Nambihan sakedik kecap bituna rasa wewengkon Majalengka. HARUH.....
Haruh...nya nganaha ieu hayam paraéh, ku tétélo sugan ! AJAH = Aduh Ajah..ieu aing tipagut kana batu ! CIH Cih nya nganaha aya lalaki bet dianting ? KARAH Dimana karah kuring neundeun arit ? BEDUL Bedul dasar si Astahiam, poé paré ngadon diidek ! JADOL Jadol leupas dui euy manuk téh ! Emod, 2009/6/19 A Gunawan <[email protected]> > > > Mendak Esey kenging Budi Rahayu Tamsyah dina Facebook, nyanggakeun! > > AG > > JIH, GEUNING AYA HADIR > > Ciri sabumi cara sadesa. Unggal wewengkon, enya ge sarua basa Sunda, > mibanda ciri mandiri sewang-sewangan. Nya eta anu disebut basa wewengkon > tea, ditandaan ku garis imajiner anu disebut isogloss. Disebut imajiner > soteh, lantaran teu bisa dicekel deleg kalang jinekna. Upamana bae antara > basa wewengkon Garut jeung basa wewengkon Sumedang, lebah mana watesna? Bisa > jadi aya wates anu patumpang tindih di lebah wewengkon Garut Kaler > (Malangbong-Limbangan) jeung Sumedang Kidul (Cae-Wado). Kitu deui Garut > jeung Tasik, atawa Garut jeung Cianjur. Isogloss memang henteu identik jeung > wates teritorial sacara administratif. > > Jih, na deuk nyaritakeun naeun cenah? Bubukana mah dines amat nya, jing! > > Ti dituna mah nurutan ahli basa. Padahal uing mah saukur rek nyaritakeun > kecap bituna rasa, anu ku basa Indonesia mah disebut kata seru. Teu pira, > yen di sawatara wewengkon miboga kecap bituna rasa anu mandiri. Sanajan bisa > jadi aya anu sarua jeung wewengkon lianna. Naha aya patalina jeung isogloss? > Bisa aya, bisa euweuh. Keun sual eta mah, da lain bagian uing. Kuduna mah > nya, anu nyieun peta basa teh lembaga pamarentah atawa anu diaku ku > pamarentah, saperti BPBD jeung LBSS. Ari kitu tea mah, bujeng-bujeng peta > basa, kamus bae ge anu dianggap babonna enggoning ngagunakeun basa, da masih > ngagunakeun kamus taun manaboa. Ceuk Si Salhiam tea mah, kamus jaman Fir’aon > jadi Ketua OSIS. > > Ya Alloooh, Jagan, kalah nyarioskeun kamus geuning, abong-abong pesbuk teu > diwengku. Apanan bade ngabustam perkawis kecap bituna rasa, sanes? > > Tah. Enya. Di wewengkon Ciamis, Kawali jeung sabudeureunana, aya kecap > bituna rasa “jih”. Upamana bae dina kalimah: “Jih, geuning alus baju teh. > Sanaeun hargana, Jang?” Kecap “jih” samodel kitu oge kapanggih di wewengkon > Majalengka. Malah di wewengkon anu jauh ti dinya, wewengkon Banten, utamana > ti Pandeglang ka kidul, kecap “jih” samodel kitu oge kapanggih. Eta bae, > basa uing ulin ka Munjul, jajalaneun ka Bayah ti Saketi. Pangangguran > nanyakeun sual basa Sunda, tangtuna oge basa Sunda anu aya dina kamus, ka > barudak SD di dinya. Ari jawabna teh, “Jih, atuh nanyana ulah gati-gati > teuing, Pa!” Gati teh basa di dinya, anu maksudna hese. Ngan di Saketi anu > rada kaget teh, basa aya anu silihtanya, “Rek ka mana, jing?”, dijawabna > teh, “Ah, rek ulin bae, jing!” Horeng, jing di dinya mah lain wancahan tina > “anjing”, sakumaha sangkaan uing. Tapi sarua ma’nana jeung “euy” di > wewengkon Priangan jeung sabudeureunana. > > Bisa jadi, kecap bituna rasa “jih” oge aya di wewengkon sejenna. Lamun tea > mah aya waktu jeung waragad, heg terus disusul tepus, moal henteu bakal > kapanggih tali cangreudna, anu ngahubungkeun sawatara basa wewengkon. > > Masih di wewengkon Kawali, aya deui kecap bituna rasa “deng”. Malah ku Kang > Godi Suwarna mah dijadikeun judul novel. Eta kecap dipake, di antarana > pikeun nuduhkeun hal-hal anu teu pasti. Upamana bae dina ungkara: “Deng > teuing, biheung kalakon biheung moal ku urang mah!”; “Deng, alus teuing keur > pantar urang mah!” Ari di pakidulan Ciamis, ti seret Banjar ka ditu, kecap > bituna rasa anu produktif teh nya eta “bedul” atawa alomorfna “bedus”. Bedul > teh ngaran sejen pikeun bagong. Upamana bae dina ungkara: “Bedul, itu lauk > meni gede!”; “Bedus, eta mah kabogoh Jang Budi meni geulis!” > > Key ah, kabogoh ti endi? Ti Hongkong? > > Tah enya. Di wewengkon Banjar, utamana di Situbatu, Cimaragas jeung > sabudeureunana, aya kecap bituna rasa “key ah”, anu dipake pikeun nolak hiji > hal atawa ngalainkeun. Meh sarua jeung “teu aya we doyot” atawa “teu aya we > doy”, anu baheula kungsi populer di wewengkon Tasikmalaya. “Teu aya we > doyot” mangrupa kecap bituna rasa usum-usuman, sarua jeung “edun” atawa > “asoy”. > > Ari di wewengkon Cianjur, kecap bituna rasa anu dianggap ciri hasna teh nya > eta “Ya Alloh”, anu dikedalkeunana “Ya Alloooh …”, saperti dina ungkara: “Ya > Alloooh, Deden, ka mana bae nembe katingal?” Mun henteu “Ya Alloh”, nya > “masya Alloh”. Ngan basa uing minggu kamari nangkring di hareupeun Hotel > Setia (di Pacet, Cipanas), aya barudak SD ngabring. Salasaurang di antarana > ngomong, “Anjiiis, itu Mio kaleng … ngebuuut!” bari nunjuk kana motor Vespa, > anu keur nyemprung. Jigana, di kalangan barudak mah, kecap bituna rasa teh, > ngindung ka nu umum. Sanajan kitu, ari lentongna mah teu leungit. Eta bae, > dina nyebutkeun “yey”, apan kadengena teh “iyeeey”, upamana bae dina > ungkara: “Iyeeey, Kang Embud mah kit ..tuuu…” Lebah dinyana mah, ampir sarua > jeung urang Sukabumi. > > Ngan kawasna, di lembur uing nu moal aya duana mah. Utamana di wewengkon > Wanayasa jeung sabudeureunana, enya di Pulakarta. Di dinya aya kecap bituna > rasa “hadir” atawa “dir”, pikeun nuduhkeun rasa heran atawa kaget. Upamana > bae dina ungkara: “Hadiiir, itu kapal meni gede!” atawa “Diiir, bitisna ge > meni babalingbingan kitu!” Masih di Pulakarta, di tungtung kaler Kacamatan > Kiarapedes, aya kecap bituna rasa “weya”. Upamana dina ungkara, “Weya, > anjogkeun ku sia!” Maksudna mah: “Hey, tingalikeun ku maneh!” Ceuk beja, di > wewengkon Subang oge aya kecap bituna rasa “wey”, ngan uing can ngadenge > sorangan pok-pokan jeung dilarapkeunana. > > Umumna kecap bituna rasa kiwari, meh sarua bae. Aya aduh, ih, wah, hey, > euleuh, adeuh, jeung sajabana. Ngan “ambuing-ambuing” geus carang kadenge, > ari lain dina wayang golek mah, biasana diucapkeun ku Semar: > “Ambuing-ambuing, Cuuu … calalageur, euy?” Ari anu keur ngetop, kecap bituna > rasa anu mindeng dikedalkeun ku Si Cepot Asep Sunandar Sunarya: “Anjiiirrrr > ….”. Di sawatara wewengkon jadi “anjis”. Di lembur uing mah jadi “anjrit”. > Upamana bae dina ungkara: “Anjrit, tadi uing papanggih jeung urut harim, > keur pakaleng-kaleng jeung rijalna.” Harim = kabogoh, rijal = lalaki; eta > jelas pangaruh basa Arab Pasar Rebo. > > Hadiiir, geuning geus rek subuh ieu teh! > > > -- DIPIAMIS BUAH GINTUNG. = Disangka hadé jeung bageur , tapi buktina goréng jeung jahat. Buah gintung = Ngaran sabangsa buah
