Judul Neang Kamelang, kamelang tina kecap asal melang (verb intransitive) anu hartina hariwang atawa ngarasa salempang, sedengkeun neang tina kecap teang (verb transitive), jadi hartina neang kamelang teh sarua jeung neang kahariwang, didieu meureun boga harti injeuman, anu harti sajalantrahna bisa bae ngajugjugan kahariwang. Naha bet hariwang..?, tah eta kabeh dijelaskeun dina unggal pada dihandapna : Pada 1 : baris 1 (atawa bisa dianggap padalisan) : jug geura nyiar indung, jug ( maksudna meureun jung), jung biasana disebut kecap anteuran, anu ngadorong bituna rasa, dina ieu kalimah tangtu aya unsur nitah indit supaya geura nyiar indung. Nyiar hartina neangan, naha bet indung kudu diteangan..?, kapan indung mah tangtu kudu aya lamun aya anak, mustahil aya anak lamun euweuh indung. Sigana didieu ge dimaksudkeun dina harti injeuman, tapi naon..?, (keun urang teundeun heula sakeudeung). baris 2 : nu mantak ( maksudna matak) moal kaduhung Naha enya aya indung nu bakal jadi kaduhung, tangtu anu kaduhungna teh nu jadi anakna? Bisa jadi lamun anakna barang brol dijurukeun, ku indungna ditinggalkeun, indungna indit teu manggihan deui, indungna teu tanggung jawab. Atawa sabalikna si indung ngarasa kaduhung boga anak. Sigana didieu mah lain kitu tapi anak nu kaduhung ka indung. Sigana harti indung didieu oge lain dina harti indung biologis, tapi indung dina harti lain (baca dina baris ka 5 ) baris 3 : Tutulis maol panggih jeung nu surti Tutulis tangtu tina kecap asal tulis, ngan teu pati sidik anu dimaksud, naha hartina teh tulas tulis, "dirina" anu tulas tulis atawa "dirina" anu manggihan tulisan, nu dimaksud "nu surti" tangtu jalma lian, jalma diluareun "dirina". Lamun dihartikeun sok sanajan tulas tulis atawa mawa tulisan moal aya anu surti kana eta tulisan. Surti didieu hartina ngarti kalawan sapuratina, ngarti kana tulisanana (bisa maca) jeung ngarti naon anu dituliskeunana, lamun teu kaharti bisa jadi aksarana asing jeung basana asing (baca dina baris ka 5). baris 4 : Tatapak moal panggih jeung pangeran. Tatapak tina kecap tapak, hartina urut suku nincak, tapi lamun dihartikeun tatapakan nyaeta batu tempat cicingna tihang imah. jadi baris eta bisa dihartikeun sanajan leumpang kamana mendi nepi ka loba tapakna moal panggih jeung pangeran (pangeran boga harti sababaraha hiji 1.gusti, tuhan, 2.gelar ka anak raja, 3.gelar pangluhurna keur bupati jaman baheula), dina baris ieu duka teuing kana loyogna, tapi sigana mah leuwih deukeut ka harti gusti. Singgetna bisa dihartikeun : sok sanajan urang acong-acongan nyembah maol meunang barokah ti gusti baris 5 : lamun teu muja ka indung jeung bapa Tah geus aya deui kecap indung, malah ditambahan ku kecap bapa, didieu mah rada jentre tangtu anu dimaksud teh indung bapa dina harti indung bapa sacara biologis. Naha bener kitu..? Indung biasa disebut anu jadi papayung, indung anu jadi panyalindungan, indung anu jadi tempat panyaluuhan, indung anu mere tuduh jalan, sedengkeun papayung, panyalindungan, panyaluuhan, tuduh jalan bisa oge disebut agama, jadi lamun kecap indung dina baris mimiti : jung geura nyiar indung diganti jadi jung geura nyiar (neangan) agama (tah ieu meureun harti injeuman tina kecap indung teh) agama nu matak moal kaduhung (kudu agama nu bener) sanajan ngaderes (maca) kitab agamana jeung acong-acongan nyembah ka gusti moal kapanggih, maol aya barokah, lamun teu muja (ngahormat) ka indung jeung bapa. Indung jeung bapa, didieu bisa enya-enya indung jeung bapa (sacara biologis), atawa bisa bae ka kolot, kokolot, karuhun, ngan biasana anu diinget ngan ukur nepi ka aki, buyut bao janggawareng gantungsiwur jste mah sok teu nyaho jujutanana. Jadi baris ka 3 jeung baris ka 4, kapanggih koncina, nyaeta kudu muja ka indung jeung bapa, lamun teu mopohokeun indung jeung bapa sagala tulisan jeung tapak oge bakal kapanggih hartina, bakal karasa mangpaatna, teu kudu hariwang tulisan jeung basa naon oge bakal kapanggih kasurtianana, bakal panggih jeung pangeran. Dina pada ieu kacida luhungna anu nitah nyiar (neangan) indung (agama), saha atuh anu nitah teh...? Kapanggihna dina pada 2, nyaeta "ngaing". Pada 2 : baris 1 : da ngaing moal nyoraan komo jeung harewos. Teu aya katerangan saha atuh ari ngaing teh, jeung memang teu perlu dipaluruh eta hak nu nyieun ieu tulisan. dina ieu baris sang ngaing geus mere beja moal nyoara ( moal ngomong) komo bari jeung ngaharewos, ari makna ngaharewos biasana beja anu teu umum, sigana sang ngaing surti lamun ngaharewos sok sieun aya nu nafsirkeun kana hal anu teu hade, Leuwih alus teu nyoara, teu mere iber, teu mere pangumuman, ngan ukur nitah )nyiar) dina pada anu luhur. baris 2 : boroning nyalukan teu ngaharewos, teu nyoara, atuh komo lamun nyalukan (ngageroan), jadi bener bener balem, ceuk paribasa Indonesia mah "diam itu emas". baris 3 : lain ngaing rek menta mulang tarima Dina baris ieu bisa bae nyurahan teh geus euweuh pamenta deui, geus euweuh nu jadi udagan, hartina bisa bae geus jejem dina kaayaan makom anu luhung anu teu perlu deui ku pamulang tarima ti papada manusa. baris 4 : ka nyaah,ka deudeuh aniking (maksudna anaking?) katingalina pangna nu dilakonan diluhur (dina baris di luhur) bakating ku nyaah tur deudeuh ka anaking, anak aing, anak didieu bisa dibaca sakabeh turunan baris 5 : ngaing mah duaan ti ka anggangan kecap duaan sigana salah nulis tapi kuduna du'a, lain duaan dina harti dobel, 2 jalma, tapi du'a atawa doa nu hartina munajat ka yang agung. Ieu kaluhungan sang ngaing beuki nembrak, tembres kaciri kanyaahna keur anak turunan, teu pandang naon agemanana (saluyu jeung pada 1 , anu nitah nyiar indung) Pada 3 baris 1 : numantak maraneh sing eling jeung waspada eling jeung waspada hartina iatna, kudu tetep inget ka gusti bari jeung waspada nyanghareupan hirup kalawan huripna baris 2 : ngaing bakal ngadeheusan (maksudna ngadeuheusan) anaking,tapi kanu ngadeuheus, hartina datang paadu hareupan, silih teuteup antara nu datang jeung nu didatangan. Sigana ieu ge siloka, lamun posisi sang ngaing geus tilar dunya, geus aya di alam kalanggengan, paadu hareupan moal bisa, tapi sigana ieu mah dina palsapah hirup, sagala rupa pituah atawa aturan anu kungsi ditepikeun dina mangsa jumeneng keneh kudu di baca diregepkeun tur dipelajari kalawan sagemblengna, nepi ka aya rasa paadu hareupan, tapi pikeun nepi kadinya kudu ngaliwatan heula saratna nyaeta dina baris ka 3.
baris 3 : ceurik dina lisung,kanu macul bari menta. Datangna sang ngaing, bakal manggihan nu ceurik dina lisung kanu macul bari menta. Lisung, nyaeta alat keur nutu beas, papasanganana jeung halu. Lisung bisa dihartikeun jeung kabutuh sapopoe, saha atuh ceurik dina lisung, nyaeta jalma anu ngarti kana kaayaan diri, lamun lubak libuk ku harta kudu nyaho timana datangna harta, lamun kekerehet kudu nyaho pangna kekerehet, didieu aya kasadaran lamun nu loba harta kudu mere maweh kanu butuh. Ceurik dihartikeun lain ceurik sabenerna tapi ceurik ngarti kana posisi diri.Lubak libuk harta euweuh hartina lamun sakadar songong ku lubak libukna, lamun sombong ku kakayaan, harta mah ngan ukur keur didunya, nu dibawa maot ngan ukur amal. Macul bari menta, hartina macul (digawe) teh kudu ngarti kana naon anu keur dipigawe, lamun ngan sakadar gawe hasilna ukur cape, tapi kudu bari menta, menta hartina ngadoa, munajat kanu mere hirup, sangkan gawe teh dibarengan ku ibadah lain bae keur kamaslahatan diri sorangan tapi bari keur kamaslahatan balarea. Sagala rupa anu dipigawe kudu dipikir heula antara mangpaat jeung mudorotna, ulah ngan sakadar gawe tapi kudu ngarti akibat akibatna. Pada 4 baris 1 : ngaraku mah anaking..kabeh ge, Ceuk implengan sang ngaing, sakabeh seuweu siwina anu geus boga rupa rupa ageman (agama) tetep diaku anaking, diaku anak aing, teu piwilah-wilah. Diieu boga harti anak dibere kabebasan dina milih ageman hirup, lantaran anak lamun geus sawawa geus teu disebut anak atawa budak leutik deui, ku sikep boga pamilih nu dihargaan pisan. Sang ngaing geus boga sikep demokrasi, pamilih anak teu disalahkeun tapi dijujurkeun, dibere kalonggaran keur ngambah kahirupan sok sanajan beda ageman. Leuwih tembres dina baris ka 2 baris 2 : jol..datang dengeun di araku di mumule. Harti deungeun, nyaeta lain nu urang, asing. Tapi sok sanajan kitu tetep dimumule, dimumule hartina dibere tempat kalawan sawajarna, dibere tempat keur ngamekarkeun diri. Sang ngaing "jembar manah" tur sadar dunya teh lega, sakabeh pamadegan wajib diaku jeung dimumule, lantaran sakabeh ge aya dina tataran hirup kumbuh manusa, hablum minanas. baris 3 : nu lain di enya-enya, nu enya dilain-lain. Dina baris ieu sang ngaing, mere paringetan, dina ngajalankeun ageman (agama) nu saluyu jeung pamilihna, kudu bener, ulah nu lain dienya-enya, nu enya dilain-lain, maksud dina nyurahan ageman teh ulah ngan sakadar ritual, tapi kudu nyosok jero nepi kapanggih enas-enasna eta ageman, ulah ngan sakadar apal kulitna wungkul. Contona dina jaman kiwari, ceuk sasaha ge korupsi teh pagawean haram, ceuk agama naon bae korupsi teh pagawean teu bener, di Jawa Barat meh sakabeh ngaku religius, tapi naha bet korupsi ge panggedena, tah didieu hartina nu lain di enya-enya, nu enya dilain-lain. Ieu kaayaan geus dibere paringetan ku sang ngaing, ulah kitu kalakuan. Sabab akibatna bakal teu bener, siga digambarkeun dina baris ka 4. baris 4 : nalungtak di jero imah,budak sing koceak nalungtak ( nalungtik, nalaktak, ngaluangkeun matak) di jero imah, sok sanajan bru di juru, bro di panto, ngalayah di tengah imah, pakaya sagala aya, kabeungharan, kakayaan, moal jadi mangpaat lamun hasil tina curaling, moal mangfaat lamun hasil tina korupsi. Harti budak sing (ting) koceak, ting koceak, ngajarerit, bisa jadi bakat ku sieun atawa bakat ku teu panuju. Budak leutik teh lir lambaran keretas anu bodas, anu teu ngabogaan dosa, barang brol budak lahir, rek dijieun kumaha oge kumaha kolotna, naha rek dijieun majusi, nasrani atawa naon bae gumantung ka kolotna. Tangtu lamun ieu budak ku kolotna dibayuan ku harta meunang basilat, ku kakayaan meunang korupsi, tangtu bakal moal narima, tangtu moal rido. Lamun kongang meureun eta budak bakal baruntak, bakal ngajerit maratan langit, bakal ngoceak, bakal nganaha-naha ka kolotna, naha hirup dibayuan ku pakaya meunang basilat. Pada 5 baris 1 : dipepenta di gusti-gusti Sikep religius ulah ngan kulitna wungkul, kudu enya enya neuleumanana nepi ka kapanggih intina siga nu digambarkeun dina baris ka 2 baris 2 : sangkan kapanggih jeung nu boga hirup sangkan kapanggih jeung nu boga hirup, saha atuh nu boga hirup, nya Anjeuna, mover unmover, penggerak utama anu teu digerakeun ku sasaha, anu ngagaduhan kecap kun fayakun. baris 3 : lain deui lain deui,da bongan nu jadi lantaran Dina prakna sapopoe ulah lain deui lain deui, ulah siga patojaiahna antara sikep religius jeung prak-prakan hirup sapopoe nu pinuh ku khurafat (kecap asalna kharifa anu hartina ngadongeng nu teu pararuguh, jadi khurafat teh dongeng-dongeng gaib nu teu puguh sumberna), kitu deui dina sikep diri ulah midua hate, lamun ceuk agama teu meunang dilakonan nya ulah dilakonan, korupsi teu meunang, ulah dilemeskeun (eufimism) jadi narima kadeudeuh, lantaran naon ieu teh?, nya lantaran nu disebut dina baris ka 4. baris 4 : batu hideung di pi gusti. Batu hideung simbol kadunyaan, sagala nu jadi ukuran ukur dunya barana, ukur kakayaan, sababna disebut kadunyaan lantaran batu hideung katempo junggiringna. Naha bet batu hideung, tah didieu sang ngaing lega ambahanana, lantaran ku nyebutkeun batu hideung sakabeh agama gede kababad, dina Islam aya hajar aswad, dina agama Budha aya patungna, dina agama Hindu aya patungna, dina agama Nasrani (katolik) aya patungna. Sok sanajan lamun ditanya tangtu jawabanana lain migusti ka junggiringanana patung, komo deui dina Islam da hajar aswad mah lain patung, lain nu dipigusti. Balik deui kana judul Neang Kamelang (duka teuing ieu judul teh ti sang ngaing atawa ti anu nuliskeunana), urang anggap we ti sang ngaing, nya bisa jadi aya kamelang lamun ningali kaayaan ayeuna, utamana dina kahirupan beragama, gues loba tetekon anu dirempak (contona korupsi tadi). Ieu puisi (anggap we puisi) bisa disebut puisi anu ngritik kaayaan kiwari.Intina tina ieu puisi nu mimiti sang ngaing mere kabebasan ka seuweu siwina rek ngagem naon bae, ngan lamun geus netepkeun hiji ageman kudu dijalankeun kalawan enya-enya Pamungkas, lamun bener mangga diaku bener, lamun salah teu kudu hese langsung didelete sajah. Ngan aya pertanyaan saha atuh ari "ngaing", weleh teu kapanggih, jadi ucapna iwal ti Wallohua'lam. Cag ah. MSasmita. ----- Original Message ----- From: "Niskala Senja" <[EMAIL PROTECTED]> To: <[email protected]> Cc: <[email protected]> Sent: Friday, March 02, 2007 12:48 AM Subject: [Urang Sunda] TANGTUNG SUNDA BUANA > NEANG KAMELANG > > jug,geura nyiar indung > numantak moal kaduhung > tutulis moal panggih jeung nu surti > tatapak moal panggih jeung pangeran > lamun teu muja ka indung jeung bapa. > > da,ngaing moal nyoraan komo jeung harewos > boroning nyalukan. > lain ngaing rek menta mulang tarima > ka nyaah,ka deudeuh aniking. > ngaing mah duaan ti ka anggangan > > numantak maraneh sing eling jeung waspada > ngaing bakal ngadeheusan anaking,tapi kanu > ceurik dina lisung,kanu macul bari menta. > > ngaraku mah anaking..kabeh ge, > jol..datang dengeun di araku di mumule. > nu lain di enya-enya, nu enya dilain-lain. > nalungtak di jero imah,budak sing koceak > > dipepenta di gusti-gusti > sangkan kapanggih jeung nu boga hirup > lain deui lain deui,da bongan nu jadi lantaran > batu hideung di pi gusti. > *** > > Kalla S. >
