Nere bilobarik zaharrena hasi da lehen berbak ikasten. Zer esango
eta, lehenengo ta-ta eta, gero, a-ta. Aita adurra dariola dago eta aittitta ere
bai, jakina. Nik sumatzen dut nere biloba neskatilarik argiena dela baina, hala
ere, ulertzen ez dudana zera da: urtebeteko umeak zelan arraio ote dakien gure
etxean a-ta esan behar duela eta ez pa-pa¡
Euskaldunok betidanik esan izan dugu aita baina ez gara, antza,
bakarrak. Zelteraz, germanikoz, eslavieraz eta Asiako zein Ameriketako hainbat
hizkuntzatan ere antzerako da. Adibidez, sanskritoz tatáh, aimaraz tata,
latinez atta, erromantzez taita, turkieraz ata, hungarieraz atya, arabieraz
dada, ingelesez dad... Zentzu berean, Attila pertsona-izenak aitatxo esangura
omen du eta 1589 urteko testuak honela dio Gaztelako haurren joeraz: "Lo
primero que los niños aprenden decir para con los padres es taita".
Corominas hizkuntzalariari jaramonik egingo badiogu (Dic. Etimológico
Castellano, 1983), euskal aita ez da inondik ere erromantzezko taita-ren
eratorria, alderantziz baino. Menéndez Pidalen ustez (Orígenes. del español,
1926) eita-ren sorrera euskal iberismoan aurkitu behar da eta Koldo Mitxelenak
esan bezala (Euskera, 1956), berriz, aita --dagoen dagoenean- euskal hitzik
zaharrenetakoa dugu.
Baina, zergatik euskal haurrek esaten dute a-ta eta ingelesek, ostera, da-da
edo espainiarrek pa-pa? Itxura denez, zibilizazio eta kultura ezberdinetako
hizkuntza askotan haurrak hasten omen dira tta-tta esaten eta tokian tokiko
gurasoak dira, gero, euren hizkuntzaren logikaren arabera "zuzentzen"
ahalegintzen direnak. Hau da: a-ta, aita, dada, papa eta nahi diren gainerako
aukera guztiak.
Amatiño
_______________________________________________
Mezuak bidaltzeko: [email protected]
http://www.eibar.org/zerrenda
harpidetza eteteko: [EMAIL PROTECTED]
