Ka Para Wargi Urang Sumedang, kumaha upami urang rereongan ngempelkeun sasieureun sabeunyeureun kanggo kaperyogian Mang Yaya, tos ngempel urang kintunkeun ka Sumedang atanapi tiasa bae dititipkeun ka Kang Usman Supendi. upami aya nu bade ngiring rereongan tiasa ngintun artos ka rekening Perceka atanapi ka rekening sim kuring Bank Mandiri KCP Kanpus Telkom Bandung 1310004495760 an Mamat Sasmita. Rekening YP aya di Mang J. Upami tos ngintun saena mah nga sms ka HP sim kuring 0817228521. Hatur nuhun. Ka Kang Usman urang silih kontak we ka HP sim kuring.
MSas ----- Original Message ----- From: kang kabayan To: [email protected] Sent: Monday, September 22, 2008 10:37 AM Subject: [Urang Sunda] Nasib Seniman Sunda ti Pasisian Seniman ti Sumedang Ngajoprak teu Walakaya KASATIAAN Mang Yaya kana seni tarawangsa, geus kaukur ku waktu, geus kauji ku wanci. Diajar nabeuh tarawangsa (rebab jangkung), ti keur rumaja keneh. Mang Yaya nu lahir di Lebaktulang, Desa Nagarawangi, Kacamatan Rancakalong, Kabupeten Sumedang lir nu ditakdirkeun kudu kumawula kana seni buhun titinggal karuhun. Harita, pasanganana teh Mang Anda urang Cipala. Mang Yaya nu ngesetna, Mang Anda nu ngacapina. Muwuh endah, harmonis, dina keset jeung sintreuk kacapi. Mang Anda eureun tina nabeuh, Mang Yaya mah terus, najan harita tarawangsa teu pati dipirosea ku balarea. Nya ganti pasangan, manehna ngadidik Kang Udin urang Cinangka. Ayeuna nasib Mang Yaya pikawatireun, ngajoprak teu walakaya. MANG Yaya, kitu kuring nyebut ka anjeunna teh. Nyebut emang teh, pedah kawin ka kapibibi sabrayna kuring, ka Bi Erah. Mang Yaya aslina mah ti lembur Lebaktulang, ari Bi Erah mah ti Cijere. Kuring asli urang Cijere. Lembur Lebaktulang jeung Cijere teh paeunteung-eunteung, masih sadesa, nya eta desa Nagarawangi. Harita kawin ka Bi Erah teh ngaduakalina, mawa anak tilu. Anakna nu bungsuna mah saumuran jeung kuring. Natrat panineungan ngeunaan kahirupan Mang Yaya. Sainget, anjeunna teh tukang ngeset tarawangsa. Harita layanna teh Mang Anda urang Cipala, Mang Anda mah kabisana teh kana metik kacapina. Umurna, sapantaran wae jeung Mang Yaya. Ngan sanggeus Mang Yaya pindah ka Cijere, ka lembur Bi Erah, rada jarang Mang Anda marengan nabeuh. Malah ahirna mah eureun. Sigana jauh teuing ti imahna. Mun mireng Mang Yaya jeung Mang Anda nabeuh, hate teh kokoleangan lir langlayangan ulin dialak. Bener-bener rasa kabawa ngalayang ku sora tarawangsa nu diulinkeun ku Mang Yaya. Lebah lagu Ayun Ambing, Angin-angin, Mataraman, jeung Jemplang, muwuh matak endah. Sora kesetna ngawirahma, kaanginkeun ku angin, rumayap dina simpena peuting. Da kapan tarawangsa mah ditabeuhna sok peuting, ti jam salapan nepi ka janari samemeh bedug subuh ngadurugdug ti masigit Tarawangsa ditabeuh teh biasana jang nyalametkeun imah, salametan nyalin atawa panen pare, ngariakeun, atawa nyalametkeun orok nukarek lahir. Atawa dina acara ngalaksa jeung acara mubur suro. Tarawangsa teh seni nu mihormat kana Nyi Pohaci Sanghiang Sri atawa kana pare. Biasana mun mulang nabeuhna teh, ukur dibahanan sasajen jeung pare sageugeus sewang. Nu boga hajat sok nitah nu digawe dina eta hajat sangkan mangnanggungkeun sasajen tea ka imahna Mang Yaya. Ka ayeunakeun sok remen dibere ongkos jang naek ojeg. Nu nganteurkeun teh ngarekeh nanggung sumbul atawa boboko, mapay-mapay jalan satapak nu cipruk keneh ku cireumis. Sasajen teh biasana geus pada ngadago ku para pamuda nu biasa lohong ka imah anjeunna. Mang Yaya teh sok ngabina pamuda sangkan resep kana seni karuhun. Taun 1980-an basa Nagarawangi dicekel ku Kuwu Asri, harita tarawangsa teh kawas rek pareum. Ukur sababaraha grup nu aya, di antarana di Cikondang, di Legokpicung, jeung di Cibunar. Matak keueung, lantaran mimiti langka nu nabeuh. Inget keneh harita aya gerakan cinta kana tarawangsa. Mang Yaya singkil, ngajak ka Anang Gunawan nu harita cekel gawe jadi guru SD pikeun ngayakeun lomba nabeuh tarawangsa jeung ngigelanana di tingkat SD. Oge aya lomba nabeuh tarawangsa di antara grup nu aya di Rancakalong. Hasilna luar biasa, tarawangsa bisa menyat deui. Malah aya jadwal nabeuh di radio stasiun daerah. Jadwal manggung teh saminggu sakali. Ngear saban malem Rebo, maturan nu leleson sabada mulang gawe ti kebon. Tarawangsa pada mikawanoh deui, malah kaum akademisi mimiti daratang ti Bandung. Harita nu di ajar teh ti Kokar (SMK 10), jeung ti ASTI (STSI). Malah loba nu nyieun tugas ahir ngeunaan tarawangsa, di antarana aya nu nyieun skripsi, tesis jeung desertasi. Mang Yaya ge remen diogan ka Bandung pikeun jadi guru tamu atawa dosen tamu. Malah kungsi magelaran di gedong kasenian di Bandung. Kungsi maen di TVRI Bandung jeung di RRI Bandung. Malah pelukis teureuh Rancakalong, Umar, remen ngabringkeun turis asing pikeun ngadongdon tarawangsa. Ngeunaan tarawangsa geus kaambeu ku internasional jeung nasional. Sababaraha mahasiswa asing nalungtik ngeunaan tarawangsa jang kapentingan tesis katut desertasina. Tapi Mang Yaya mah angger kitu, peutingna manggung, teu sare ti jam 8 parat nepi ka subuh. Nabeuh bari sila, ngaladenan nu ngigel. Ti mimiti acara ngalungsurkeun nepi ka nginebkeun, rema-remana teh ngulinkeun keset jeung senar. Minangka ubar tunduhna teh ngaroko jeung nguyupan cikopi nu liket. Hayang kahampangan ge ditahan, lantaran saha gantina atuh mun anjeunna nyelang heula mah. Jarang jalma nu biasaeun ngeset, beda jeung nu ngacapina, loba nu bisaeun. Sigana alatan loba nahan kahampangan, jeung terus-terusan nguyupan cikopi, “kantong kemihna” ayeuna kaserang kasakit. Mang Yaya ngajoprak teu bisa kahampangan. Teu walakaya. Sang seniman teh ukur bisa humarurung. Geus beak nanaon keur uubarna. Cenah kudu dioprasi. “Duit ti mana atuh keur ngaoprasina. Keur kontrol ge kawalahan. Geus lieuk euweuh ragap taya ayeuna teh!” ceuk Bi Erah dibarung ku nyegruk ceurik. Cenah, kahayang mah dibawa ka Bandung, ka Rumah Sakit Hasan Sadikin, tapi teu boga waragadna. Pemda Kabupaten Sumedang, utamana dina pariwisatana teu ieuh paduli ka Mang Yaya nu kungsi nyeungitan Sumedang dina seni tradisina. Kitu deui Bupati jeung rengrenganana, can aya kanyaahna ka seniman nu ayeuna teu walakaya alatan teu boga duit jang uubar. Mang Yaya memang geus teu walakaya. Ukur ngajoprak dina kasur. Kahampanganana geus make selang, da puguh taya waragad keur ngoprasina. “Mang Yaya teh gede jasana kana kasenian tarawangsa. Lian ti ngajaga, ngamajukeun, oge ngadidik nonoman sangkan resep kana eta seni. Malah para akademisi di Bandung, loba nu geus jadi jelema nu baheula mah panalungtikanana teh ti ieu lembur. Tapi, ieu no boga jasana teu dipirosea. Dina kaayaan keur kaserang panyakit parna, boro-boro aya nu nempo, dalah pamarentah ge apilain pisan. Harianeun…” ceuk Ajang nu ngaku bisa nabeuh teh alatan diwarah ku Mang Yaya.*** Dicaritakeun ku Usman Supendi, wartawan Galura.
