Informativna sluzba
Srpske pravoslavne crkve
15. februar 2002. godine
IZJAVA
Patrijarha Moskovskog i sve Rusije Aleksija II
i Svetog Sinoda Ruske Pravoslavne Crkve
Javnost je 11. februara ove godine u Vatikanu informisana o odluci Pape Rimskog
Jovana Pavla II da se status
administrativnih jedinica Rimokatolicke Crkve koje se nalaze na podrucju Rusije
podigne na nivo eparhija. Od sada
ce se u dokumentima Vatikana teritorija nase zemlje nazivati �crkvena
provincija� s mitropolitom SnadbiskupomC
na celu.
Ruska Pravoslavna Crkva je ovim stavljena pred svrsen cin, buduci da je odluka
vec doneta. Po nasem misljenju,
takva pitanja zahtevaju prethodno razmatranje. Smatramo da pomenuti potez nije
bas prijateljski i da ugrozava
izglede za poboljsanje odnosa izmedju dveju Crkava.
Katolicka crkva je, tokom istorije, na podrucju nase zemlje vodila duhovnu brigu
o svojoj pastvi koja joj, po tradiciji,
pripada: o Poljacima, Litvancima, Nemcima itd. Upravo zbog toga nije ni
postojala podela teritorije Rusije na
katolicke eparhije SbiskupijeC, a nacionalne katolicke parohije su pripadale
eparhijama SbiskupijamaC Mogilevskoj i
Tiraspolskoj. Osnivanje �crkvene provincije� odnosno �mitropolije� predstavlja
zapravo stvaranje pomesne
Katolicke crkve Rusije sa sedistem u Moskvi, pomesne Katolicke crkve Rusije koja
polaze pravo na ruski narod kao na
svoju pastvu, a on je sa gledista kulture, duhovnosti i istorije pastva Ruske
Pravoslavne Crkve.
Osnivanje takve crkve u Rusiji fakticki predstavlja izazov Pravoslavlju koje ima
visevekovne korene na podrucju ove
zemlje. Nista slicno se nikada nije desilo u istoriji nase zemlje. Stavise,
takav nacin organizacije katolickog crkvenog
zivota nije tipican ni za katolicke zemlje, gde ne postoje crkvene provincije
cijim eparhijama realno rukovodi
mitropolit SnadbiskupC.
Trebalo bi jos istaci da Ruska Pravoslavna Crkva, koja vodi duhovnu brigu o
svojim vernicima i u katolickim
zemljama, nikada nije pokusavala da stvori svoje crkvene institucije koje bi
bile paralelne katolickim institucijama.
Nase eparhije se osnivaju s ciljem duhovne brige o ruskoj pravoslavnoj dijaspori
odnosno o cedima Ruske Crkve koja
se nalaze daleko van Otadzbine, a ne s ciljem sprovodjenja misionarskih
aktivnosti medju lokalnim stanovnistvom.
Da je Katolicka crkva delovala u Rusiji s istom takticnoscu i dobronamernoscu
kao sto mi delujemo u katolickim
zemljama, ne bi doslo ni do kakvih problema u odnosima izmedju nasih
Crkava.
Smatramo potpuno pogresnim izjave predstavnika Rimokatolicke crkve da oni time
toboze obnavljaju katolicke
jedinice koje su postojale u Rusiji pre revolucije 1917. godine. Skoro sve
rimokatolicke eparhije koje su postojale u
Ruskoj imperiji pred sam pocetak 20. veka nalazile su se na podrucju sadasnje
Poljske, Litvanije, Ukrajine i
Belorusije, i nisu imale ujedinjeni centar ni u prestonici Rusije ni u bilo kom
drugom gradu. Otada su se granice nase
zemlje, kao i njen etnicki i konfesionalni sastav znacajno promenili. U
savremenoj Rusiji broj katolickih vernika je
neuporedivo manji nego u Ruskoj imperiji s pocetka 20. veka.
Ubedjeni smo da radi duhovne brige o katolicima koji nisu toliko mnogobrojni u
nasoj zemlji, nije bilo potrebe za
unapredjenjem statusa vec postojecih katolickih crkvenih jedinica, a kamoli za
stvaranjem posebnog crkvenog
okruga. Takvi postupci Rimokatolicke Crkve koji nisu uzrokovani realnim
pastirskim potrebama, otkrivaju da
promene koje se vrse imaju misionarske svrhe. Ovo potvrdjuju mnogobrojne
cinjenice koje pokazuju misionarsku
delatnost katolickog svestenstva medju ruskim stanovnistvom. Upravo takvu
delatnost nazivamo prozelitskom, i
stalno skrecemo paznju na nju kao na jednu od glavnih prepreka poboljsanju
odnosa izmedju nasih Crkava.
Posebno nam je zao sto je takva odluka Vatikana bila doneta uoci nastavka
zvanicnih pregovora izmedju nasih
Crkava koja je zakazana za kraj februara. Stoga se pojavila ozbiljna pretnja
vrlo osetljivom procesu pregovora, sto,
razumljivo, krajnje otezava iznalazenje resenja za postojece probleme i
nedoumice.
Na poglavare Rimokatolicke Crkve je pala odgovornost pred Bogom i pred istorijom
za naglo pogorsanje nasih
odnosa, za rusenje nade u normalizaciju nasih odnosa koja je tek pocela da se
pojavljuje. Postupak Vatikana je
ugrozio mogucnost katolickog Zapada i pravoslavnog Istoka da kao dve velike
civilizacije zajedno deluju za dobrobit
Evrope i sveta. Po ko zna koji put je, radi prolazne koristi, zrtvovana prilika
da Hriscani zajednicki svedoce
podeljenom covecanstvu.
Namece se pitanje: da li Vatikan i dalje smatra svoje odnose s Pravoslavnom
Crkvom odnosima dijaloga i saradnje,
kao sto stalno izjavljuje, ili shvata Pravoslavlje kao nepozeljnog rivala.
Ukoliko se dogadja ono drugo, onda nikakvo
razumevanje SsaglasnostC medju nama ne dolazi u obzir.
Uostalom, mi nastavljamo da podsecamo Vatikan: danas kada pobunjeni svet ocekuje
zajednicki drustveno
angazovanje pravoslavaca i katolika, mi moramo da radimo zajedno, a ne da budimo
u zavadi. Mi jos uvek negujemo
dobre odnose s eparhijama SbiskupijamaC, parohijama i manastirima Katolicke
crkve, i saradnju sa humanitarnim
katolickim organizacijama i skolskim ustanovama. Upravo takvi i slicni primeri
ulivaju nadu da ce, bez obzira na
prepreke koje su vezane za pogresan pravac kretanja Vatikana prema Ruskoj
Pravoslavnoj Crkvi, veze izmedju
pravoslavaca i katolika nastaviti da se razvijaju i da ce postati bitan faktor
ocuvanja hriscanskih vrednosti u zivotu
Evrope i sveta.
Obracamo se nasoj pastvi i pozivamo je da cuva vernost Svetom Pravoslavlju.
Odgovaracemo stalozeno, mirno, ali i
odlucno na bilo koji pokusaj duhovnih podela naseg naroda. �Stojte, dakle,
opasavsi svoja bedra istinom, i obukavsi
oklop pravednosti, obujte noge pripravnoscu na evandjelje mira� (Ef. 6,
14-15).
