangkahan, pantang dikecekan, suko talongsong,..... Kebiasaan urang awak di lapau lah dicaliak-caliak (mungkin salamo dunia takambang) mungkin akan tatap bantuak itu, kadang-kadang alah sangaik jauah di rantau dan lapaunyo lah lain pulo, tapi kabiasaan panyakik lapau nan dulu tabao juo (pancemeeh, panyanggah, murah emosi, gadang otanyo), walau kadang-kadang suku lain lah mancibiaan awak dari jauah. Memang kecek urang kanai piciaktu padiah rasonyo, tapi dipiciak urang tantu labiah sakik daripado awak mamiciak diri sandiri. Nampaknyo dari nan sudah-sudah mungkin itulah salah satunyo penyebab kemunduran awak, (iyo ndak para mamak). Akibaiknyo, urang awak tu banyak nan takuik kanai cimeeh dan pamalu. Sado sifat buruaktu datang dek dari caro awak juo nan alun manga-manga kanai galaakan , kanai cemeeh, akhianyo ndak ado nan bisa dikakok dan iko tantu bisa sajo di test ka anak anak. Pernah juo dulu ambo (jo rombongan) mangalami wakatu pai pangabdian masyarakat di suatu desa dalam upayo memanfatkan salah satu sumber daya alam nan ado di desa tu, nan kabatulan yo barang tu yo tabuang sajo salamoko, sadang pangabdian tu ndeh ado nan basorak mancimeeh dari lapau subarang. Manga payah-payah co itu bana, ancak iko lai, bisa langsuang di makan, sambia galak takakah. Yo tabedo awak dek sanak, dek ado kawan suku lain nan sa team jo awak nan taheran-heran indak mangarati kok digalak an. Iko yo agak kareh saketek ko sanak, dari segi bahaso Minang, bekolah ditanyo bahaso nan ampek, manga urang Minang malu nyo diketahui dari bahasonyo. Awak tau bahaso urang awak kalau babahaso Indonesia atau Malayu tinggi memang ado juo nan agak tasakek saketek, bisalah dimangarati, apolai kini lah jauah bana taraso, lah banyak mamakai serapan bahaso urang subarang dan bahaso langik, walau pusek bahaso dari awak dulunyo, tapi manga banyak urang minang malu diketahui minangnyo dari bahasonyo (maaf ko banyak ambo rasokan di rantau) dan lagi pulo ndak sado urang doh, nan bisa sacapek kilek marubah bahaso dan kato-katonyo doh. Nan senjang taraso di ambo, lah jaleh inyo tau bahaso awak urang Minang juo dan tampek indak lo resmi lai, disapo jo bahaso Minag eh babahaso Indonesia juo jawabnyo, kalau dikecekan ndak pandai lai babahaso Minang, tapi taraso juo logat intonasi bahaso awaknyo. Jadi tantu buliah dikecek-an ndak, bahaso urang awak tu kini lah banyak nan pamalu kalau diketahui a! sa-Minang-nyo. Walau lah babahaso indonesia bana, katauan juo asanyo, bahkan suduik dapuanyo jaleh dek awak dari mandanga logat bahasonyo. Dek urang awak pancimeehtu suku lain lah sato-sato mancimeeh awak, sampai-sampai sato pulo manyingguang adat awak dan ndak cocok lai untuak awak, keceknyo basorak dari lua. Itulah sanak, wak caliak urang subarangpun banyak juo nan labiah jaleh dari ma inyo sabananyo, lieklah Batak, Sunda, Jawa, Manado, Bali, Aceh, Bangkulu dstnyo, kadang-kadang gali awak mandanganyo, tapi urang indak mamasalahkan doh, kalau awak caliak contoh nan internasionalnyo, mungkin sanak biaso juo mandanga di TV bahaso inggirih urang malayu, urang india, urang afrika bahkan urang australipun, manga awak malu bana "jaleh bana minang awak" Ado contoh nan agak serius dek sanak sadonyo, dan raso ndak picayo ambo rasonyo, mungkin antah dek ambo urang kampuang, ado urang awak nan mangecekkan ka ambo, sajak pindah ka Jakarta kami indak ado lai mamakai bahaso Minang di rumah. Jawabannyo tantu tapulang ka awak masiang-masiang. Baa komentar sanak-sanak. Sakali lai panah juo ambo basobok anak mudo urang awak di rantau, inyolah tau ambo urang awak, eh ba Mas nyo kaawak, tantu tapaso ambo manjawab, maaf saya bukan orang Jawa, (nan kawan ambo urang bali tagalak sengeng sajo mandanganyo), sudahtu nyo lari abih sajo. Ambo pikia nyo ndak urang minang lai doh, karano urang minang di bao bagarah cando itu paliang-paliang dicarinyo garah lain. Baitulah rato-rato anak mudo awak kini nampaknyo, santiang diakui tapi caro nan kurang, datang bantuak berang, pulang indak parmisi, sabananyo ranggaeknyo mungkin lupo maajaan babahaso tu tamasuak juo sabagian caro atau strategi. Dari bahaso ko juo nampaknyo awak bisa manilai, bisa jadi urang awak takuik dikecekkan ulok atau "udik" kalau ndak babahaso Malayu tenggihtu. Tapi nan parahnyo dan menggejala pulo nampaknyo, maanggap urang subarangtu labiah modern dan tinggi budaya dan peradabannyo dan seakan-akan mereka sadonyo dianggap turun dari kahyangan atau seakan-akan sadonyo barasa dari rumah keraton tembok tabatu. Hasianyo, caro awak dianggap ndak tapek lai, bahaso dan caro paralu dirubah dan baso-basi paralu dipoles modern bialah dipermukaan sajo, tantu tamasuak juo caro basalam gaya urang Hindu atau Budhatu, itu nan moderen katonyo. Dari sifat-sifat ko ado petanyaan nan manarik untuak urang awak kasadonyo, sia nan berhak sabananyo nan dinamokan urang Minang (bukan hanyo dari keturunan sajo)? Baliak awak ka sifat pancimeeh tadi, dek karano itu, awak manjadi takuik mancubo, ndak barani, tulak-tulak-an, ragu-ragu, alun maju lah suruik, akhianyo ndak ado nan bisa dikakok. Samantaro ado juo sifat-sifat lain urang awak misalnyo pambosan, ganjah, tiru-tiruan nan ikuik mambuek lamahnyo awak. Jadi, dari sifat-sifat nan di ateh, dan ndak lain pulo sifat awak, sifat dunsanak awak, sifat urang kampuang awak, awak iyo paralu hati-hati manimbang apo nan cocok bagi SDM awak. SDM awak nan indak namuah talampau banyak di aturko, indak banyak aturan tapi harus pulo agak ditantang. Sudahtu mungkin juo dari kabiasaan manggaleh, mambuek sebahagian urang awak kurang saba, alias apo nan dikakok harus langsuang jadi pitih, jadi harus capek hasianyo. Ibaraik kok mananam batang kayu, kok badaun, daunnyo langsuang jadi pitih nan malambai-lambai handaknyo, kok bisa, kini ditanam bisuak lah bisa manarimo pitih. Ado saketek dari pengalaman, pernah ambo mambaok bibit tanaman dari rantau untuak di tanam di kampuang, mancubo kok lai namuah tumbuah, dan ambo yakin bisa tumbuah di kampuang awak, apo komentar nyo? Lai ka bisa jadi pitih ko sutan? Atau..... Oh iko, kalau iko di siko murah haragonyo di tarimo urang ko mah sutan. 3. Sistem nan ado ( pendidikan, pemerintahan, perbankan) Sistem pendidikan nan ado yo taraso banyak kurangnyo. Teori yo talalu banyak, praktek saketek hinggo katikolah tibo di lapangan jadi tabedo. Jadilah teori ndak sasuai jo kanyataan. Bagi pendidikan tinggi, mahasiswa seakan dikatrol untuk capek tamat dan menyandang gelar, jadi bukan untuak bisa tagak surang. Kalau awak amati sikolah tinggi di tampek awak yo bak cindawan tumbuah, tapi maaf mangecek, dari sabanyak tu tamatan Sikola Tinggi bara persen nan bisa bausaho sandiri sasudah tamat sikola tinggi tu? Alasannyo pasti banyak. Alun lai dari tingkat pendidikan dasar dan menengah. Cubolah sanak tanyo ka anak awak, ado ndak mereka dapek palajaran praktek lapangan misalnyo. Lapangannyo tantu ndak jauah-jauah. Janlah awak bandingkan jo nagara industri nan Taman kanak-kanak (TK) sajo baru, alah acok babaris kalapangan mulai dari mancaliak sungai, banda, kolam, pasa, batang kayu, supermarket, kabun-kabun dan kabun binatang. Dunia nyata atau logika lah dikenalkan dari awal. Jadi memang nampaknyo ndak sadonyo paralu di apa doh, kapasitas utak handaknyo iyo diisi jo nan paralu-paralu sajo. Pernah pulo di TV nampak dek ambo anak-anak SD di Vietnam (nan hancua sasudah parang dan mardeka baru tahun 70-an) babaris mamacik cangkua ketek ciek surang ka kabun sikolanyo, jadi ndak cuma basenam tiok pagi doh. Paluah nan kalua samo, tapi nan iko masih ado manfaat lainnyo. Anak awak ? Cubolah sanak tanyo ka anak-anak awak, tarutamo nan di kota lai tau nyo baa caro padi manjadi bareh? Ndeh disitulah taraso dek awak, awak ko iyolah jauah dari sumbu, antah maju awak antah mundur namonyotu sanak. Hiduik awaklah panuah jo teori-teori, awak yo suko mancaliak hal nan gadang-gadang sajo, maurus nan gadang-gadang sajo tapi ndak bisa mancaliak nan ketek-ketek dan alam nyata nan sabananyo, tantu akhianyo awak ndak bisa macaliak dasar awak, sampai sia awak. Kadiarok media masa TV awak nan kamanolong, isinyo antahlah. Sakali lai maaf, kalau buliah awak bandingkan jo di negara Barat, misalnyo acara-acara ilmu pengetahuan alam dan kultur atau budaya sangat banyak. Tamasuak hewan-hewan laut di lauik awak dari nan paliang langka dan nan memang rancak, bahkan harato karun bawah lauik awak lah jaleh pulo sadonyo dek mereka, (jan disangko iko ndak ado mukasuik) walau siaran tu pun kadang-kadang mereka bali, tapi ambo yakin acara tu lai ndak samaha acara hiburan Indonesia doh, atau Sinetron carito urang kelas atas dikota. Lai tabayang dek sanak carito penculikan anak urang kayo di kota yang ditabuih 500 juta misalnyo, yang ditonton anak anak kampuang awak nan indak batarompa, basarawa cabiak ka lapau sabalah. Suatau kali tabayang pulo dek ambo cimeeh TV asiang nan manyiarkan acara iklan di TV awak, disitu nampak TV awak sadang manyiarkan iklan Audi nan mewah, sadangkan TV tu talatak diateh meja buruak di rumah gubuak nan balantai tanah.! Jadi namonyo sajo awak nan tingga di "Paradise/Paradies" (kecek urang subarang tabek maco tu), tapi awak sendiri ndak bisa mancaliaknyo dan manikmatinyo. Dari sistem pemerintahan, nan kurang, sanak tantulah labiah tau. Satahu ambo subsidi untuak urang tani di sentra-sentra bareh yo paralu diparatian bana. Cubo dek sanak malonjak harago barang, bareh ndak buliah naiak. Kalau indak turunnyo ka sawah labiah parah, golongan nan ndak basawah nan susah, alun pagawai randah, alun tukang pukek awak. Dek karano sawah ndak manjanjikan lai, banyaklah sawah lah kareh ditinggaan urang, sadonyo pai marantau, memang ndak salah pulo urang-urang dari daerah-daerah sentara bareh itu nan paliang banyak pai ka rantau. Jadi, baapun juo urang basawah mesti disubsidi, tapi itulah nan bareh ko yo taruih jadi masalah. Bantuak itu pulo handaknyo nelayan-nelayan awak. Khusus nelayan yang paliang pantiang nampaknyo yo organisasi/kordinasinyo dari pemerintah misalnyo dalam mancari dan mangariangkan ikan nan paliang tapek, untuak pemasaran tantu sabagai mato pancarian kaduo mereka, kalau lai santiang koordinasi organisai misal punyo oto, mereka tantu bisa sajo langsung diantakan ka nagari-nagari darek tarutamo nagari nan ndak basungai dan sentra bareh pulo, iko tantu sajo untuak manghindari banyak guntiangnyo, hinggo bisa tajua jo harago patuik. Atau bisa juo diusahokan samacam bengke masin-masin tempe, oto, sepeda motor atau tampek tidua, kurisi meja, konsen pintu jendela dll. Bagi nan padusinyo ateh koperasi bantuan/bimbingan pemerintah juo bisa ditingkatkan penghasilannyo malalui kegiatan industri rumah tangga mulai dari jaik-manjaik tarutamo, baju tambahan saragam SD/Pramuka, sarawa pendek bermuda/laki-laki, pakaian dalam dari bahan kaos (rok dalam, sarawa dalam, dsbnyo) atau tas-tas dari kain dan nan sederhana sampai nan agak badagok, kalau jenis yang lain yo agak susah basaiang, atau bisa juo mambuek tahu/tempe, karupuak (lauak, udang, ubi), mie, ripik-ripik/balado, rakik maco/kacang, kipang dsbnyo. Katerampilan nan bantuak-bantuak ikolah kiro-kiro nan diparaluan dek nelayan-nelayan awak atau nagari-nagari nan kurang/kurang subur. Jadi memang ndak Black Forest Getau, Brownies, Muffins, Donat, Lapis Surabaya dllnyo nan paralu diajakan di kursus-kursus PKK di kampuang doh buk pejabat. Kasimpulannyo, nan paralu yo kordinasi dari kemauan urang-urang yang namuah marubah nasib, dipiliah dulu basamo-basamo apo nan kamungkin, baru bakompak maajuan ka Pemerintah mintak bimbingan, bantuan alat/mambangun lokasinyo dan kredit lunak kudiannyo sakadar untuak pambali bahan. Ndak baitu dek Apak-apak nan duduak di Pemerintahan ?. Jadi, nan paralutu memang niaik basamo dari bawah dulu, yang dituntun dek agak surang urang nan tau/nan cadiak, dan akan labiah rancak pulo kalau punyo pangatahuan tantang bidang apo nan kadipiliah. Namun urang model iko pulo nan kurang di tampek awak, walau lah acok mancaliak contoh di nagari urang malalui marantau. Dari paliang kurang katigo hal nan di ateh jalehlah di awak panyakik urang awak/kampuang awak/ suku awak/ korong awak/anak kamanakan awak sampai panyakik awak. Untuanglah tiok panyakik ado ubeknyo, tapi apo gunonyo ubek kalau pantangan balaluan juo. Ibo sabananyo hati awak, urang awak banyak di rantau, bukan sajo Investor nan banyak pitih bahkan banyak juo nan santiang-santiang di macam-macam ilmu, tapi saketek bana nan namuah ikuik manyumbang mamikiakan kampuangnyo. Dari segi ilimu, awak tau ilimu di subarangtu banyak bana nan taserak-serak, tapi itulah ndak banyak urang awak yang namuah mangumpuakan dan mambaoknyo pulang, kalau jaleh pulo awak ndak karantau, ndak kamasalah doh. Pitih memang paralu tapi ilimu taseraktu nan paralu dek awak kini, beko batanyoan juo baa mangko SDM awak lamah. Kalau buliah awak ambiak contoh ka nagari lain, misalnyo India, ado suatu kampuang nan alah ditinggaan urangnyo karano di kampuang tu yo alah sulik mancari aia atau alah kariang, hampia sado padusinyo buta huruf tapi dek kalihaian malobby salah surang warga kampuang tu (maaf kebetulan padusi pulo, walau sarjana hukum), bisalah mereka bataranak ulek suto/sutera, nan diusahokannyo pulo jo kredit lunak bank pemerintahannyo. Nan padusitu memang mangecekkan apo nan nyo dapek dibangku kuliah yo ndak cocok jo kanyataan nan nyo caliak di sakaliangnyo, kabatulan nyo barasa dari anak petani juo. Hasianyo, produknyo sampai dipasarkan di Swiss, urang nan marantau ka kota alah babondong-bondong pulo pulang ka kampuang baliak, dan kampuangtu jadi makmur dan lah baraia pulo baliak. Disiko baru nampak di awak pentingnyo urang nan mangkordinir/mamimpin tarutamo kalau SDMtu batua-batua lamah. Nan awak lai ndak co itu bana doh, rato-rato basikola manangah bahkan banyak tamatan sikola tinggi, tapi itulah antah dima tasangkuiknyo. Kalau pandapek ambo bisa jadi dek sifat nan lapeh untuang surang-surang tu, nan cadiak pandai mancari ilimu ka subarang, tibo disubarang lah manjadi urang subarang, kalau lah baitu bukan ilmu nan baserak-serak di rantau urang dikumpuakan dan dibaok pulang, tapi jo badan-badannyo kadang-kadang ndak tacogok pulang, amak jo dunsanaknyo cukuik diumbuak jo wesel nan dikirim pulang. Jadi itulah sanak kasalahan-kasalahan awak salomoko dalam mamanjoan urang kampuang awak, tanpa awak sadari, bahkan tanpa awak kehendaki, yang mulai taraso katiko tetangga awak lah basorak-sorak mintak otonomi, disitu awak tagamang, sia nan kajadi Palang awak karano nan cadiak indak dirumah lai. Nan mambuek cameh awak ciek senyoh sanak, kalau lah sado tatangga jauah jo dakek awak lah otonomi, baru awak nan terakhir ditawarkan dek Pusat untuak otonomi, atau tapaso maotonomikan diri surang, dan disitu mangkonyo tabedo. Harapan awak kini cuma sacapeknyo awak bausaho kalua dari permasalahan awak. Awak yakin masalahko lah rato-rato tajadi di kampuang awak/suku awak/korong awak/anak kamanakan awak/dunsanak awak, memang ndak ado jalan nan labiah tapek doh salain manyadari kealpaan awak dan kekurangan awak salamoko (karano memang pangalaman adolah palajaran nan paliang baiak untuak maju) dan sabalun ultimatum otonomi tu tibo paliang kurang awak lah siap. Sakali lai ambo minta maaf, kalau saran dari ambo bisa juo sanak baco di seri tulisan salanjuiknyo "Dari hati ka hati" sabagai ubeknyo, ambo yakin dari dunsanak pasti labiah banyak dan lewakan juolah kalapau awakko. Wassalamualaikum warahmatullah wabarakatuh Sutan Sati Batuah ------------------------------------------------------------ Bergabunglah dengan Free Email @mimbarminang.com Klik berita terbaru ranah minang di http://www.mimbarminang.com RantauNet http://www.rantaunet.com ================================================= Mendaftar atau berhenti menerima RantauNet Mailing List di http://www.rantaunet.com/subscribe.php3 ATAU Kirimkan email Ke / To: [EMAIL PROTECTED] Isi email / Messages, ketik pada baris/kolom pertama: - mendaftar: subscribe rantau-net [email_anda] - berhenti: unsubscribe rantau-net [email_anda] Ket: [email_anda] = isikan alamat email anda tanpa tanda kurung ================================================= WebPage RantauNet dan Mailing List RantauNet adalah servis dari EEBNET http://eebnet.com, Airland Groups, USA =================================================

